Кіріспе
Американдық соул әншісі (1946 жылы туған)
Бетти ЛаВетт (нағыз аты Бетти Джо Хаскинс, 29 қаңтар 1946 жылы туған) – американдық соул әншісі. Ол алғашқы жазбасын он алты жасында жасаған, бірақ 2005 жылға дейін үзіліспен ғана танымал болды, сол жылы оның «I've Got My Own Hell to Raise» альбомы кеңінен мақталып, көптеген сыншылардың «2005 жылғы үздік альбомдар» тізіміне енді. Оның келесі альбомы «The Scene of the Crime» Billboard-тың Top Blues Albums тізімінде бірінші орынға шықты және 2008 жылғы Grammy сыйлығының «Үздік заманауи блюз альбомы» номинациясына ұсынылды. 2023 жылғы Americana Music Honors & Awards шарасында ол Americana мұрасының өмір бойына жеткен жетістіктері үшін сыйлық алды. ЛаВетттің көп қырлы музыкалық стилі соул, блюз, рок-н-ролл, фанк, госпел және кантри музыкасының элементтерін үйлестіреді. 2020 жылы ол Блюз Даңқы залына енгізілді.
Өмір және мансап
ЛаВетт Мичиган штатының Мускегон қаласында дүниеге келіп, Детройт қаласында өсті. Ол жергілікті продюсер Джонни Мэй Мэтьюспен келісімшартқа отырды. 1962 жылы он алты жасында ол Мэтьюспен «My Man – He's a Lovin' Man» атты сингл жазды: диск Бетти ЛаВеттке тиесілі болды, тегі Шерма Лавет Андерсоннан «қарыз» алынды, әншінің досы оны Мэтьюске таныстырды. Atlantic Records компаниясы шығарған ЛаВетт дискісі 1963–1964 жылдардағы қысқы кезеңде үлкен R&B хитіне айналды – тіпті R&B топ 10-ға енді, нәтижесінде ЛаВетт Atlantic Records R&B хиттерін жасаушылармен бірге гастрольдік сапарға шықты. 1963 және 1964 жылдары екі рет қаралып тасталған сингл шығарғаннан кейін, 1965 жылы ЛаВетт Calla Records лейблінде «Let Me Down Easy» әнімен R&B чарттарына оралды, әншінің аты 1977 жылғы Bubbling Brown Sugar концертіне сәйкес Бетти деп жазылды. R&B чартында 48-орынға жеткенімен, бұл тек шағын жетістік болды, бірақ «Let Me Down Easy» ЛаВеттке The James Brown Revue тобымен қысқа уақытқа гастрольдік сапарға шығуға мүмкіндік берді. Жергілікті Детройт лейблдеріне бірнеше сингл жазғаннан кейін, ЛаВетт 1969 жылы Silver Fox лейблімен келісімшарт жасады. Ол бірнеше тректерді, соның ішінде екі Топ 40 R&B хитін шығарды: «He Made A Woman Out Of Me» және «Do Your Duty». Осы жазбалардағы Мемфис студиялық музыканттары кейіннен The Dixie Flyers ретінде танылды. 1972 жылы ол Atlantic/Atco компаниясымен тағы да келісімшартқа отырды. Ол өзінің алғашқы альбомын жазу үшін Алабама штатындағы Muscle Shoals Sound Studio-ға жіберілді. «Child of the Seventies» деп аталатын бұл альбомды Брэд Шапиро шығарды және онда Muscle Shoals Rhythm Section, қазір The Swampers деп аталатын топ ойнады, бірақ Atco альбомды шығарудан бас тартты. 1970 жылдардың ортасында Epic лейблімен қысқа уақыттық жұмыс істеді және екі 45-ші дискі шығарды, ал 1978 жылы ЛаВетт «Doin' The Best That I Can» атты West End Records диско хитін шығарды. 1982 жылы ол өзінің туған қаласы Motown лейблімен келісімшартқа отырды және Нэшвиллге жаздыруға жіберілді. Нәтижесінде шыққан LP (ол шын мәнінде шығарылған алғашқы альбомы), «Tell Me A Lie» деп аталады, оны Стив Бэкингем шығарды. Бірінші сингл «Right In The Middle (Of Falling In Love)» R&B топ 40-қа енді. Ол қысқа уақытқа Бродвейдегі «Bubbling Brown Sugar» шоуында алты жылдық режімде жұмыс істеді. 