Австралиялық футбол лигасының чемпионы үшін финалдық матч

Кіріспе

АФЛ-дің ірі финалы – Австралия футбол лигасының (АФЛ) маусымдық чемпионын анықтау үшін өткізілетін футбол матчы. 1989 жылға дейін VFL Grand Final деп аталды, себебі сол кездегі лига Виктория футбол лигасы болды. Финалдық турнирдің соңында өтетін бұл ойын 1898 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді, 1924 жылды қоспағанда. Дәстүр бойынша, бұл матч қыркүйек айының соңғы сенбі күні Мельбурн крикет алаңында түстен кейін өтеді. АФЛ маусымының ең маңызды матчы ретінде, ол Австралия спортындағы ең көп көрерменге ие болады, әдетте 100 000-нан астам жанкүйер жиналады және миллиондаған теледидар көрермені тамашалайды. Ойын көптеген дәстүрлер мен іс-шараларды тудырды, олар Виктория футбол лигасының мемлекеттер аралық кеңеюінен кейін 1980 және 1990 жылдары Австралия футбол лигасына айналғаннан бері елде кеңінен танымал болды. Жеңіске жеткен клуб АФЛ чемпиондық кубогы мен туын алады; жеңімпаз команданың ойыншылары алтын медальонды, ал ең үздік ойыншы Норм Смит медалін иеленеді. 2023 жылдың соңына дейін барлығы 128 ірі финал өткізілді, оның ішінде үш қайталама финал бар. Карлтон футбол клубы мен Коллингвуд футбол клубы ең көп, 16 реттен финалға шықты; Эссендон футбол клубы да 16 рет чемпион атанды, бірақ оның тек 14 жеңісі финалда тіркелді. Коллингвуд ең көп, барлығы 45 рет финалға қатысты, сондай-ақ 1927 мен 1930 жылдар аралығында төрт рет қатарынан финал жеңімпазы атанды. 2011 жылы құрылған клубты қоспағанда, қазіргі кездегі барлық АФЛ клубтары кем дегенде бір рет ірі финалда ойнаған.

Ерте тарихы (18971915)

Виктория футбол лигасы (VFL) 1897 жылғы маусымда Виктория футбол қауымдастығынан (VFA) бөлініп шыққан сегіз клубпен құрылды. Жаңа лига үйде және сыртта өткен матчтардан кейін өткізілетін финалдар жүйесін енгізді; бұл премьерлік атақ соңғы матч өткізілгенге дейін шешілмейтінін қамтамасыз етті, бұл VFA жүйесімен салыстырғанда маусым соңында жанкүйерлердің қызығушылығын арттырды. VFA жүйесі маусым бойындағы жеңіс-жеңіліс көрсеткіштеріне негізделген премьерлік атақты анықтады, тек егер көрсеткіштер тең болған жағдайда ғана плей-офф матчы өтті. Лига финалдық матчтардан түскен табысты барлық командалар арасында бөлісуге келісті, бұл лиганың нашар клубтарына жақсы үлесті қамтамасыз етті. 1897 жылғы финалдық жүйеде үлкен финал өткізу мүмкіндігі болғанымен, ол қажет болған жоқ. Осылайша, қазіргі кезде алғашқы үлкен финал деп танылған матч лиганың екінші маусымында, 1898 жылдың 24 қыркүйегінде Эссендон мен Фитцрой арасында Сент-Килда крикет алаңында өтті. Бұл матч та ойналмас бұрын күмәнді болды, себебі Эссендон крикет маусымына дайындалып, жақсартылған Сент-Килда алаңының таңдалуы мен жарамдылығына қарсылық көрсетті. Лигаға шағымданып, тіпті матчтан бас тартуға ниеттенгенін жариялағанмен, Эссендон ойынға қатысып, Фитцрой 5.8 (38) – 3.5 (23) есебімен 16 538 көрерменнің алдында тұңғыш үлкен финалда жеңіске жетті. 1930 жылға дейін қолданылған VFL финалдық жүйесі көбінесе қысқа финалдық жүйеден тұрды, әдетте, қарапайым элиминациялық турнир «финал» деп аталатын матчпен аяқталады. Егер «финалды» үй және сырт матчтардың нәтижесінде ең нашар көрсеткен команда жеңбесе, онда ең нашар көрсеткен команда «финалдың» жеңімпазымен премьерлік атақ үшін плей-офф матчына өтуге құқылы болды. Ол кезде осы сынға қатысу матчы ғана үлкен финал деп есептелді; алайда, премьерлік атақты шешкен барлық «финалдық» матчтар кейіннен үлкен финалдар деп саналды. 1899 жылғы VFL үлкен финалы – осындай алғашқы матч. Онда «Фитцрой» жеңіске жетті, ал жеңілген команда премьерлік атақты жеңу үшін «Фитцройды» тағы да жеңуге тиіс болды. Барлығында он бір «финал» қазір үлкен финалдар деп саналады: сегізін ең нашар көрсеткен команда жеңіп алды және нәтиже кері болған жағдайда сынға қатысуға мүмкіндік берді (1899, 1904, 1907, 1908, 1911, 1918, 1927 және 1928); және үш матч премьерлік атақты шешті, бірақ сол жылдардағы финалдық жүйе мен жағдайларға байланысты сынға қатысу мүмкіндігі болмады (1901, 1903 және 1906). 1902 жылы үлкен финал алғаш рет Мельбурн крикет алаңында өтті, онда 9.6 (60) 3.9 (27) есебімен жеңіске жетті, сол кезде Австралия футбол клубының рекордтық 35 000 көрермені жиналды. 1908 жылға қарай барлық финалдық матчтар Мельбурн крикет алаңында өтті, ал жаңа рекордтар 1908 (50 261), 1912 (54 463) және 1913 (59 479) жылдары орнатылды. Осы кезеңде үш жыл қатарынан премьерлік атақты жеңіп алған алғашқы клуб пайда болды.

The Victorian Football League (VFL) was established for the 1897 season by eight clubs which seceded from the Victorian Football Association (VFA). The new league introduced a system of finals to be contested after the home and away matches; this ensured that the premiership could not be decided until the last match had been played, generating greater public interest at the end of the season — compared with the VFA's system, which awarded the premiership based on win–loss record across the entire season, with a playoff match only in the event of tied records. The league arranged that the gate from finals matches be shared among all teams, which guaranteed a better dividend to the league's weaker clubs. Although the finals system used in 1897 had the possibility of a grand final, one was not required. As such, the match now recognised as the first grand final took place in the league's second season, on 24 September 1898, between Essendon and Fitzroy at the St Kilda Cricket Ground. This match too had been in doubt until night before it was played, Essendon disputing the choice and fitness for use of the St Kilda ground, which had already been top dressed for the cricket season. Despite appealing to the league and even announcing it intended to forfeit, Essendon relented and played the game, and Fitzroy won the inaugural grand final 5.8 (38) d. 3.5 (23) before a crowd of 16,538. Most VFL finals systems utilised until 1930 comprised a short finals system, usually a simple knockout tournament ending with a match called the 'final'; if the 'final' was not won by the home and away season's minor premiers, then the minor premiers had the right to challenge the winner of the 'final' to a playoff match for the premiership. At the time, it was only this challenge match, if played, which was known as the grand final; however, all 'final' matches which decided the premiership have since retrospectively been considered grand finals. The 1899 VFL grand final is the earliest such game; it was won by , while losing team would have had to have defeated Fitzroy again in a challenge match to win the premiership. In all, eleven 'finals' are now considered grand finals: eight which were won by the minor premiers and would have resulted in a challenge match had the result been reversed (1899, 1904, 1907, 1908, 1911, 1918, 1927 and 1928); and three which decided the premiership but which could not have been followed by a challenge match due to the finals systems and circumstances of those years (1901, 1903 and 1906). In 1902, the Grand Final was first played at the Melbourne Cricket Ground, when 9.6 (60) defeated 3.9 (27) before a then record Australian football crowd of 35,000. By 1908, every finals match was played at the Melbourne Cricket Ground, and new attendance records were set in 1908 (50,261), 1912 (54,463) and 1913 (59,479). During this period, became the first club to win three consecutive premierships, winning 'finals' in all three years.

