Кіріспе

Америкалық әнші (1937 жылы туған)

Роберта Клеопатра Флэк (10 ақпан 1937 жылы туған) – зейнеткерлікке шыққан американдық әнші, ол "The First Time Ever I Saw Your Face", "Killing Me Softly with His Song" және "Feel Like Makin' Love" синглдарымен Billboard чарттарының жоғарғы сатысына көтерілген. Флэк қазіргі заманғы R&B жанрының «тыныш дауыл» деп аталатын қосалқы жанрына ықпал етті және Леонард Коэн мен The Beatles мүшелері сияқты авторлардың әндерін орындады. Флэк екі жыл қатарынан "Жылдың жазбасы" номинациясында Grammy сыйлығын жеңіп алған алғашқы орындаушы болды: "The First Time Ever I Saw Your Face" 1973 жылы, ал "Killing Me Softly with His Song" 1974 жылы жеңіс оді.

Ерте өмір және білім

Флэк 1937 жылдың 10 ақпанында Солтүстік Каролина штатының Блэк-Маунтин қаласында, ардагерлер әкімшілігінде суретші болып жұмыс істеген Ларон Флэк пен шіркеу органшысы Ирен Флэктің отбасында дүниеге келді. (кейбір дереккөздер 1939 жылды көрсетсе де, 1940 жылғы халық санағында Робертаның жасы 3 деп тіркелген). Ол Вирджиния штатының Арлингтон қаласында өсті. Үлкен, музыкалық отбасында өскен ол көбінесе Ломакс Африка методистік епископалдық Сион шіркеуінің хорына сүйемелдеп, фортепианода гимндер мен рухани әндер орындайтын. Бірақ ол "көшедегі баптист шіркеуіне" барып, Махалия Джексон мен Сэм Кук орындаған әндерді қоса, қазіргі заманғы госпел музыкасын тыңдауды да ұнататын. 15 жасында ол Вашингтон қаласындағы Говард университетіне түсіп, ондағы ең жас студенттердің бірі болды. Кейін ол фортепиано мамандығынан дауыс мамандығына ауысып, университет хорының көмекші дирижері болды. Оның "Аида" қойылымын қоюы Говард университетінің профессорлық-оқытушылық құрамынан құлшыныс алды. Флэк Шеви Чейз, Мэриленд қаласына жақын жердегі мектепте студент-мұғалім болып жұмыс істеді. Ол 19 жасында Говард университетін бітіріп, сол жерде музыка бойынша магистратураға түсті, бірақ әкесінің күтпеген өлімінен кейін Солтүстік Каролина штатының Фармвилл қаласында музыка және ағылшын тілі пәндерін оқытуға мәжбүр болды.

Ерте мансап

Кәсіби әнші-күйші болғанға дейін Флэк Вашингтон қаласына оралып, Баннекер, Браун және Рабаут орта мектептерінде сабақ берді. Ол сонымен қатар қаладағы Евклид көшесіндегі үйінен жеке фортепиано сабақтарын өткізді. Сол кезде оның музыкалық мансабы кешкі және демалыс күндері Вашингтон аймағындағы түнгі клубтарда қалыптаса бастады. Тиволи клубында ол опера әншілеріне фортепианода сүйемелдеді. Үзілістер кезінде ол артқы бөлмеде блюз, фолк және поп стандарттарын фортепианода орындап, өзіне-өзі қосымшалап айтты. Кейін ол 1520 клубында аптасына бірнеше рет кешке өнер көрсетті, бұл жолы да өзінің фортепианосын қолданды. Осы шақта оның дауыс сабақтарынан ұстазы Фредерик "Уилки" Уилкерсон оған классикалық музыкадан гөрі поп музыкасында жақсы болашақ көрінетінін айтты. Флэк репертуарын сол сәйкес өзгертті және оның аты-жөлі кеңінен танылды. 1968 жылы ол Вашингтонның Капитолий төбесінде орналасқан мистер Генри мейрамханасында тұрақты өнер көрсетуге шақырылғанда кәсіби әнші болып жұмыс істеуді бастады.

