Кіріспе

Париж метросының 3bis желісі (фр. Ligne 3 bis du métro de Paris) – Париж метросының он алты желісінің бірі. Ол Париждің шығысындағы 20-шы округте Гамбетта және Порт-де-Лила станцияларын байланыстырады. 1,5 километрлік ұзындығы мен төрт станциясы бар бұл желі, желідегі ең қысқа желі болып табылады. Сонымен қатар, 2003 жылы 1,6 миллионнан астам жолаушы тасыған бұл желі, 7bis желісінің 3,5 миллион жолаушысынан кем пайдаланылды. Жол 1910 жылдары 3-ші желінің бір бөлігі ретінде салынған, бірақ 1971 жылы екі желі де бөлініп кетті. Осыдан кейін 3bis желісі дербес түрде жұмыс істеді. Сол кезде 3-ші желі Галлиеніге дейін ұзартылды. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, желіде әрқайсысы үш вагоннан тұратын алты MF 67 пойзы қозғалады.

Хронологиясы

1921 жылдың 27 қарашасы – 3-желідегі Гамбеттадан Порте-де-Лиласқа дейінгі бөлім, сондай-ақ 3-желі мен 7-желі арасындағы шаттл қызметі ашылды. 1939 жылдың 3 қыркүйегі – Шаттл қызметі тоқтатылды. 1971 жылдың 27 наурызы – Гамбеттадан Порте-де-Лилас бөлігі 3-желіден ажыратылып, 3bis желісі деп белгіленді.

Метроның 3-жолы

1903 жылы 13 наурызда Париж кеңесі Compagnie du chemin de fer métropolitain de Paris (CMP) компаниясына 1-ші желіден өзге екінші шығыс-батыс метро желісін салу құқығын берді. 1904 жылы 19 қазанда 3-желінің Вильерден Пьер-Лашезге дейінгі бөлігі ашылды; ал Гамбеттаға дейінгі бөлігі 1905 жылы 25 қаңтарда ашылды. Жаңа желіде он жеті станция болды. Батысқа қарайғы кеңейту кезең-кезеңмен пайдалануға берілді, бірінші Перейреге 1910 жылы 23 мамырда, содан кейін Порте-де-Шамперреге 1911 жылы 15 ақпанда жетті.

3-жолақты кеңейту

1901 жылғы 14 маусымда Париж Кеңесі алғашқы желілерді толықтыру үшін желі салу жөніндегі зерттеу жүргізу ниетін білдірді; мақсат – қаланың ешбір нүктесі метро стансасынан артық емес қашықтықта болмауы еді. Fulgence Bienvenüe жобасы 1901 жылғы 4 желтоқсанда ұсынылып, бірнеше жаңа желілер мен кеңейтулерді, соның ішінде Gambetta стансасынан Romainville porte (Porte des Lilas) стансасына дейінгі 3-желінің кеңейтілуін қамтыды. 1903 жылғы 26 маусымда жұмыстарға 179 миллион франк көлемінде екінші несие бекітілді. 1905 жылғы 28 желтоқсанда Париж Кеңесі кеңейту жобасын CMP компаниясына тапсырды. Бұл шешім 1907 жылғы 23 желтоқсанда ресми түрде бекітілді. Соңында, 1908 жылғы 10 сәуірде 40 миллион франк көлемінде үшінші несие мақұлданды, бірақ Францияда жобаның қоғамдық пайдасын көрсетуге қатысты қажетті рәсімдерге байланысты 1910 жылғы сәуір айына дейін берілмеді. Жоспарланған кеңейту Pré Saint-Gervais стансасында 7 (қазіргі 7bis) желісімен қосылатын болды, ол Gambetta даңғылы бойымен Porte Lilas стансасына дейін салынды, онда қала қабырғаларының астында айналымдық цикл орнатылды. Аймақтың геологиялық жағдайы, ежелгі Saint-Fargeau көліне байланысты, өте ылғалды және тұрақсыз болғандықтан құрылыс қиындықтарға толы болды. Нәтижесінде туннель гипстің терең қабаттарында, жер астында салынды; станциялар күшейтілген күмбездерде орналастырылды, платформалар жер бетімен байланыстыратын лифттер қарастырылды. Porte des Lilas стансасынан тыс жерде екі жолды туннель екі бір жолды туннельмен жалғастырылды – voie des Fêtes (оңтүстік туннель) және voie navette («шатл желісі», солтүстік туннель), бұл кеңейтуді 7-желіге жалғастыруға мүмкіндік берді, соның арқасында оны болашақта Porte des Lilas стансасына дейін ұзартуға болады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жұмыс аяқталуға жақын еді, бірақ соғыс барысында тоқтатылды. Жоба 1920 жылғы 23 ақпанда CMP компаниясына қайтарылды, бірақ жұмыс дереу жаңартылмады; CMP 1920 жылғы жаңа келісімде қарастырылған қажетті қаражатты қаладан күтті. Соңғы жұмыстар 1920 жылғы желтоқсан айында аяқталды. Бастапқыда жоспарланған болғанымен, 7-желінің пойыздары Porte des Lilas стансасына дейін жалғасу жоспары ақырында қабылданбады, себебі 3-желінің пойыздары осы тармақта жеткілікті деңгейде қызмет көрсетіп тұрды (сол кезде 11-желі 1935 жылға дейін құрылмағандықтан). Дегенмен, 3-ші және 7-ші желілерді байланыстыру үшін солтүстікке жалғау туннелі арқылы шаттл қызметі іске қосылуы жоспарланды, кейіннен ол «la voie navette» деп аталды. Бұл туннельде 2-желіден алынған Sprague Thomson вагондарының модификациясы пайдаланылды. Бұл модификацияның ұзындығы шамамен болды және екі мотормен жұмыс істейтін бір пойызбен құралды. Осы өзгерістердің нәтижесінде voie des Fêtes туннелі мен Haxo стансасы пайдаланылмай қалды: біріншісі пойыз депосы ретінде пайдаланылды, ал екіншісі көпшілікке жабық қалды. Gambetta – Porte des Lilas бөлімі мен шаттл 1921 жылғы 27 қарашада салтанатты түрде ашылды. Шаттл қызметі 1939 жылғы 3 қыркүйекте Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қызметтерді қысқарту аясында тоқтатылды.