Соғыстар аралығы (1916-1945 жж.)

Футбол және ірі финалдар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде де жалғасты, бірақ келушілер саны азайды және кейбір даулар соғысқа жұмыстан алаңдады, бір сыншы Карлтон командасының темір крестпен марапатталуын қалады. Дегенмен, көптеген сарбаздар ойынның жалғасуын қолдады, ал 1918 жылғы ірі финалда әскери қызметшілерге трибунаның бір бөлігіне тегін кіруге рұқсат берілді, олардың көпшілігі форма киіп келді. 1920 жылдары VFL соңғы финал жүйесінің мәселелерімен күресті – атап айтқанда, лига әрқашан төрт финалға кепілдік берілмеді және жартылай финалдар ірі финалға және онымен бірге келетін пайдаға кепілдік беру үшін сәуегейлікпен өткізілуі мүмкін деген пікір болды. 1920 жылдары бірнеше рет жартылай финалдарға келушілер саны финалға немесе ірі финалға қарағанда көп болды. 1924 жылы екінші және соңғы рет ресми ірі финал өткізілмеді; дөңгелек турнирлік финал жүйесі қолданылды, егер қажет болса, дөңгелек турнирдегі үздік команда кіші чемпионмен ірі финалда кездеседі; бірақ кіші чемпион Эссендон да дөңгелек турнирді жеңгенде, ірі финал өткізілмеді. Бұл жаңа жүйе бір жылдан кейін тоқтатылды. 1925 жылы 64 288 адамдық жаңа рекордтық көрермен жиналды, сол кезде команда алғашқы ірі финалда ойнап, жеңіске жетті, провинциялық және қалалық жанкүйерлердің көптеген өкілдерін тартты. 1927 мен 1930 жылдар аралығында команда төрт рет қатарынан чемпиондық жеңіп алған алғашқы және жалғыз клуб болды, 1927 және 1928 жылдары «финалда», содан кейін 1929 және 1930 жылдары ірі финалда жеңіске жетті. 1931 жылы финалдар үшін Page–McIntyre Final Four жүйесі енгізілді, ол кіші чемпионның наразылық құқығын жойды және әр жыл сайын төрт финалға және нағыз ірі финалға кепілдік берді. Бұл жүйе бойынша және 1993 жылға дейін оны ұстанған барлық жүйелер бойынша бір команда екінші жартылай финалда жеңіске жеткеннен кейін бір апта демалыс алып, ірі финалға кірді, ал екінші команда ірі финалға дейінгі аптада алдын ала финалда жеңіске жеткеннен кейін кірді. Көп жағдайда, ірі финал екі апта бұрын өткен екінші жартылай финалдағы командалардың қайта кездесуі болды. 1930 жылдары бірнеше жаңа рекордтық көрермендер тіркелді, ал Мельбурн крикет алаңының жаңа Оңтүстік трибунасы 1937 жылы салынды және ашылды. Сол жылы Geelong–Collingwood ірі финалына 88 540 адам келді, көрермендер қоршаудан өтіп, шекара сызығы бойында сегіз қатарға отырды; келесі жылы тағы бір рекордтық 96 834 адам команданың ойынын тамашалады. Тынық мұхиты соғысына дейінгі жылдары команда үстемдік етті, 1939, 1940 және 1941 жылдары ірі финалдарда жеңіске жетті. Футбол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде адамдар үшін көңіл көтеру құралы болды және соғыс майданында қаржы жинауға көмектесті. Австралия үкіметі VFL-дің бірнеше алаңдарын, соның ішінде Мельбурн крикет алаңын реквизициялады, сондықтан 1942, 1943 және 1945 жылдары ірі финалдар Карлтонның Принцс паркінде, ал 1944 жылы Сент-Килда крикет алаңында өтті. Соңғысы, 1945 жылғы ойынға 62 986 адам сыйымдылығы бар Карлтон алаңында өтті, ол Жапониямен соғыс аяқталғанынан кейін бірнеше апта өткен соң өтті.

Football and grand finals continued through World War I, albeit with reduced attendances, and some controversy that it distracted from the war effort, with one critic calling for the Carlton team to receive the Iron Cross as their premiership medallion. However, many diggers supported the continuance of the game, and returned servicemen were granted free admission to a portion of the grandstand at the in 1918 grand final, with many attending in uniform. During the 1920s, the VFL grappled with the problems of the challenge final system — specifically that the league was not always guaranteed four finals, and there was the perception that semi finals could be thrown to guarantee a grand final and the dividend which came with it. On several occasions during the 1920s, semi final crowds exceeded that of the final or grand final. In 1924, for the second and last time, no recognised grand final was played; a round robin finals system was played, with the top team from the round robin to face the minor premiers in a grand final if required; but, when minor premiers Essendon also won the round robin, no grand final was staged. This new finals system was abandoned after one year. A new record crowd of 64,288 was set in 1925, when played and won its first grand final, attracting a huge contingent of both provincial and metropolitan supporters. Between 1927 and 1930, became the first and only club to win four consecutive premierships, winning in 'finals' in 1927 and 1928, then grand finals in 1929 and 1930. In 1931, the Page–McIntyre Final Four system was introduced for finals, which eliminated the minor premier's right to challenge and guaranteed four finals and a genuine grand final each year. Under this system, and all systems which followed it until 1993, one team entered the grand final with a bye week after winning the second semi final; and the other entered after winning the preliminary final in the week before the grand final. More often than not, the grand final was a rematch between the teams who played the second semi final two weeks earlier. Several new record crowds were set through the 1930s, and the Melbourne Cricket Ground's new Southern Stand was constructed and opened in 1937. That year, the Geelong–Collingwood grand final attracted 88,540, with spectators crossing the fence and sitting eight deep along the boundary line; the following year, another record of 96,834 watched play dominated the final years before the Pacific War, comfortably winning grand finals in 1939, 1940 and 1941. Football served as a distraction for people and as a war fundraiser on the home front during the World War II. The Australian government requisitioned a number of VFL grounds, including the Melbourne Cricket Ground, so the grand finals were staged at Carlton's Princes Park in 1942, 1943 and 1945, and at the St Kilda Cricket Ground in 1944. The last of those games, in 1945, saw a capacity crowd of 62,986 squeeze into the Carlton ground, which was played just weeks after the armistice with Japan was declared.

