Кіріспе
Жаяу жүру стилі
Тұтас жаяу жүру, немесе аяқтан аяқ жаяу жүру – белгілі бір ұзақ қашықтықтағы жолды үздіксіз аяқтау. Бұл термин көбінесе АҚШ-тағы Тыныш мұхитының жотасы (PCT), Аппалачи жолы (AT) және Континенттік бөлініс жолы (CDT) сияқты жолдарға қатысты қолданылады. Әлемдік деңгейде тұтас жаяу жүрудің мысалдарына Жаңа Зеландиядағы Те Арароа, Испания мен Франциядағы Сантьяго жолы, Франция мен Италиядағы Виа Францигена, Италиядағы Ұлы итальяндық жол, Канададағы Ұлы бөлініс жолы (GDT) және Непалдағы Ұлы Гималай жолы жатады, олардың барлығы 1000 км-ден асады. Жолды тұтас жаяу жүру деп санау үшін қажетті ұзындық белгіленбеген. Тұтас жаяу жүрумен байланысты жолдарды аяқтауға көбінесе бірнеше апта немесе айлар кетеді, бірақ бір жаяу жүру маусымында аяқталған кез келген жол техникалық тұрғыдан тұтас жаяу жүру болып саналады. Бөлімдеп жаяу жүру – ұзақ қашықтықтағы жолды бірден бір бөліммен жүру. Әдетте, бөлімдеп жасалған жол тұтас жаяу жүру болып есептелмейді, өйткені жол үздіксіз аяқталмаған. Дегенмен, жолдың бөліктерін ретсіз жүру, мысалы, АТ-ның ортасынан бастап солтүстік соңына дейін жаяу жүріп, содан кейін ортаға қайта оралып, оңтүстік бөлігін аяқтау, жол бір сапарда аяқталса, тұтас жаяу жүру болып есептеледі.
Thru hiking, or through hiking, is the act of hiking an established long distance trail end to end continuously. The term is most frequently used regarding trails in the United States, such as the Pacific Crest Trail (PCT), the Appalachian Trail (AT), and the Continental Divide Trail (CDT). Globally, some examples of thru hikes include Te Araroa in New Zealand, the Camino de Santiago in Spain and France, the Via Francigena in France and Italy, the Grand Italian Trail in Italy, the Great Divide Trail (GDT) in Canada, and the Great Himalaya Trail in Nepal, all of which are over 1,000 km (620 mi) in length. The length for a trail to be considered a thru hike is undefined. Trails most associated with thru hiking often take several weeks or months to complete, but any completed end to end trail in a single hiking season is technically a thru hike. Section hiking refers to hiking a long distance trail one section at a time. Generally, a trail completed as a collection of section hikes is not considered a thru hike, as the trail was not completed continuously. However, hiking trail sections out of order, e. g., starting at the halfway point of the AT and hiking to the northern terminus, then flying back to the middle and hiking the southern half, still counts as a thru hike, as long as the trail is completed in one trip.
Тарих
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында әлемді зерттеу құралы ретінде жаяу серуендеу АҚШ-та кеңінен танымал бола бастады. Бұл арнайы, ұзақ қашықтықты жаяу жүру жолдарының құрылуына әкелді, соның ішінде Вермонт штатындағы 439 км (273 миль) Long Trail және Калифорния штатындағы 340 км (211 миль) John Muir Trail. Жаяу жүріп толық өтумен (thru-hiking) байланысты алғашқы жол – 1921 жылы Бентон МакКей ұсынған және он жылдан астам жұмыс істегеннен кейін 1937 жылы аяқталған 3,531 км (2,194 миль) Аппалачиан жолы (AT) болды. Жолды толығымен басып өткен алғашқы адам – жолдың дамуына үлкен үлес қосып, 1927-1936 жылдар аралығында бөлік-бөлікпен жүрген Майрон Эйвери еді. 1948 жылы Эрл Шаффер AT-ны оңтүстіктен солтүстікке қарай толық жүріп өтті, ал 1951 жылы Честер Дзиенгилевски солтүстіктен оңтүстікке қарай бірінші болып осы жолды басып өтті. Көптеген жаяу саяхатшылар (thru-hikers) рюкзакпен саяхаттау мәдениетінде белгілі бір деңгейде танымал болды. Ең танымалдарының бірі – Эмма "Бабушка" Гейтвуд, ол 1955 жылы 67 жасында Аппалачиан жолын толық жүріп өтті. Ол сол кезде өте жеткіліксіз деп есептелген жабдықпен, тіпті кроссовкалар мен жамылғыны алып, ұйықтайтын қапсыз саяхат жасады. Бүгінде ол ультражеңіл рюкзакпен саяхаттаудың (ultralight backpacking) пионері ретінде танылады. 2012 жылы Шерил Страйд ПТК-да (PCT) өзін-өзі тану туралы естеліктерін "Wild" атты кітапта жариялады, ол 2014 жылы Риз Уизерспунның қатысуымен фильмге түсірілді, бұл ПТК-ға және жаяу жүріп толық өтуге (thruhiking) қызығушылықтың артуына себеп болды.
Бүгін
Жолмен жүру ұзақ және қиын саяхат. PCT, AT немесе CDT-ні толығымен жүріп өтуге орташа есеппен бес ай уақыт кетеді және ол бірнеше ай немесе жылдарға созылатын жоспарлауды қажет етеді. Жолмен жүрушілер көбінесе жолға шығу алдында азық-түлік және басқа да қажетті заттары бар "жабдық қораптарын" дайындайды, содан кейін достары немесе туыстары осы пакеттерді жол бойындағы алдын ала белгіленген аялдамаларға жіберіп, оларды жүрушілер алып жатады. Тағы бір жолы – жол бойында тамақ алу үшін, жүрушілер қаладағы азық-түлік дүкенінен келесі бөлікке қажетті азық-түлік сатып алады. Америка Құрама Штаттарында рюкзакпен саяхаттаудың дамуымен, жолмен жүру индустриядағы шағын салаға айналды. Жыл сайын мыңдаған адамдар AT және басқа да Ұлттық көрнекті жолдарды толығымен жүріп өтуге тырысады, бірақ статистика бойынша, олардың 20% -дан азы ғана жолды аяқтайды. Саяхатты тоқтатудың басты себептері – жарақаттар, қаржылық қиындықтар, уақыт шектеулері және мотивацияның жоқтығы. Кейбір жанкүйер жүрушілер бірнеше рет жолды аяқтайды; шамамен 30 адам AT-ны кем дегенде үш рет жүріп өткенін мәлімдеді. Ли Барри 2004 жылы 81 жасында AT-ны толығымен жүріп өтіп, ең үлкен жастағы жүруші болды. Аппалачиан жолын сақтау қорымы соңғы жылдары аяқталу көрсеткіші шамамен 25% құрайтынын, ал бұрынғы жылдары 20% -дан төмен болғанын хабарлады. Бұл туристердің азаюына, жақсырақ жабдықтарға және интернет арқылы жабдық туралы ақпарат алу мүмкіндігіне байланысты, көптеген жүрушілер ауыр рюкзакпен бастап, біраз уақыттан кейін тоқтатып қояды. Осы топтағы жүрушілердің рюкзак салмағы әдетте .