1999 жылы ол ақыры шеберлерді тауып алды, содан кейін альбомды Atlantic-тен лицензиялады және 2000 жылы өзінің Art and Soul лейблінде «Souvenirs» деп шығарды. Сонымен қатар, «Let Me Down Easy – Live in Concert» голландтық Мюнхен лейблімен шығарылды. Екі альбом да ЛаВеттке қызығушылықты оятып, 2003 жылы «A Woman Like Me» (Деннис Уокер шығарған) жарық көрді. CD 2004 жылы «Жылдың қайта оралған блюз альбомы» үшін W. C. Handy сыйлығын жеңіп алды. Бір сұхбатында ЛаВетт «A Woman Like Me» альбомын мансабының екінші кезеңіндегі алғашқы альбом деп атады және оның 2012 жылғы автобиографиясына альбомның есімі берілгенін айтты. Ол Rosebud агенттігіне тікелей эфирлер үшін келісімшартқа қол қойғаннан кейін Rosebud президенті Майк Каппус оны ANTI президенті Энди Каулкиннің назарына жеткізді. ЛаВетттің өнерін көргеннен кейін Каулкин оны үш альбомдық келісімшартқа қол қойды. Бірінші жобада ол оны Джо Генримен қосты және әйелдер жазған әндер альбомын ұсынды. Нәтижесінде шыққан «I've Got My Own Hell to Raise» CD-сі көптеген сыншылардың «2005 жылдың ең жақсылары» тізіміне енді. Атауы Фиона Эпплдің 1996 жылғы «Sleep to Dream» хитінің сөзінен алынған, ол альбомда кездеседі. (Альбомдағы басқа да танымал әнші-жазушылар: Айми Манн, Синеад О'Коннор, Люсинда Уильямс, Джоан Арматрединг және Долли Партон.) Альбомды ANTI шығарды және оны Джо Генри продюсерлік етті. 2006 жылы «I've Got My Own Hell To Raise» сәттілігі мен оның тікелей эфирлік шоуларының сын-пикірлерін пайдаланып, «Child of the Seventies» Rhino Handmade компаниясы бұрын шығарылмаған кейбір тректермен қайта шығарылды. Альбом сыншылардың ризашылығымен шықты. Содан кейін Varèse Sarabande «Take Another Little Piece of My Heart» атты CD-ді шығарды, онда ол 1969 және 1970 жылдары Silver Fox және SSS International үшін жазған барлық әндері бар. Дискке үш жарық көрмеген тректер, сондай-ақ Хэнк Баллардпен екі дуэт кірді. 2006 жылы ЛаВетт Ритм және блюз қорынан «Пионерлік сыйлық» алды. Оның 2007 жылғы «The Scene of the Crime» альбомы негізінен Алабама штатының Muscle Shoals қаласындағы FAME студиясында альт-роккерлер Drive By Truckers тобымен бірге жазылған. «The Scene of the Crime» «Үздік қазіргі заманғы блюз альбомы» үшін Гремми сыйлығына ұсынылды және көптеген «2007 жылдың үздіктері» тізімдеріне енді. ЛаВетт өзінің тәжірибелері туралы айтып берді Мускул Шоалз Саунд және FAME 2007 жылдың қыркүйегінде Эдд Херт жүргізген сұхбатында. Drive By Truckers тобының фронтмені Паттерсон Худ альбомды ЛаВеттпен бірге шығарды. Альбомда ЛаВетт пен Паттерсон Худтың бірігіп жазған бір ән бар. 2009 жылдың 18 қаңтарында Линкольн мемориалдағы «Біз бірміз: Обаманың инаугурациялық салтанатында» ол Сэм Куктің 1964 жылғы «A Change Is Gonna Come» әнін Jon Bon Jovi-мен дуэтте орындады. 2009 жылдың сәуір айында ол Radio City Music Hall сахнасында сэр Пол Маккартни және Ринго Старрмен бірге Дэвид Линч қорының «Change Begins Within» қайырымдылық концертінде болды, бұл концерт қалалық мектептердегі балаларға Трансценденталды медитацияны үйретуді қолдады. 