Соғыстан кейінгі кезең (1946-1990)

1946 жылғы тамызда Мельбурн крикет алаңы үкімет тарапынан босатылғанда, ірі финалға дайындық кезеңінде зор үміт болды, ал көп ұзамай көрермендер саны 1930 жылдардағы деңгейге жетті. 1948 жылы тарихтағы алғашқы тең нәтижемен аяқталған ірі финал өтті; келесі аптада толық қайта матч ойналды, оны Мельбурн жеңіп алды. Ірі финалда мыңдаған жанкүйерлер қоршау мен шекара сызығы арасында отыруы қалыпты жағдайға айналды, көбінесе ойыншылармен соқтығысқанда жарақаттануға себеп болар еді. Көрермендер келу ретімен қабылданатын, ал мыңдаған адамдар матчтан бір күн бұрын, жұма күні стадион сыртында тізімге тұрып, қақпалар ашылғанда ең қолайлы орын алуға тырысты. Мельбурн крикет алаңы 1956 жылғы Олимпиада ойындарының негізгі стадионы ретінде пайдаланылғандықтан, алаң жаңа трибунамен және сыйымдылығы арттырылды. 1956 жылғы ірі финал екі айдан кейін өтетін Олимпиаданың ашылу салтанатына дайындық ретінде қарастырылды. Ресми сыйымдылығы 120 000 болғанымен, алаң 115 802 көрерменді қабылдай алмады. Кейбір жанкүйерлер ойынды жақсы көру үшін трибуналардың артқы жағындағы қоршауларға, тіпті оңтүстік трибунаның шатырына қауіпті түрде отырды; ал стадион сыртындағы қақтығыстарда кем дегенде 2 500 адам қақпаларды бұзып, қоршауларды өтіп немесе әскери оркестр келген кезде жасырын кірді, ал кем дегенде 20 000 адам қақпадан кері қайтарылды. Осылайша, көрермендерді басқарудағы қиындықтардың қайталануын болдырмау үшін VFL 1957 жылдан бастап финалдық матчтар мен ірі финалға билеттерді алдын ала сату жүйесін енгізді, ал келесі жылдары көрермендер саны денсаулық сақтау департаментінің жаңартқан 102 000 сыйымдылығы деңгейінде сақталды. 1950 жылдары командасы үстемдік құрды, 1954 жылдан 1960 жылға дейін рекордтық жеті қатарынан ірі финалға қатысып, бес чемпиондық титул жеңіп алды, оның ішінде 1955 жылдан 1957 жылға дейін үш рет қатарынан жеңіске жетті. 1959 жылы қазіргі заманғы чемпиондық кубок құрылды, бұл матчтан кейінгі салтанатты рәсімге назар аударуға және чемпион командаға көңіл бөлуге мүмкіндік берді, бұрынғы әдет – жанкүйерлердің аренаға түсіп, ойыншыларды көтеріп алып кетуі немесе алып жүруі тоқтатылды. 1980 жылдары командасы үстемдікке ие болды, 1983 жылдан 1989 жылға дейін жеті қатарынан ірі финалға қатысып, төртіншісін жеңіп алды. 1989 жылғы ірі финал, Хоторн Гиллонгты алты ұпаймен жеңген, жоғары нәтижелі және өте қарқынды матч, барлық уақыттағы ең ұлы матчтардың бірі саналады. 1990 жылға қарай командасы 1958 жылғы чемпиондығынан бері өткізген соңғы сегіз шешуші ірі финалда жеңіліске ұшырады, бұл "Колливобблз" деп аталды; бұл жеңіліс 1990 жылғы ірі финалда жеңіске жеткен кезде аяқталды.

When the Melbourne Cricket Ground was relinquished by the government in August 1946, there was great expectation in the buildup to the grand finals, and attendances were soon back to 1930s levels. In 1948, and played the first drawn grand final in history; a full replay was played the following week, which Melbourne won. The sight of thousands sitting between the fence and the boundary line was now usual at the grand final, often resulting in injuries to spectators when players collided with them. Spectators were admitted on a first come basis, and thousands took to lining up outside the stadium from the Friday before the match to gain the best vantage point when the gates opened on the morning. As the Melbourne Cricket Ground was used as the main stadium for the 1956 Olympic Games, the ground was upgraded again with a new stand and extra capacity, and the 1956 grand final was seen as a dry run for the opening ceremony of the games two months later. Although the official capacity was 120,000, the ground could not comfortably accommodate the record crowd of 115,802. Some spectators who gained entry perched dangerously on the back fences of the grandstands and even the roof of the southern stand to get a view of the game; and in violent scenes outside the ground, at least 2,500 gained entry by mobbing gates, climbing fences or sneaking in when the Military Band arrived, while at least 20,000 more were turned away at the gate. To finally prevent a recurrence of these growing crowd management problems, the VFL introduced a pre purchase ticketing system for the finals and grand final from 1957, and attendances hovered around the health department's revised ground capacity of 102,000 over the following years. dominated the 1950s, playing a record seven consecutive grand finals from 1954 to 1960, and winning five premierships, including three in a row from 1955 to 1957. The establishment of the modern premiership cup in 1959 gave the after match a ceremonial focus and allowed the attention to settle on the premier team, ending the previous custom of the crowd descending on the arena and variously chairing or walking the players off the ground. The 1980s saw a sustained period of dominance by , which contested seven consecutive grand finals from 1983 to 1989, winning four of them. The 1989 Grand Final, a high scoring and very physical encounter in which Hawthorn defeated Geelong by six points, is considered to be one of the greatest of all time. By 1990, had lost the last eight decisive grand finals it had played since its 1958 premiership, a streak which became known as the "Colliwobbles"; this came to an end with its victory against in the 1990 grand final.

Ұлттық дәуір (1991 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1980 жылдары Виктория футбол лигасы (VFL) штаттар аралық деңгейде кеңейді және 1990 жылы Австралия футбол лигасы (AFL) деп қайта аталды. 1987 жылы лигаға қосылған, Перт қаласындағы клуб 1991 және 1992 жылдары ірі финалға қатысып, жеңіске жеткен алғашқы Викториядан тыс клуб атанды. 1992 мен 2006 жылдар аралығында Викториядан тыс клубтар он бес ірі финалдың ондарын жеңіп алды, ал Брисбен Лайонз ең көп табысқа ие болды – 2001 мен 2003 жылдар аралығында үш рет подряд чемпион атанды. 1994 жылдан бастап жаңа финал жүйесі бойынша, екі финалист те алдыңғы аптадағы жартылай финалда жеңіске жетіп, ірі финалға қатысу құқығын алуға тиіс болды, бұл ірі финалға дейін бір команданың демалысқа шығу дәстүрін тоқтатты. Үшінші және соңғы тең нәтижемен аяқталған ірі финал 2010 жылы өтті, онда Коллингвуд командасы қайта матчта жеңіске жетті; содан бері тең нәтиже жағдайында жеңімпазды анықтау үшін қосымша уақыт енгізілді, бірақ ол әлі қолданылмады. Келесі маусымда матч Перттегі Optus стадионында кешкі уақытта өтті.