3 bis желісін құру

1960 жылдары Porte de Bagnolet айманында қоғамдық көліктің жеткіліксіздігіне байланысты наразылықтар көбейді, сұраныс өте жоғары болса да. Сондықтан 3-желіні Гамбеттадан Багноле (Галлиени) дейін ұзарту туралы шешім қабылданды. Багноледегі жолаушылар ағыны Порте-де-Лиласқа қарағанда әлдеқайда көп болады деп болжанғандықтан, тармақ салудан бас тартылды. Порте-де-Лиласты соңғы станция ретінде пайдаланудан бас тартылып, жаңа соңғы станция құруға рұқсат берілді, сондай-ақ Гамбеттадан Порте-де-Лиласқа дейін жүретін, 3bis желісі деп аталатын жекелеген учаске салуға шешім қабылданды. Бұл өзгерістерді іске асыру үшін, сол кезде тек екі жартылай станциядан тұратын Гамбетта станциясы толық қайта жаңартылды. Оңтүстік жарты станциясы бұзылып, солтүстік жарты станциясы орталық платформаның екі жағында екі жолмен жаңа 3bis желісінің соңғы станциясы ретінде жаңартылды. 3-желі үшін жаңа жолдар салынды, ал бұрынғы станциялардың (сол атаудағы алаңның астында) ғимараты болған Мартин Наду станциясы жабылды. Жаңа платформалар осы ескі станцияның орнында, Понт-де-Левальуа бағытында салынды; осы себепті Гамбеттадағы платформалар қалыптыдан ұзын. Гамбетта станциясы 1969 жылдың 23 тамызында ашылды, бірақ 3 bis желісі 1971 жылдың 27 наурызында ғана жұмысын бастады. Багнолеге дейінгі кеңейту 1971 жылдың 2 сәуірінде ашылды. 1970 жылы 3 bis желісі 3-желімен бірге орталықтандырылған басқару пунктіне (PCC) қосылды. Дегенмен, 3 bis желісі жүргізушісіз вагондармен жабдықталған жоқ, себебі желідегі жолаушылар ағынының төмендігі мұндай жүйенің орнатылуын қажет етпеді.

Бағыт

3bis желісі толығымен жер астында орналасқан. Оның жалпы ұзындығы – . Тек төрт стансасы бар, сондықтан станциялар арасындағы орташа қашықтық – . Бұл желі Gambetta аялдамасынан басталады, оның екі жолы орталық платформа арқылы біріктірілген. Желі Gambetta даңғылымен солтүстік-шығысқа қарай дерлік түзу бағытта жүреді, екі терең станция – Pelleport және Saint-Fargeau арқылы өтіп, Porte des Lilas аялдамасына жетеді. Желі айналма жолмен аяқталады, екі жолдың бірі пойыздарды «voie navette» желісіне ауыстыруға мүмкіндік береді.

Тематикалық немесе өзге де ерекше арналар

Желідегі станциялардың платформалары белгілі бір ұзындықта, бес вагонға дейінгі пойыз қабылдай алады. Желі жер бетінен айтарлықтай тереңдікте салынған, ал Пеллепорт, Сен-Фаржо және Порте-де-Лилас станцияларының платформалары жер бетінен аралығы және аралығында орналасқан; бұл станцияларға тек лифт арқылы ғана қол жеткізуге болады. Архитектор Шарль Плюметке Пеллепорт, Сен-Фаржо және Порте-де-Лилас станцияларының сыртқы кіреберістерін жобалау жұмағы тапсырылды. Басқа желілердегі станцияларға қатысты, онда жолаушылар билет алатын жерге еңгізіп, содан кейін платформаға түсуге мәжбүр болған сынды ескеріп, Плюмет станцияларды лифттерге жер бетінен тікелей қол жеткізуге болатындай етіп жобалады. Үш станция темір бетон мен Гренобль цементінен тұрғызылған, ал олар Gentil & Bourdet жасаған керамикамен әсемделген. Станция құрылысын Pinton және Nion Lacroix компаниялары жүзеге асырды.