2009 жылы Sundazed «Do Your Duty» альбомын CD форматында шығарды, ол Silver Fox және SSS International үшін жазған он бір жеке тректерінен тұрды. 2009 жылдың маусымында «Change Is Gonna Come Sessions» атты алты әндік EP тек жүктеу ретінде шығарылды. 2010 жылы ЛаВетт «Interpretations: The British Rock Songbook» альбомын шығарды, онда The Beatles, The Rolling Stones, The Animals және Pink Floyd сияқты артистердің классикалық әндерінің ерекше аранжировкалары мен орындалуы бар. CD-де The Who тобының «Love, Reign O'er Me» әнінің Кеннеди орталығындағы толық емес үлгісі де бар. CD сыншылардың ризашылығына ие болды және «Үздік қазіргі заманғы блюз альбомы» үшін Гремми сыйлығына ұсынылды. Ол National Public Radio-ның «Mountain Stage», «World Cafe», «All Things Considered» және «Wait Wait… Don't Tell Me!» бағдарламаларында пайда болды. Ол Mississippi Public Broadcasting телеарнасының «Blues Divas» сериалында және сол аттас фильмде пайда болды, екеуі де Роберт Мугге продюсерлік еткен. Сондай-ақ ол «Late Night with David Letterman», «Conan», «The Late Late Show with Craig Ferguson», «The Tonight Show with Jay Leno», «Austin City Limits», «The Today Show», «Good Morning America» және «Live from the Artists Den» бағдарламаларында пайда болды. ЛаВетт сонымен қатар тәуелсіз музыканттардың мансабына көмектесу үшін 9-шы, 10-шы және 11-ші жылдық тәуелсіз музыкалық сыйлықтарды таңдау комиссиясына қатысты. ЛаВетт «Chimes of Freedom: The Songs of Bob Dylan Honoring 50 Years of Amnesty International» альбомы үшін «Most of the Time» әнінің каверін жасады. 2012 жылдың 31 желтоқсанында ол BBC Two арнасының «Jools Holland Annual Hootenanny» бағдарламасында Ұлыбританияда пайда болды. 2013 және 2014 жылдары ЛаВетт «Contemporary Blues Female Artist» номинациясы бойынша Blues Music Award сыйлығына ұсынылды. ЛаВетттің «Worthy» альбомы 2016 жылы «Үздік блюз альбомы» үшін Гремми сыйлығына ұсынылды. 2016 жылы ЛаВетт «Soul Blues Female Artist of the Year» атағымен Blues Music Award сыйлығын жеңіп алды. 2017 жылдың 6 наурызында ол Карнеги залында Арета Франклинның музыкасын тойлаған қайырымдылық концертіне қатысты, оны ол 1962 жылдан бері біледі. ЛаВетт «Ain't No Way» әнін орындады, ол, оның айтуынша, оның кіші қарындасы Кэролин Франклин жазған, онымен Бетти дос болған. 2017 жылы ЛаВетт «The American Epic Sessions» сыйлық алған деректік фильмінде пайда болды. Фильмде режиссер Бернард МакМахон мен ЛаВетт арасындағы сұхбат болды, онда ол «60-шы жылдарда ерте блюзден «Uncle Tomish» деп ығыстырылуы туралы жүрекке тиетін естеліктерін» айтты. Сұхбаттан кейін ЛаВетт ерте блюз музыканты Фрэнк Стокс жазған «Nobody's Dirt Business» әнін 1920 жылдардағы алғашқы электрлік дыбыс жазу жүйесімен тікелей дискіге жазды. «Music from The American Epic Sessions» атты фильмнің саундтрегінде ол фильм үшін жазған «When I Woke Up This Morning» әні де бар, оны Л. Кент Вольгамотт Линкольн Журнал Старда «оның ең жақсыларының бірі» деп атады.