Сыйлық

Премьер-лиганың мәртебесінен бөлек, премьер-лига жеңімпазы төрт сыйлыққа ие болады: премьер-лига кубогы, премьер-лига туы, Э. Л. Уилсон қалқаны және 1,2 миллион австралиялық доллар көлемінде ақшалай сыйлық. Премьер-лига туы – клубтар үшін ең символды және ұзақ тарихы бар награда. Бұл лига түстеріндегі (көк түстің ақ жиегі бар) үлкен үшбұрышты жалауша, оған лига логотипі, «чемпиондар» деген сөз және премьер-лиганың жылы жазылған. Ол матчтан кейінгі марапаттау рәсімінде көрсетілмейді, бірақ дәстүр бойынша келесі маусымдағы чемпиондардың алғашқы үй матчында туды салтанатты түрде көтеріп іледі. Туды табыстау және оның салтанатты түрде көтерілуі 1897 жылғы алғашқы VFL премьер-лигасынан бері қалыптасқан дәстүр, ал одан бұрын 1889 жылдан бері VFA және Виктория штатындағы басқа да спорт түрлерінде де қалыпты жағдай болған. Тудың материалдық құндылығы кубоктан төмен болғанымен, оның символдық маңызын сақтайды, ал «ту» термині Австралиялық футбол терминологиясында, лиганың көптеген командалық әндерінде премьер-лиганың өзін білдіру үшін жиі қолданылады. Жақтастар үшін ең бағалы сыйлық – AFL премьер-лигасының кубогы, ол жеңімпаз команданың капитаны мен бапшысына матчтан кейінгі салтанатты шарада табыс етіледі. Ұлттық финалға дейін әр команданың капитаны ресми жарнамалық суреттерде кубоктың бір жағынан ұстайды. Премьер-лига кубогы күмістен жасалған (1996 жылғы кубок лиганың 100 жылдығына арналып алтыннан жасалған), ал табыстау кезінде жеңімпаз команданың түстеріндегі ленталармен әшекейленген. "Cash's International" компаниясы жыл сайын Франкстондағы металлургия зауытында жаңа кубоктарды шығарады. Кубок алғаш рет 1959 жылы лига президенті Кеннет Люк Англияның FA кубогы финалында көрген әсерлі көріністі қайта жасаймын деген ниетпен енгізілген. Жеңімпаз команданың кубокты мақтан тұтып айналуы 1966 жылдан бері қалыпты жағдайға айналды. 2004 жылы AFL клубтарға 1959 жылға дейін жеңілген премьер-лигалар үшін қазіргі үлгідегі кубоктарды сатып алуға рұқсат берді. Чемпион клубтың аты мәңгілік E. L. Wilson Shield-те жазылған, ол AFL кеңсесінде сақталады. 1929 жылы ашылған қалқанға VFL-дің көп жыл қызмет еткен хатшысы Эдвин Лайонель Уилсонның есімі берілген. 1978 жылдан кейін қалқанда орын қалмағандықтан ол уақытша тоқтатылған. 2016 жылы ол AFL кеңсесінің баспалдағы астынан табылған, жаңартылып, кеңейтілген және жаңарып жаңартылған. Ол да матч аяқталғаннан кейінгі марапаттау рәсімінде көрсетілмейді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша чемпион 1,2 миллион доллар ақшалай сыйлық алады, ал күміс жүлдегерге 660 мың доллар беріледі. 2007 жылы сыйлық мөлшері ұлғайғанға дейін чемпионға 250 мың доллар сыйлық берілетін, бұл сома штараралық клубтың финалдық турнирге қатысу шығындарын жабуға жеткіліксіз болған.

Aside from the prestige of winning the premiership, the premiership winning club receives four prizes: the premiership cup, the premiership flag, the E. L. Wilson Shield, and A$1.2 million in prize money. The premiership flag is the most symbolic and longest standing award for the clubs. It is a large, triangular pennant in league colours (navy blue fimbriated with white) and emblazoned with the league logo, the word 'premiers' and the year of the premiership. It does not feature in post match presentations, but tradition dictates that it be ceremonially unfurled from the flagpole at the premiers' first home game of the following season. The awarding of a flag, and its ceremonial unfurling, have been tradition since the very first VFL premiership in 1897, and had been customary before that in the VFA and other sports in Victoria since around 1889. Although the flag is of lower physical importance than the cup, it retains its symbolic significance, and "the flag" is still widely used as a metonym for the premiership itself in Australian rules football parlance, including in many of the league's team songs. The most prestigious award for supporters is the AFL premiership cup, which is presented to the captain and coach of the winning team in a ceremony after the game. Prior to the Grand Final, it is traditional for the captain of each side to hold one side of the cup in official promotional photos. The premiership cup is silver (with the exception of the 1996 cup, which was gold to commemorate the league's 100th season), and it is adorned with ribbons in the winning team's colours when presented. A new cup is manufactured each year by Cash's International at its metalworks in Frankston. The cup was first introduced in 1959 after league president Kenneth Luke sought to recreate the spectacle he had observed at England's FA Cup final; a lap of honour with the cup by the winning team has become customary since 1966. In 2004, the AFL allowed clubs to purchase cups based on the current design for premierships won prior to 1959. The premier club's name is also recorded on the perpetual E. L. Wilson Shield, which resides at AFL House. The shield, inaugurated in 1929, was named after long serving VFL secretary Edwin Lionel Wilson. It was initially discontinued after 1978, when there was no room remaining on the shield. In 2016, it was rediscovered under a stairwell at AFL House; it was refurbished, extra space was added, and it was brought up to date. It, too, does not feature in the on field presentation. As of 2019, the premier also receives $1.2 million in prize money, with $660k for the runners up. Prior to its increase in 2007, the prize for the premier was only $250k, which was not even enough to cover an interstate club's participation in the finals series.

Премьер-лига медалі

Жеңімпаз команданың үлкен финалда ойнаған әрбір ойыншысына премьер-лига медалі табыс етіледі. Лига тарихының көп бөлігінде премьер-лига медальдары клубтар немесе олардың демеушілері ойыншыларға тойлаудың бір бөлігі ретінде берген сыйлықтар болды; бірақ, 1977 жылы ойынның тікелей теледидар трансляциясы енгізілгеннен бастап, медаль матчтан кейін алаңдағы салтанатты шарада лига тарапынан табыс етілетін сыйлыққа айналды. 2002 жылдан бері медальдарды жыл сайын Auskick жасөспірімдер футбол бағдарламасынан бүкіл ел бойынша іріктелген балалар тапсырады. 1977 жылдан бері лига бекіткен медаль тек жеңімпаз үлкен финал командасының (немесе егер команда қайта матчта жеңіске жетсе, тең түскен команданың) қатысушыларына беріледі. Ойыншылар егер үлкен финалда ойнамаса, клубтың маусымға қосқан үлесіне қарамастан, медаль алмайды; бұл мәселе көптеген сарапшылардың пікірінше, медальдар премьер-лига командасының барлық мүшелеріне кеңірек табыс етілуі керек. 1977 жылға дейін клубтарға берілген медальдардың критерийлері әр клубтың шешіміне байланысты болды.

Өткізу орны

Бірінші төрт ірі финал лиганың матч комитеті бір апта бұрын таңдаған бейтарап алаңдарда өтті: олар Сент-Килда крикет алаңында (1898 және 1899 жылдары), Шығыс Мельбурн крикет алаңында (1900 жылы) және Оңтүстік Мельбурн крикет алаңында (1901 жылы) өтті. 1902 жылы Мельбурн крикет клубымен (MCC) келісімге келгеннен кейін, бесінші ірі финалдан бастап, ірі финал әр маусымда Мельбурн крикет алаңында өткізіледі, егер ол қолжетімді болмаса басқаша. Қазіргі АФЛ, МКК және Виктория үкіметі арасындағы келісім бойынша, алаң 2059 жылға дейін жыл сайын ойын қабылдауға міндетті.