1970 жылдар

Лес Макканн Флэкті Вашингтон қаласындағы түнгі клубтың бірінде ән айтып, джаз ойнап жүргенін байқады. Фильм 2004 жылы DVD және CD форматтарында қайта шығарылды, бірақ Флэк белгісіз себептермен өзінің суреті мен жазбасын қосуға рұқсат бермеді. Оның Soul to Soul LP саундтрегіндегі дәстүрлі рухани ән «Ой, еркіндік» («Oh Freedom») «Еркіндік әні» («Freedom Song») деп қайта аталды және ол фильмнің VHS нұсқасында ғана қолжетімді. Флэктің «Will You Love Me Tomorrow» әнінің кавер-версиясы 1972 жылы Billboard Hot 100 хит-парадының 76-шы сапында болды. Оның Atlantic студиясындағы жазбалары ерекше жақсы сатылмады, содан кейін актер және режиссер Клинт Иствуд «First Take» альбомынан «The First Time Ever I Saw Your Face» әнін таңдады. Эван Макколл жазған бұл ән оның режиссерлік дебюті «Play Misty for Me» фильмінің саундтрегіне енді; ол 1972 жылдың ең ірі хитіне айналды, алты апта бойы No. 1 орында тұрды және Флэкке миллион сатылыммен алтын диск әкелді. Ол Billboard-тың 1972 жылғы ең үздік әні ретінде жылды аяқтады. «First Take» альбомы да No. 1 орынға көтерілді және АҚШ-та 1,9 миллион дана сатылды. Фильмде әнді пайдалану үшін 2000 доллар төлеген Иствуд содан бері Флэктің жанкүйері және досы болып қалып келді. 1973 жылы ол «Жылдың жазбасы» («Record of the Year») номинациясы бойынша «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. 1983 жылы ол Иствудтың өтініші бойынша «Dirty Harry» фильмінің «Sudden Impact» бөлімінің соңғы музыкасын жазды. 1974 жылғы «Грэмми» сыйлығында «Жылдың жазбасы» («Record of the Year») және «Ең жақсы әйел поп-вокалы» («Best Pop Vocal Performance, Female») сыйлықтарын алды. Оның негізгі альбомы Флэктің ең көп сатылған дискісі болды және ақырында қос платина сертификатын алды. 1974 жылы Флэк «Feel Like Makin' Love» әнін шығарды, ол Hot 100 хит-парадындағы үшінші және соңғы No. 1 хиті болды; ол синглді және 1975 жылғы осы аттас альбомын Рубина Флейк псевдонимімен шығарды. 1974 жылы Флэк Шерман ағайындыларының «Freedom» әнін орындады, ол «Huckleberry Finn» фильмінің ашылу және жабылу сахналарында маңызды рөл атқарды. Сол жылы ол 1974 жылғы «Free to Be You and Me» телешоуында жасөспірім Майкл Джексонмен «When We Grow Up» әнін орындады.

1980 жылдар

Флэктің 1982 жылы Берт Бакарах жазған "Making Love" (сол атаумен 1982 жылы шыққан фильмнің тақырыптық әні) хит-синглі болды, ол No. 13-ке жетті. Ол Пибо Брайсонмен жұмыс істей бастады, бірақ нәтижелері шектеулі болды, R&B чартында No. 5 (плюс Pop чартында No. 16 және Adult Contemporary чартында No. 4) көрсеткішіне қол жеткізді, 1983 жылы "Tonight, I Celebrate My Love" әнімен. 1986 жылы Флэк NBC телесериалы "Валери" (кейін "Хоган отбасы" деп аталды) үшін "Together Through the Years" тақырып әнін орындады. Ән сериалдың алты маусымы бойы қолданылды. 1987 жылы Флэк Майкл Джексонның анасының дауысын "Bad" атты 18 минуттық қысқаметражды фильмде берді. "Oasis" 1988 жылы шықты, бірақ поп тыңдармандарына әсер ете алмады, алайда тақырыптық ән R&B чартында No. 1-ге жетті, ал "Uh Uh Ooh Ooh Look Out (Here It Comes)" әнінің ремиксі 1989 жылы би чартында көшбасшы болды. 1991 жылы Флэк ямайкалық әнші Макси Пристпен дуэтте орындаған "Set the Night to Music" хитімен АҚШ-тың Top 10-ына қайта оралды, бұл ән Billboard Hot 100 чартында No. 6-ға және AC чартында No. 2-ге жетті.

Кейінгі мансап

1999 жылы Голливудтың атақ-даңқ аллеясына Флэк есімімен жұлдыз орнатылды. Флэк Джон Леннон мен Йоко Ононы білетін, себебі екеуі де Нью-Йорктегі «Дакота» пәтер үйінде тұрған және бір-біріне жанындағы пәтерлерде болған. Флэкқа «Битлз» тобының әндерін қайта орындаудан екінші альбом жасау ұсынылғанын айтқан. 2013 жылы ол «Битлз» классикасының интерпретациялық альбомына қатысқаны хабарланды. 80 жасында Флэк өзінің соңғы «Жүгіру» атты жазбасын жасады, ол 2018 жылғы «3100: Run and Become» деректі фильмінің титрлерінде Майкл А. Левиннің музыкасы мен сөзімен ойнатылды.

