Кіріспе
Теледидарлық кедергі (ТДҚ) – теледидар қабылдауға әсер ететін электромагниттік кедергілердің нақты бір түрі. Көптеген табиғи және адам жасаған құбылыстар теледидар сигналын қабылдауды бұзуы мүмкін. Оларға табиғи және жасанды ұшқындар, сондай-ақ радио хабар тарату станцияларының жұмысынан туындайтын әсерлер жатады. Аналогты теледидар хабарларын тарату кезінде әртүрлі кедергілер әртүрлі әсерлерге алып келеді. Цифрлық теледидар қабылдауы көбінесе жақсы сапалы сурет береді, бірақ кедергілер қабылдағыштағы қателерді тексеру жүйелерімен жою мүмкін болмайтын деңгейге жеткенде, бейне пикселденіп, бұрмаланып немесе қара экранға шығуы мүмкін.
Ко-канал және көпжолдық (жыһандық)
Кездейсоқ атмосфералық жағдайларда, әдетте белгілі бір жерде анықталмайтын алыс станция, әдеттегіден гөрі әлдеқайда күшті сигнал бере алады. Аналогты теледидар экраны екі сигналдың қосындысын көрсетіп, алыстағы әлсіз сигналдың іздері немесе "көлеңкелері" бар күшті жергілікті сигналдан сурет шығаруы мүмкін. Телевизиялық станциялар орналасқан және арналарға тағайындалған, сондықтан мұндай жағдайлар сирек кездеседі. Қабылдағыш антеннаны қайта баптау алыс сигналдың көбірек бөлігін жоюға мүмкіндік береді, бұл сурет сапасын жақсартады. Жергілікті сигнал таратушыдан қабылдағыш антеннаға бірнеше жолмен жете алады. "Көп жолды" қабылдау бір суреттің бірнеше рет қайталануы ретінде көрінеді, бұл әртүрлі тарату жолдарының нәтижесінде экран ені бойынша сәл ығысады. Көп жолды қабылдаудың кейбір түрлері көлік құралдары немесе ұшақтардың өтуіне байланысты уақытша болады, ал басқа көп жолды проблемалар биік ғимараттар немесе басқа ландшафт ерекшеліктерінен шағылысудың нәтижесінде жалғасуы мүмкін. Күшті көп жолды сигнал аналогты суреттің "ұрылуына" немесе синхронизацияның уақытша жоғалтуына, соның салдарынан суреттің домалануына немесе аударылуына әкелуі мүмкін.
Статикалық электр және ұшқырлар
Статикалық электр энергиясының тудырған ұшқындары кедергі туғызуы мүмкін. Радиожиіліктік интерфейс ұшқындардан туындайтын көптеген жүйелерді келесі схема түрінде модельдеуге болады. Энергия көзі C1 конденсаторын кедергі арқылы зарядтайды, ал ұшқыш аралығы бұзылғанда, электр тогы L индуктивтігі арқылы өтіп, резонанстық LC тізбегін қозғады. LC тізбегіндегі энергия антенна арқылы сәулеленеді. Мысалы, адам нейлон кілем үстінен өткенде, аяқ киімнің кілемге үйкелуі батарея және резистор рөлін атқарады, ал адам конденсатор (C1 және C2) қызметін атқарады, ал қол мен есік тұтқасы арасындағы ауа – ұшқыш аралық. Қателік индуктивтілігі L индуктивтігі ретінде әрекет етеді.
Шабыт пен оған ұқсас құбылыстар
Теледидар экранында кездейсоқ орналасқан көлденең сызықтар, бұзылған электр құрылымындағы ұшқындардан туындауы мүмкін. Электрлік теміржолдар да осы типтегі кедергілердің күшті көзі болуы мүмкін. Мұндай кедергілердің басқа да ықтимал көздері термостаттар, тоңазытқыштар, мұздатқыштар, аквариумдық жылытқыштар, орталық жылу жүйелері болып табылады. Олар қосылғанда немесе өшірілгенде ұшқындар шығаруы мүмкін; ескірген сайын жағдайы нашарлауы мүмкін. Кейбір сирек жағдайларда, олар ұшқындар арқылы үздірілмейтін кедергі тудыруы мүмкін. Коммутаторлы электр моторларында щеткаларда ұшқындар пайда болуы мүмкін. Автомобильдер мен мотоциклдердің тұтандыру жүйелері де осыған себеп болуы мүмкін.
200 Гц жылдамдықпен ауысатын құрылғылар
Компьютерлер және жылдам ауыстыру тізбектері бар басқа да цифрлық электрондық құрылғылар. Бұл құрылғылар өте жоғары жылдамдықпен қосылып-өшірілетін сигналдарды, шамамен тіктөртбұрышты толқындар түрінде жасайды және пайдаланады. Кез келген қайталамалы сигнал синустық толқындардың Фурье қатарына дейін ықшамдалуы мүмкін. Негізгі жиілігі ω болатын идеальді тіктөртбұрышты толқын:
Тіктөртбұрышты толқын негізгі жиіліктің гармоникаларын қамтиды (яғни, негізгі жиілік ω-ның еселігі жиілігі бар синустық толқындар), олар жиілігі бойынша шексіз жоғары қарай өседі, бірақ амплитудасы азаяды. Осы гармоникалар компьютерлерден туындайтын көптеген кедергілерге жауап береді. Қазіргі заманғы компьютер – тіктөртбұрышты толқындарды пайдалана отырып, VHF/UHF жиілік диапазонында жұмыс істейтін құрылғы. Көптеген компьютерлердің корпустары толыққанды қорғаныш болмағандықтан, осы радиожиіліктік энергияның бір бөлігі сыртқа шығып, радио (кейде теледидар) қабылдауын бұзуы мүмкін. Импульстік қуат көздері немесе блоктары кедергілердің көзі болуы мүмкін. Олар телефон зарядтағыштар және кейбір жарықтандыру жүйелері сияқты тұтынушылық электрондық өнімдерде қолданылады.
Қуатты теледидар сигналдары
Теледидар хабар тарату станциясының сигнал күші тым жоғары болса, сурет нашарлауы мүмкін. Теледидар қабылдағышының радиожиілік (RF) алдыңғы бөлігінде жүктеме артық болса, антенна кабеліне әлсіретуіш орнатуға болады. Күшті, арнаудан тыс сигналдар да теледидар қабылдауға әсер етуі мүмкін, сондықтан қабылдағыштағы қажетсіз сигнал деңгейін төмендету үшін жолақты өткізу сүзгілері қажет болуы мүмкін.