Тарих

Мельбурнның ең ірі аренасы ретінде, ұзақ мерзімді келісімдер 1930 жылдардан бері Мельбурн крикет алаңында ойын өткізуді қамтамасыз етті. VFL мұндай тәуелділікке наразы болды, себебі алаңның үкімет тағайындаған басқарушылары кіру билеттерінің бағасын белгілеп берді, ал MCC қақпадан түскен табыстың көп бөлігін алып, өз мүшелеріне 1902 жылдан бері сақталған тегін кіру құқығын ұстап тұрды. 1950 жылдардың басында Принс Парк Олимпиадалық стадионға жаңартуға жақын болды, бұл балама аренаны ұсынар еді; бірақ Мельбурн крикет алаңы жаңартылғаннан кейін, ол ойынды қабылдауға жеткілікті үлкен жалғыз алаң болып қалды. 1960 жылдары VFL жеке меншіктегі VFL Park (кейін Waverley Park) стадионын 75 000 орынға дейін салды. Лига 1984 жылдан бастап финалдық ойынды VFL Park-ке көшіруді жариялады және алаңның сыйымдылығын 104 500-ға дейін ұлғайту жоспарларын ұсынды; бірақ мемлекеттік үкімет бұл жаңартуды тоқтатты, тіпті ойынның Мельбурн крикет алаңында қалуын талап ететін заң қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. Соңында VFL, MCC және Виктория үкіметі ойынның Мельбурн крикет алаңында қалуы үшін келісімге келді, VFL мүшелері үшін жақсы шарттар мен мүмкіндіктер қарастырылды. Лиганың штаттан тыс, Викториядан тыс аймақтарға кеңейтілуінен бері Мельбурн крикет алаңындағы ұзақ мерзімді келісімдер Викториядан тыс клубтар үшін әділетсіз деп сынға ілікті, олар бұл алаңда аз ойын өткізеді және үлкен финалда ойнау үшін үнемі саяхат шығындарын көтеруге мәжбүр.

Кесте

Финал ойыны әдетте қыркүйек айының соңғы сенбі күні түстен кейін өткізіледі. Оны халық арасында "Сентябрь айының бір күні" деп атайды, бұл сонымен қатар танымал футбол әнінің атауы. 1987 жылы Викторияда төрт семестрлік оқу жылы енгізілгеннен бері, ол көктемгі мектеп демалысымен сәйкес келеді; ал 2015 жылдан бастап "АФЛ финалына дейінгі жұма күні" Викторияда мемлекеттік мереке болып жарияланды. Кейде матч қазан айының бірінші сенбісіне белгіленеді, ал 1991 жылы финалға қосымша уақыт енгізілгенге дейін тең түскен финал матчтары қайтадан өткізіліп, келесі финалдардың бәрі бір аптаға ықшамдалып, финал қазан айына жылдырылатын. Ең ертегі финал 1916 жылғы соғыс кезеңінде 2 қыркүйекте, ал 2000 жылғы маусымда Сидней Олимпиадасымен бетпе-бет келмеу үшін ертерек жоспарланған. Соңғы финал 2020 жылғы маусымда 24 қазанда өтті, ол COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге жылдырылды. Тарихы бойында финал дәстүрлі түрде сенбі күні түстен кейін, соңғы рет AEST бойынша сағат 14:30-да өткізіліп келеді, тіпті түнгі футбол 1980-ші жылдары кең таралғаннан кейін және NRL сияқты қарсылас лигалар NRL финалдарын кешкі эфирде көрсетуді бастағаннан кейін де. АФЛ бас директоры Джиллон МакЛачлан түстен кейінгі уақыттың сақталуын дәстүрге деген құрметпен байланыстырды, тіпті кешкі немесе түндегі ойын теледидардан табыс әкелетін келісімдерге мүмкіндік берсе де. Викториядан тыс жерде өткен екі финал ғана бұл ережеден ауытқыды, олардың екеуі де шығыс жағалау уақыты бойынша кешке өткізілді: пандемия кезеңінде 2020 жылғы финал Кокс Платасымен теледидар эфиріндегі қақтығысты болдырмау үшін кейінге жылдырылды.

Жеңіс ойындар

2015 жылғы маусымға дейін, егер ірі финал тең аяқталса, келесі сенбіде қайта ойналатын және жеңімпаз анықталатын. Бұл 1948, 1977 және 2010 жылдары үш рет болды. 2016 жылы тең түскен жағдайда қосымша уақыт ойнау ережесі енгізілді, осылайша болашақ ірі финалдар жоспарланған күнінде міндетті түрде шешілетін болды. Егер ойын тең аяқталса, командалар екі қосымша уақыт кезеңін толық ойнайды, әрқайсысы үш минуттан тұрады, сондай-ақ ойын тоқтатылған уақыты қосылады, ал бірінші кезеңнен кейін алаңдар ауыстырылады: егер теңдік сақталса, жеңімпаз анықталғанға дейін қосымша уақыт жұптары осы тәртіппен ойнатылады. 2016 жылдан 2019 жылға дейін кезеңдер бес минуттан тұруы керек еді, ал егер ойын алғашқы екі кезеңнен кейін де тең қалса, «алтын гол» қосымша уақытының үшінші, уақыты белгіленбеген кезеңі ойнатылуы керек еді. 2023 жылғы маусымға дейін ірі финалды анықтау үшін қосымша уақыт қажет болған жоқ.

Үлкен финалдық парад

1977 жылдан бері әр команданың ойыншыларымен үлкен финалдық шеру әр финалға дейінгі жұма күні шамамен түскі уақытта өткізіліп келеді. Бұрын ойыншылар шеру платформаларында көрсетілсе, соңғы жылдары ауа райына байланысты ашық көліктерден тұратын автоколоннаға айналды. 1977 жылдан 2014 жылға дейін шеру Мельбурн қаласының орталығында өтіп, көбінесе Сент-Килда жолы, Суонстон көшесі және Коллинз көшесі арқылы Ескі қазынашылық ғимаратының алдында аяқталар еді. COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 және 2021 жылғы шерулер өткізілмеді. 2022 жылы шерудің бір бөлігінде командалар Ярра өзенімен қайықпен жүріп өтті. Қала орталығындағы екі Виктория командасының қатысуымен өткен шеру әдетте 100 000-нан астам жанкүйерді тартады, нашар ауа райы немесе Виктория клубтарының қатыспауы жағдайында келушілердің саны азаяды. 2015 жылы өткен алғашқы мерекелік шеруге рекордтық 150 000 көрермен жиналды.

Ақырғы таңғы ас

Солтүстік Мельбурнның Ұлы финалдық таңғы асы 1967 жылдан бері жыл сайын Ұлы финал күні өткізіліп келеді. Бұл корпоративтік стильдегі таңғы ас іс-шарасы, онда негізгі спикерлер мен қонақтар, соның ішінде премьер-министрлер, штат басшылары және футбол жұлдыздары қатысады. Бұл Ұлы финалмен байланысты ең белгілі корпоративтік мерекелік шара және ол 1970-ші жылдары Виктория штабында алғаш рет теледидардан көрсетілген кезде танымал болды; VFL оны ресми матч алдындағы шара деп мойындады. Осыдан бері бұл шара Солтүстік Мельбурн футбол клубы үшін маңызды қаржы жинау мүмкіндігіне айналды. Бүгін таңғы ас Fox Footy арнасында тікелей эфирде көрсетіледі.