Сын есім

1971 жылы Village Voice сыншысы Роберт Кристагау «Флэк Арета Франклиннен кейінгі ең маңызды жаңа қара әйел әнші деп есептеледі және кейде ол мейірімді, зиялы және өте жағымды көрінеді. Бірақ ол көбінесе «сенімен менің арамызда» деуге дайын адамнан күтетін артық мейірімділік танытады». 1970-ші жылдардағы оның туындыларын қарастырып, ол кейіннен әншінің «рок-н-роллға, ритм-н-блюзге және тіпті соулға ешқандай қатысы жоқ» екенін айтты, оның орташа эстетикасын Барри Манилоумен салыстырып, бірақ одан жақсы талғаммен, бұл ұзаққа созылатын музыканы кепілдемейді деп сенді: «Ұзақ мерзімде поп өтірігі осырату арқылы жақсарады». Жазушы және музыка сыншысы Энн Пауэрс 2020 жылы NPR үшін жазған мақаласында «Флэктің R&B және инди «жатын бөлмесі» поп-музыкасындағы беделі, Ава ДюВернейдің «Уақыт бүктелісі» фильміндегі астралдық тіршілік иесі болғандай» деді.

Жеке өмір

Флэк – суретшілердің шығармашылық мүліктерін бақылау құқығын қорғайтын Суретшілерді қолдау коалициясының мүшесі. Ол сонымен қатар Американың Жануарларға қатыгездіктің алдын алу қоғамының өкілі; ASPCA жарнамаларында оның қатысуында "The First Time Ever I Saw Your Face" әні орындалды. Нью-Йорк қаласының Бронкс ауданындағы Hyde Leadership Charter School мектебі, Флэкпен бірлесіп, мүсірленбеген оқушыларға тегін музыка білімі беру мақсатында "Роберта Флэк атындағы Музыка мектебі" атты мектептен кейінгі музыка бағдарламасын жүзеге асырып келеді. 1966 жылдан 1972 жылға дейін ол Стив Новоселге үйленген. Флэк – кәсіби конькиші Рори Флэктің тәтесі. Ол сондай-ақ музыкант Бернард Райттың рухани анасы, ол 2022 жылдың 19 мамырында апатта қаза тапты. ДНК-талдауы нәтижесіне сәйкес, оның түбірі Камерунға жетеді.

Денсаулық

2018 жылдың 20 сәуірінде Флэк Американың джаз қоры үшін Аполлон театрында сахнада өнер көрсетіп жатқанда, ауырып қалды, сахнадан шығып кетті және Харлем ауруханасына асығыс жеткізілді. Менеджері жасаған мәлімдемеде Флэк бірнеше жыл бұрын инсульт алғанын және әлі де денсаулығы толық жақсы еместігін, бірақ қазір "жақсы" екенін және медициналық бақылау үшін бір түнге ауруханада қалғанын хабарлады. 2022 жылдың 14 қарашасында Флэкке АЛС диагнозы қойылғаны және аурудың салдарынан ән салу мүмкін болмағандықтан өнерден кетуге мәжбүр болғаны туралы ресми хабарлама таратылды.

Марапаттар

2017 жылдың 11 мамырында Роберта Флэк Лонг-Айленд университетінен өнер саласындағы құрметті доктор дәрежесін алды. Флэк 2009 жылы Солтүстік Каролина музыкалық даңқ залына енгізілді. 2021 жылы Флэк әйелдер ән жазушылар даңқ залына алғашқылардың бірі ретінде қосылды. 2022 жылдың 12 наурызында Флэкке DAR American History Award сыйлығы табысталды және Вашингтон қаласының Капитолий Хилл ауданында оның мансабының басындағы Mr. Henry's барымен байланысын еске сақтайтын қалпына келтірілген өрт сигнализациясы орнатылды. 2023 жылдың 24 қаңтарында PBS телеарнасының American Masters сериалы 37-ші маусымын оның мансабына арналған бір сағаттық деректі фильммен ашты. 2023 жылдың 13 мамырында Флэк Беркли музыкалық колледжінен құрметті доктор дәрежесін алды.