Синглдар
Атауы Жыл Лейбл Каталог нөмірі Ескертпелер "Менің адамым – ол махаббатқа берілген адам" / "Аузыңды жап" 1962 Atlantic 2160 No. 7 R&B "Ешқашан өзгермейсің" / "Міне мен келдім" 1963 Atlantic 2198 "Ауадағы сиқыр" / "Махаббатты өлтірдің" 1963 LuPine 123 "((Бақытқа бір тиын жетпейді)" 1964 Scepter шығарылмаған "Маған оңайлап жібер" / "Мен білмейтін нәрсе (Маған зиян келтірмейді)" 1965 Calla 102 No. 20 R&B "Өзімді жақсы сезінемін" / "Мені тек сенің махаббатың ғана құтқара алады" 1965 Calla 104 "Cry Me a River" 1965 Calla шығарылмаған "Ол сені мен жақсы көретіндей жақсы көрмейді" 1965 Calla шығарылмаған "Мен сен үшін ақымақпын" / "Адамша тұр" 1966 Calla 106 "Мен сені ұстап тұрмын" / "Ашу бекер" 1966 Big Wheel 1969 "Жақсы" / "Махаббат әлемді айналдырады" 1968 Karen 1540 "Қашып кет" / "Менің жағдайым қандай" 1968 Karen 1544 "Достарымнан көмек" / "Сәлем, махаббат" 1969 Karen 1545 "Мені төмен түсір" / "Айға билет" 1969 Karen 1548 "Ол мені әйелге айналдырды" / "Саған жақын" 1969 Silver Fox 17 No. 25 R&B "Борышыңды өте" / "Махаббат мені ақымаққа шығарды" 1970 Silver Fox 21 No. 38 R&B "Адамдар ойнайтын ойындар" / "Менің пойыз жақындап келеді" 1970 Silver Fox 24 "Жүрегімнің бір бөлігі" / "Адамның ырысымен" 1970 SSS International 839 "Ол мені әйелге айналдырды" / "Менің пойзым жақындап келеді" 1970 SSS International 933 "Кетейік, кетейік, кетейік" (Хэнк Баллардпен) 1970 SSS International 946 "Сәлем, күн" (Хэнк Баллардпен) ш. 1970 SSS International шығарылмаған "Мен ғашықпын" 1970 Silver Fox шығарылмаған "Біз сытырып өтуіміз керек" ш. 1970 SSS International шығарылмаған "Айту оңай (істеуге қарағанда)" ш. 1970 SSS International шығарылмаған "Ешқашан менің махаббатым" / "Дауылды" 1971 TCA 001 "Алтын жүрек" / "Ақылды оянасың" 1972 Atco 6891 "Кезегің келді жылауға" / "Жан тамбурині" 1973 Atco 6913 "Маған махаббат танытқаның үшін рахмет" / "Мені сендірдің" 1975 Epic 50143 No. 94 R&B "Жабық есіктердің артында" / "Сен сөздерге құмар адамсың, мен іс-қимылға құмар әйелмін" 1975 Epic 50177 "Сезімдер" 1978 шығарылмаған "Shoestring" 1978 шығарылмаған "Қолымнан келгенше жақсылық жасадым Бөлім 1" / "Қолымнан келгенше жақсылық жасадым Бөлім 2" 1978 West End 1213 No. 13 Би клубтарының әндері "Ортасында (Махаббатқа түсу)" / "Бірін көрдің, бәрін көрдің" 1982 Motown 1532 No. 35 R&B "Тоқтата алмаймын" / "Қай жолмен болса да жеңілеміз" 1982 Motown 1614 No. 35 R&B "Транс биі Бөлім 1" / "Транс биі Бөлім 2" 1984 Street King "Екі рет болмайды" 1990 Motor City Ұлыбритания ғана "Көздеріңді қарғыс айт" / "Суық" 1997 Bar None Кассета ғана "Соңғы қош айтыс" (Odesza feat. Бетти ЛаВетт) "Б жоспары" 2023 Jay Vee