Әңгімелесу

1970 жылдардың соңында матч тікелей эфирде көрсетілгеннен бері көптеген танымал австралиялық және халықаралық музыка жұлдыздары матч алдындағы, немесе кейде, жартылай уақыттағы ойын-сауық ретінде өнер көрсетті. Матч алдындағы ойын-сауық кейде әсерсіз деп сынға ұшырады, әсіресе 1991 жылы Angry Anderson мен 2011 жылы Meat Loaf есімді әртістердің нашар өнер көрсетуі жиі мысқылға ұшырады. 2012 жылдан бері, матч алдындағы/жартылай уақыттағы басты жұлдыз, сыйлықтар тапсырылып, ойыншылар тойлауын аяқтағаннан кейін аренада қосымша ойын-сауық көрсетілімі ұйымдастырады, ол тегін және баршаға ашық. Матч алдындағы ойын-сауықта көбінесе дәстүрлі футбол және австралиялық әндер тікелей орындалады, олардың ішінде "Up There Cazaly", "One Day in September", "That's the Thing About Football", "Holy Grail", "Waltzing Matilda" және қарсыласатын командалардың гимндері бар. Әр жыл сайын кортеж ұйымдастырылады, онда өткен финалдан кейін зейнеткерлікке шыққан ойыншылар ашық көліктерде салтанатты түрде бір айналым жасап өтеді. Музыкалық өнер басталғанға дейін, басты аренада алдын ала матчтар өткізіледі. 2008 жылдан бері бұл 16 немесе 17 жасқа дейінгілердің матчы, қазіргі уақытта елдің үздік 17 жасқа дейінгі ойыншылары арасындағы AFL Futures матчы ретінде танымал. Бұрынғы кезде VFL/AFL резервтерінің (1919–1999), VFL/AFL 19 жасқа дейінгілердің (1962 жылдан 1991 жылға дейін) және Виктория штатының 18 жасқа дейінгілердің (1992 жылдан 2007 жылға дейін) финалдық ойындары өткізілді.

Командалар аренаға кіргеннен кейін, әр команда жерде командалық суретке түседі. Ұлттық әнұран командалар мен төрешілер қанатқа тұрғанда тікелей орындалады. Ойын алаңындағы ойын-сауықтың бір бөлігі ретінде, AFL Grand Final Sprint деп аталатын, ойынға қатыспайтын ойыншылар арасындағы жүгіру жарысы өткізіледі. Бұл жарыс алғаш рет 1979 жылы ұйымдастырылып, 1986 жылды қоспағанда, 1987 жылға дейін жыл сайын өткізілді, содан кейін тоқтатылды. 2002 жылы қайта жандандырылып, содан бері жыл сайын өткізілуде.

Ойыннан кейінгі кеден

1940-шы жылдардың басынан 1980-ші жылдарға дейін қарсыластардың матчтан кейін жейделерін алмасуы – футболдағы дәстүрлі әдет болған. Ең әйгілі жағдай – 1966 жылы Сент-Килданың жалғыз чемпиондығын тойлаған фотосуреттерде капитан Даррел Балдоктың Коллингвуд жейдесін киіп, кубок көтеріп тұрғаны. Кейін Сент-Килда бұл фотосуретті өңдеп, оны қабырғадағы суреттер мен жарнамалық материалдарда Сент-Килда жейдесінде көрсетті. 1966 жылдан бастап VFL капитанға жейде алмасуға тыйым салды, содан кейін бұл әдет толығымен жойылды. Он жылдар өткен соң, зейнеткерлікке шыққан ойыншылар көбінесе жейделерін бастапқы иелеріне қайтарды. Матчтан кейін Herald Sun газеті арқылы сатып алуға болатын чемпиондық плакатында жеңімпаз команданың талисманының қуанышты карикатурасы бейнеленеді. Алғаш 1954 жылы The Herald газетінің карикатурисі Уильям Эллис Грин (WEG) салған, ал 2008 жылы қайтыс болғаннан кейін Herald Sun газетінің карикатурисі Марк Найт салған плакаттар жанкүйерлер мен коллекционерлер арасында өте танымал және жыл сайын 100 000-нан астам данасы сатылады. 1910 ж., 9.7 (61) d. 6.11 (47) – соңғы тоқсанда Ричард Дейкин мен Джек Бэки арасындағы төбелес оқиғасы болды. Төреші Джек Элдер сыбызғысын соғып, допты секіріп, ойыншыларға төбелес туралы ұмытудан басқа амал қалдырмады. Төрт ойыншы бір немесе одан да көп жылға дисквалификацияланды, және бұл оқиға Карлтон-Коллингвуд арасындағы ұзақ жылдарға созылған бәсекелестіктің бастауы деп есептеледі. 1913, 7.14 (56) d. 5.13 (43) – үш тоқсанда 25 ұпайға артта қалған Сент-Килда төрт минут қалғанда екі ұпайға дейін азайтуға жиналды. Дес Бейрд Сент-Килданы алдыға шығаруға мүмкіндік алды, бірақ ол Джордж Морриссиге қолмен пас берді, ол нашар жағдайда болды, нәтижесінде артқа ұрды, бұл Фицройдің пайдасына ойынды өзгерткен қателік деп саналады. 1918, 9.8 (62) d. 7.15 (57) – соңғы секундтарда бір ұпайға артта қалған Джеральд Райан қақпаға қашықтан соққы берді, ол гол алаңына түсті; Оңтүстік Мельбурнның ровері Крис Лэйрд асығып келіп, жеңімпаз голды соқты. 1921, 5.6 (36) d. 4.8 (32) – соңғы минутта Карлтонның шабуыл шебінде қақпаға жақын болған Алек Дунканға берілген пас, соңғы сигнал соққанда допты ұстап алып, қашып кеткен Макс Хислоптың артынан ұсталды. 1927, 2.13 (25) d. 1.7 (13) – ауа райының нашар болуы салдарынан ойын қорқынышты жағдайда өтті, жерде бірнеше сантиметрлік су болды. Барлығы 38 ұпай жиналғандықтан, бұл VFL/AFL ойынының ең төменгі көрсеткіші болды, сондай-ақ 20 ғасырдағы финал болмаған ойынның ең төменгі көрсеткіші. 1935, 11.12 (78) d. 7.16 (58) – Боб Пратт, команданың жұлдызы және алдыңғы үш маусымдағы лиганың үздік гол соққан ойыншысы, ойынға екі күн қалғанда кірпіш тасыған жүк көлігімен соқтығысқаннан кейін финалдан шығуға мәжбүр болды. Олсыз "Саут Мельбурн" "Коллингвуд" сияқты көп ұпай жинағанына қарамастан 20 ұпайға жеңілді. 1945, 15.13 (103) d. 10.15 (75) – үнемі төбелес пен ұрыстарға толы болған 1945 жылғы финал "Қанды соғыс" деп аталды. Он ойыншы дисквалификацияланды және барлығы 73 аптаға тоқтатылды, бұл көп жылдар бойы алаңдағы зорлық-зомбылықты салыстыру үшін өлшем болып табылады. 1947, 13.8 (86) d. 11.19 (85) – соңғы минутта бірінші жылдық ойыншы Фред Стаффорд Карлтон үшін жеңіс голын өзінің ең жақсы емес аяғымен шекті салғаннан кейін соқты. 1948, 7.27 (69) d. 10.9 (69) – дәл емес соққылар Эссендонның Мельбурннан 15 рет көп ұпай жинағанына қарамастан жеңіске жетпеуіне себеп болды, бұл VFL/AFL ойыны үшін рекордтық көрсеткіш. Норм Смит ойынды жеңудің екі мүмкіндігін жіберді: 45 метрлік соққы шекарадан тыс кетті, содан кейін командаласы Дон Корднердің араласуына байланысты допты ұстай алмады. Мельбурн қайталауда жеңіске жетті. 1960, 8.14 (62) d. 2.2 (14) – жаңбырға байланысты ойында қарсыластар 20 ғасырдағы ең төменгі ұпайға ие болды, финал болсын болмасын, тек екі гол мен екі артқа ұрды. 1964, 8.16 (64) d. 8.12 (60) – үш минут қалғанда, жаттықтырушының нұсқауларына қарсы қарсыласын еріп алға қарай жүгірген артқы қалта Нил Кромптон допты топқа жинап, жеңімпаз голды соқты. Бұл Кромптонның 1962-1966 жылдар аралығындағы карьерасының соңғы бес маусымындағы жалғыз голы болды. 1966, 10.14 (74) d. 10.13 (73) – ұпайлар тең болғанда және 90 секунд қалғанда 18 жасар Сент-Килда шабуылшысы Барри Брин алдыңғы қалтадағы доптан нашар соққы беріп, Сент-Килданың алғашқы және жалғыз чемпиондығын қамтамасыз етті. 1970, 17.9 (111) d. 14.17 (101) – Карлтон жарты уақыттан кейін 44 ұпайға артта қалды, бірақ жеңіске жету үшін күресті, көбінесе он тоғызыншы ойыншы Тед Хопкинс, ол жарты уақытта алаңға шығарылды және төрт гол соқты. Бұрын VFL/AFL ойынында мұндай үлкен жарты уақыттан кейінгі дефициттен жеңіске жеткен команда болған емес. Ойынға 121 696 адам қатысты, бұл рекордтық көрсеткіш, сонымен қатар екінші тоқсанда Алекс Жесауленконың жасаған әйгілі сепкісі болды, содан кейін Жылдың үздік сепкісі үшін Алекс Жесауленко медалі аталды. 1972, 28.9 (177) d. 22.18 (150) – барлығы 327 ұпай жиналғандықтан, 1972 жылғы финал сол кездегі VFL/AFL ойынының ең көп ұпайлы ойыны болды, финал болсын болмасын. 1977, 9.22 (76) d. 10.16 (76) – үш тоқсанда 27 ұпайға артта қалған және тоқсаннан бері тек 11 артқа ұрған команда соңғы тоқсанда бес гол соғып, алты ұпайға жетекке шықты. Росс Данн қақпадан 15 метр қашықтықтағы берілген соққыны орындап, 40 секунд қалғанда ұпайларды теңестірді. 1977 жылғы қайталауда, 21.25 (151) d. 19.10 (124) – соңғы тоқсанда 23 ұпайға артта қалған Фил Манасса жартылай қорғаныстан допты алып, төрт секіріс жасап, бір қарсыласын айналып өтіп, 40 метрден гол соқты. Коллингвуд матчты жеңілсе де, гол әлі де әйгілі, және Жылдың үздік голы үшін Фил Манасса медалі оның құрметіне аталды. 1979, 11.16 (82) d. 11.11 (77) – ойын аяқталуға он минут қалғанда Уэйн Хармес қақпаға қате соққы берді, содан кейін өзінің соққысын қуды және қақпадан шығып кетпес үшін соқты; командаласы Кен Шелдон гол алаңында допты жинап, Карлтонды 10 ұпайға жетекке шығарды. Коллингвуд қалған уақытта бір гол соқты, бірақ Шелдонның голы жеңіске жетті. 1989, 21.18 (144) d. 21.12 (138) – қаталдығымен ерекшеленген, Дермот Бреретон Марк Йейтстің ашық соққысынан есінен айрылды; алайда, ол ойынды шабуыл шебінде аяқтады және ішкі қан кетуіне қарамастан үш гол соқты. Роберт ДиПьердоменико тесілген өкпемен үш тоқсан ойынды аяқтады, ал көптеген ойыншылар матчтан кейін ауруханаға түсті. Хоторн бірінші тоқсанда 40 ұпайға жетекке шықты және үшінші тоқсанда 37 ұпайға жетекке шықты; бірақ жарақат алған он екі ойыншысы болғандықтан, Хоторн соңғы тоқсанда жеңіліске ұшырады, ал Джилонг алты ұпайға жетпеді. 1997, 19.11 (125) d. 13.16 (94) – жартылай қорғанысқа ауысқаннан кейін, бірақ әрбір орталық соққыдан кейін алға жылжуға нұсқау алған Аделаиданың Даррен Жарман рекордтық бес гол соқты, Аделаида жеңіске жетті. 2005, 8.10 (58) d. 7.12 (54) – ойын аяқталуға бес секундтан аз қалғанда, ұзақ соққы Батыс жағалаудың шабуыл шебіне, шамамен сегіз ойыншыдан тұратын топқа жіберілді, Батыс жағалау ойыншылары топтың маңында жақсы орналасқан, бірақ доп қорғаушы Лео Барриге таза берілді, ол жеңіске жетті. 2009, 12.8 (80) d. 9.14 (68) – ұпайлар тең болғанда және төрт минуттан аз қалғанда, қате пас Гарри А...