Қызмет көрсету қоймалары

3bis желісінің пойыздық құрамы 3-ші желінің құрамымен бірге Гамбетта станциясынан қолжетімді Сен-Фаржо депосында сақталады. Жөндеу және кез келген уақытта жүргізілетін техникалық қызмет көрсету (мысалы, аккумуляторлар, электр сымдары және бояу) Париж теміржол желісінің қалған бөлігімен бірге Шоизидегі депода жүзеге асырылады. 1931 жылы ашылған бұл депо 13-ші округте, сақиналық бульварға жақын орналасқан және 7-ші желіден бөлініп шығатын тармақ арқылы қолжетімді. Депо екі бөлікке бөлінген: бірі 7-ші желінің (AMT) пойыздарын күтіп ұстаса, екіншісі барлық метро пойыздарын жаңартады. Депоның жалпы ауданы шамамен құрайды, ал 2007 жылы осы депода 330 адам жұмыс істеді.

Қызмет

2010 жылы желі бойынша толық сапар тек төрт минутты алды. Метро желісінің басты бағыттарындағыдай, алғашқы пойыздар шамамен сағат 5:30-да (Порте-де-Лиластан сағат 5:27-де және Гамбеттадан сағат 5:32-де) жүреді; соңғы пойыздар Порте-де-Лиластан сағат 1:04-те, ал Гамбеттадан сағат 1:11-де кетеді, бірақ жұма және сенбі күндері түні және мерекелерде басқаша. Желіде қозғалыс тығырық болмаса да, аялдамалар арасы қысқа: күндіз орташа есеппен 3-5 минут, түнде 8-9 минут; жексенбі күні таңертең 6-8 минут, ал жұма және сенбі күндері түні (сағат 1:15-тен кейін) және мерекелерде (сағат 12:30-дан кейін) шамамен 10 минут.

Жылжымалы құрам

1971 жылға дейін 3bis бағытындағы вагондар 3 бағытындағы вагондармен бірдей болды.

Тарифтер мен қаржыландыру

Тарифтер метрополитен желісінің қалған бөлігіндегі тарифтермен бірдей; желіге бірдей транзит абоненттері қол жетімді. t+ билеті басқа метро желілерімен немесе RER-мен жасалған қосылымдардың санына қарамастан, желіде бір бағытты сапар жасауға мүмкіндік береді (RER тек Париж қаласы шегінде, яғни Париждің ішкі қабырғаларында ғана қолданылады). Желінің жұмысын қаржыландыруға RATP кепілдік береді. Билеттер мен абоненттік төлемдерді үкімет реттейді, бірақ олардың түсімдері желінің барлық операциялық шығындарын жаба алмайды. Осы айырмашылық 2005 жылдан бері Île de France аймақтық кеңесінің төрағасы басқаратын және жергілікті сайланған лауазым иелері басқаратын Île de France Mobilités (IDFM) ұйымы берген қаржымен толықтырылады. Ұйым қызмет көрсетудің жалпы шарттарын, соның ішінде қызметтердің ұзақтығы мен жиілігін анықтайды. Операциялық бюджетті қамтамасыз ету үшін аймақтың жалпы көлік желісіне жыл сайынғы субсидия қарастырылады. Бұл субсидия аймақтағы тоғызтан астам қызметкері бар барлық компаниялардан жиналатын салық (VT) және басқа да мемлекеттік қаражат есебінен қаржыландырылады.

Жобалар

Париж метрополитенінің 3bis және 7bis желілерін біріктіру жоспары 2013 жылдың наурыз айында мерзімсіз кешіктірілді. 2013 жылдың қазан айында бұл жоспар принципиалды түрде 2030 жылға қайта жадталды. Мұндай біріктіру Voie des Fêtes және Voie navette стансаларын қайта ашуға, содан кейін Haxo стансасын пайдалануға мүмкіндік беруі мүмкін.

Туризм

3bis желісі Париждің 20-шы округінде тек төрт станцияға қызмет етеді және туристер көп баратын аймақтардан өте қоймайды; осылайша, бұл желі көбінесе жергілікті тұрғындарға ғана белгілі. Желідегі ерекше атмосфера (7bis желісіне ұқсас) 1, 4 және 13 желілерінің танымал болуымен күрт контрастқа түседі: пойыздарда аз жолаушылар болады, ал станциялар дерлік тоң болып тұрады.