Кіріспе

Бразилиядағы футбол командаларының ұйымдасқан жанкүйерлер тобы, Хорватиядан шыққан Torcida football Hajduk supporters band.

Torcidas organizadas (toʁˈsidɐz oʁɡɐ̃niˈzadɐs, ұйымдасқан жанкүйерлер немесе қолдаушылар) – Латын Америкасының қалған бөлігіндегі barras bravas, Ұлыбританиядағы hooligan firms, Еуропаның, Солтүстік Американың, Азияның, Австралияның және Солтүстік Африканың ultras сияқты, Бразилиядағы футбол жанкүйерлерінің ресми (немесе бейресми) бірлестіктері. Torcidas өздерінің командаларын қолдау үшін ең жақсы жол іздеу арқылы, яғни тулармен, футбол әндерімен, мозаикалармен және стадион ішінде де, сыртында да қойылымдармен қолдайды. Жанкүйерлердің осы мінез-құлқының мақсаты – команданың қарсыласын жеңу үшін күш жинауына көмектесу. Басты және ашық мақсаты клубтарын қолдау болғанымен, torcidas хулигандық пен футбол зорлық-зомбылығының көптеген оқиғаларымен байланысты. Атауы португал тіліндегі "torcer" етістігінен шыққан, ол "бұру" немесе "қиыстыру" дегенді білдіреді; 1930 жылдары футбол матчтарына келген бразилиялық әйелдер үшін шарфтарды бұрау эмоционалдық оқиғаға айналғаннан кейін мағынасы "қолдау көрсету" деп өзгерді. Torcidas organizadas-қа байланысты хулигандық пен зорлық-зомбылықтан туындаған мәселелерді шешу үшін Бразилия үкіметі Torcidas organizadas қызметін реттейтін, оларға құқықтар мен міндеттер беретін Estatuto do Torcedor заңын қабылдады.

Бразилиядағы бастама

1940-жылдардың басында және 1960-жылдарға дейін torcidas organizadas – жанкүйерлердің бейресми бірлестіктері болатын, олар фейерверктер, үлкен туларға арналған мата және мерекелерде қолданылатын басқа да заттарды сатып алу үшін жиналатын. Алғашқысы – 1942 жылы құрылған «Charanga Rubro Negra» (Flamengo). Кейіннен мұндай бірлестіктер тұрақты болып, стадион мен төңірегінде жақсы көрініс жасауды мақсат ететін коммерциялық емес демалыс бірлестіктері ретінде заңды түрде тіркелді. Осы кезеңдегі көзге түсетін torcidas organizadas: Torcida Jovem Fla және Raça Rubro Negra (Flamengo), Gaviões da Fiel (Corinthians), Torcida Independente және Dragões da Real (São Paulo FC), Mancha Verde (Palmeiras), Força Jovem Vasco (Vasco da Gama), Máfia Azul (Cruzeiro), Galoucura (Atlético Mineiro), Torcida Jovem do Santos (Santos FC), Young Flu (Fluminense), Fúria Jovem do Botafogo (Botafogo), Bamor (Esporte Clube Bahia), Torcida Jovem do Sport (Sport Club do Recife), Os Imbatíveis (Esporte Clube Vitória), Inferno Coral (Santa Cruz Futebol Clube), Os Fanáticos (Clube Atlético Paranaense), Império Alviverde (Coritiba Foot Ball Club), Garra Alvinegra (ABC Futebol Clube), Máfia Vermelha (América de Natal). Бастапқыда torcida organizada қозғалысы шашыраңқы болды, бірақ кейін ірі ұйымдарға немесе лигаларға бірікті. Кейбір torcidas өз командаларын қолдау үшін ел бойынша филиалдар ашты, себебі олардың жанкүйерлері бүкіл елге тараған.

Зорлық-зомбылық

"Torcidas organizadas" кейін стадиондағы зорлық-зомбылықпен байланысты болды, бұл Соттың олардың кейбіреулерін таратуға себеп болды (әсіресе Gaviões da Fiel, Mancha Verde және Torcida Independente, ең ірі және ең белсенді топтар, сондай-ақ әлемдегі ең үлкен қалалардың бірі – Сан-Паулудағы). Кейбір клубтар бәсекелес "торсидалардың" салдарынан демалмады, олар бір-бірімен де, қарсыластарымен де шайқасқан. 1995 жылы "Пакаэмбу шайқасы" деп танылған зорлық-зомбылық оқиғасы болды. Пакаэмбу стадионында "Суперкопа Жуниор" жастар турнирінің финалында "Пальмейрас" пен "Сан-Паулу" арасындағы матч алтын голмен аяқталғанда, "Пальмейрас" жанкүйерлері алаңға басып кіріп, жеңісті тойлады. "Сан-Паулу" жанкүйерлері жөндеу жұмыстары жүріп жатқан аймаққа еніп, кірпіш, тас, таяқ және басқа құрылыс материалдарын ұрлап, содан кейін алаңға шабуыл жасап, қарсыластарын ұрды. Бұл жастар турнирі болғандықтан, полиция мен жедел жәрдем қызметтерінің күші төмен болды, нәтижесінде тәртіпсіздікті тоқтату мүмкін болмады. 108 адам жарақат алды және бір адам қаза тапты, бұл "Torcidas Organizadas" бақылауын күшейтуге әкелді. Бәсекелестік бразилиялық футбол мәдениетінің бір бөлігі, бірақ ұйымдасқан (немесе бірыңғай киім киген) жанкүйерлерге келгенде, жағдай нашарлауы мүмкін. Кейбір топтар тек өз деңгейлестерімен ғана байланыс орнатуға бейім, бұл "torcidas organizadas", "barras bravas" және "firms" үшін бүкіл әлемде кең таралған құбылыс. "Torcidas Organizadas" сонымен қатар жергілікті ұйымдасқан қылмыстық топтармен байланысты. 2017 жылы "Пальмейрас" клубының "Mancha Verde" "торсидасының" негізін қалаушылардың бірі Моасир Бьянкиді "Primeiro Comando da Capital" (PCC) мүшесі өлтірді, ол PCC қолдауымен келген топтың басып алуын болдырмауға тырысқан кезде.