From as early as the 1940s until the 1980s, the long standing soccer custom of opponents exchanging guernseys after the match was sometimes observed. This most infamously meant that photographs of St Kilda celebrating its only premiership in 1966 featured captain Darrel Baldock hoisting the trophy wearing a Collingwood guernsey; St Kilda later doctored the photo to put him back in a St Kilda guernsey in murals and promotional material it created with the image. The VFL banned the captains from swapping guernseys after 1966, and the custom eventually fell out of vogue altogether. Decades later, long retired players often handed the guernseys back to their original wearers. A premiership poster, generally showing a caricature of the winning club's mascot smiling gleefully, is produced and available for purchase after the match through the Herald Sun newspaper each year. First drawn in 1954 by The Herald cartoonist William Ellis Green (aka WEG), and since his death in 2008 by Herald Sun cartoonist Mark Knight, the posters are extremely popular with fans and collectors and sell over 100,000 copies each year. 1910, 9.7 (61) d. 6.11 (47) — the final quarter was marred by a massive brawl, sparked by a fight between Richard Daykin and Jack Baquie Umpire Jack Elder settled matters by blowing his whistle and bouncing the ball, giving the players no option but to forget about the fight. Four players were suspended for a year or more, and the incident is considered to have initiated the long standing Carlton–Collingwood rivalry. 1913, 7.14 (56) d. 5.13 (43) — trailing by 25 points at three quarter time, St Kilda rallied to narrow the margin to two points with four minutes remaining. Des Baird had an opportunity to put St Kilda in front after taking a mark, but he handballed to George Morrissey in a worse position who kicked a behind, often considered to be the error which swung the game in Fitzroy's favour. 1918, 9.8 (62) d. 7.15 (57) — in the final seconds, trailing by a point, Gerald Ryan took a long running shot at goal which fell to a pack in the goal square; South Melbourne rover Chris Laird came rushing through and soccered the ball off the ground for the winning goal. 1921, 5.6 (36) d. 4.8 (32) — in the Carlton forward line in the final minute, a pass to Alec Duncan , who was close to goal, was intercepted from behind by Max Hislop , who dashed away, kicking the ball as the final bell rang. 1927, 2.13 (25) d. 1.7 (13) — unrelenting heavy rain meant that the game was played in atrocious conditions, with sheets of water inches deep over the ground. With only 38 points scored, it was the lowest scoring VFL/AFL game, grand final or otherwise, in the 20th century. 1935, 11.12 (78) d. 7.16 (58) — Bob Pratt, 's star full forward and league leading goalkicker of the previous three seasons, was forced to withdraw from the grand final after being clipped by a truck carrying a load of bricks two days before the game. Without him, South Melbourne lost by 20 points despite having as many scoring shots as Collingwood. 1945, 15.13 (103) d. 10.15 (75) — marred by constant brawling and fighting, the 1945 grand final became known as the Bloodbath. Ten players were reported and received a combined 73 weeks of suspension, and it became the benchmark against which on field violence was compared for many years. 1947, 13.8 (86) d. 11.19 (85) — inside the final minute, first year player Fred Stafford kicked the winning goal for Carlton on his non preferred foot after roving a boundary throw in. 1948, 7.27 (69) drew 10.9 (69) — inaccurate kicking saw Essendon fail to win despite fifteen more scoring shots than Melbourne, an equal record for any VFL/AFL game. Norm Smith missed two chances in the final minute to win the game: a 45 metre running shot which went out of bounds, then fumbling clean possession from the throw in due to interference from team mate Don Cordner. Melbourne won the replay. 1960, 8.14 (62) d. 2.2 (14) — in a rain affected game, was held to its lowest score of the 20th century, grand final or otherwise, managing only six shots at goal for two lucky goals and two behinds. 1964, 8.16 (64) d. 8.12 (60) — with three minutes remaining, back pocket Neil Crompton, who had drifted forward to follow his opponent against the coach's instructions, gathered the ball in a pack and kicked the winning goal. It was the only goal Crompton kicked in the last five seasons of his career from 1962 to 1966. 1966, 10.14 (74) d. 10.13 (73) — with scores level and 90 seconds remaining, 18 year old St Kilda forward Barry Breen snapped the winning behind with an ugly kick from a ball up in the forward pocket, securing St Kilda's first and only premiership. 1970, 17.9 (111) d. 14.17 (101) — Carlton trailed by 44 points at half time, before fighting back to win, in large part due to nineteenth man Ted Hopkins, who was substituted onto the field at half time and kicked four goals. Only one team had ever previously won a VFL/AFL game from such a large half time deficit. The game was seen by an enduring record attendance of 121,696, and it featured an iconic speckie taken by Alex Jesaulenko in the second quarter, after which the Alex Jesaulenko Medal for Mark of the Year is now named. 1972, 28.9 (177) d. 22.18 (150) — with a combined 327 points scored, the 1972 grand final was, at the time, the highest scoring VFL/AFL game of all time, grand final or otherwise. 1977, 9.22 (76) drew 10.16 (76) — trailing by 27 points at three quarter time and having kicked only 11 behinds since quarter time, rallied with five final quarter goals to take a six point lead. Ross Dunne levelled the scores with 40 seconds remaining after converting a set shot from a strong pack mark 15 metres from goal. 1977 replay, 21.25 (151) d. 19.10 (124) — trailing by 23 points in the final quarter, Phil Manassa gathered the ball at the half back flank, then ran all the way to the forward line with four bounces and baulking one opponent before kicking a goal from about 40 metres. Although Collingwood still lost the match, the goal remains famous, and the Phil Manassa Medal for Goal of the Year is now named after it. 1979, 11.16 (82) d. 11.11 (77) — with ten minutes remaining, Wayne Harmes kicked errantly towards goal, then chased down his own kick and punched it back towards the goal square just as it was about to go out of bounds in the forward pocket; teammate Ken Sheldon gathered in the goal square and kicked a goal to put Carlton 10 points ahead. Collingwood scored one more goal in the remaining time, but Sheldon's goal proved to be the winner. 1989, 21.18 (144) d. 21.12 (138) — noted for its roughness, Dermott Brereton was infamously knocked out by a solid shirtfront from Mark Yeates at the opening bounce; however, he played out the game in the forward line and kicked three goals despite internal bleeding. Robert DiPierdomenico played three quarters with a punctured lung, and many other players were hospitalised after the game. Hawthorn opened a 40 point lead by quarter time and still led by 37 points at three quarter time; but with only twelve uninjured men, Hawthorn was almost overrun in the final quarter, with Geelong falling six points short. 1997, 19.11 (125) d. 13.16 (94) — after being moved into the midfield, but instructed to drift forward after each centre bounce, Adelaide's Darren Jarman kicked a record five final quarter goals, helping Adelaide break away to win with an eight goals to four final quarter. 2005, 8.10 (58) d. 7.12 (54) — with less than five seconds remaining, a long kick was placed deep into the West Coast forward line towards a pack of about eight players, with West Coast crumbers well placed around the pack, but the ball was cleanly marked by defender Leo Barry to secure the victory. 2009, 12.8 (80) d. 9.14 (68) — with scores level with less than four minutes remaining, an errant pass to Gary Ablett Jr. in the centre circle was broken up by Zac Dawson ; against two St Kilda opponents, Matthew Scarlett was able to deftly toe poke the ball off the bounce back to Ablett in space, and the ensuing play ended in a goal to Paul Chapman, giving Geelong a lead it never surrendered. 2010, 9.14 (68) drew 10.8 (68) — trailing by one point with 90 seconds remaining, a 60 metre running shot by Lenny Hayes landed 10 metres in front of the right behind post, took one bounce 45° left toward the goal, then another bounce 90° right and went through for the tying behind, eluding St Kilda goalsneak Stephen Milne who could not gather the unpredictable ball. The match was drawn, and Collingwood won the replay. 2018, 11.13 (79) d. 11.8 (74) — West Coast had trailed by 29 points in the first quarter, but they fought back to level the scores at three quarter time. With less than three minutes remaining and trailing by two points, Dom Sheed kicked the winning goal from a difficult 40 metre set shot from near the right boundary line.

Теледидарлық хабар тарату

+ Австралиялық теледидар көрермендеріЖылКөрермендерРейтинг (Жылдық жалпы рейтинг) ЖеліРеф. (Дереккөздер)2001 2.604 миллион 3 Жеті желісі2002 2.626 миллион 3 Он желісі2003 2.966 миллион 42004 2.796 миллион 32005 3.386 миллион 22006 3.145 миллион 22007 2.563 миллион 12008 2.491 миллион 2 Жеті желісі2009 2.878 миллион 3 Он желісі2010 2.768 миллион 4 Жеті желісі 2.687 миллион 62011 2.641 миллион 7 Он желісі2012 2.962 миллион 4 Жеті желісі2013 2.717 миллион 32014 2.828 миллион 12015 2.645 миллион 12016 3.081 миллион 22017 2.680 миллион 12018 2.615 миллион 22019 2.219 миллион 1 2020 3.011 миллион 1 2021 3.051 миллион 1 2022 2.179 миллион (қалалық) 2.977 (жалпы) 3 2023 2.465 миллион 4

Гранд финал – Австралиядағы жылдың ең көп тамашаланатын телешоуларының бірі. 2001 жылы қолданысқа енгізілген қазіргі OzTAM рейтингтік жүйесі бойынша, бұл матч төрт рет қалалық көрермендер арасында жылдың ең жоғары рейтингілі бағдарламасы болды (2007, 2014, 2015 және 2017 жылдары); 1956 жылы Австралияға теледидар алғаш рет келген кезде, VFL үлкен финалды Виктория штатына трансляциялауға асықпады, көрермендер санының азаюынан қорқып. Үлкен финал алғаш рет 1961 жылы теледидардан көрсетілді, ойын аяқталғаннан кейін бір сағаттан соң қайта трансляцияланды. Бірақ бұрын штаттар арасында тікелей эфирде трансляциялауға рұқсат берілген. Одан бері матч Виктория штатына түсті және 2015 жылдан бері жоғары сапада тұрақты түрде тікелей эфирде көрсетілуде. 1961 жылға дейінгі үлкен финалдардың фрагменттерінен сақталған архивтік жазбалар мен кинохроникалық кадрлар бар, ал 1909 жылғы үлкен финалдың видеосы – Австралия футболының ең ерте сақталған кадрларының бірі.