Кіріспе

Бұрынғы Кеңес елдеріндегі қорғалатын аумақ түрі – Заповедник. Бұл термин бұрынғы КСРО аумағында "жабайы күйінде мәңгі сақталатын" қорғалатын аймақтарды білдіреді. Бұл – белгіленген аумақтар үшін ең жоғары деңгейдегі қоршаған ортаны қорғау шарасы, онда қатаң тәртіп сақталады және халыққа кіруге шектеу қойылады.

Шолу

Заповедник сөзінің ағылшын тіліндегі тікелей аудармасы – "табиғат қорығы" (жануарлар қорығы сияқты); бірақ іс жүзінде заповедниктер кейде табиғаттан өзге нәрселерді қорғаумен де айналысады және тарихи-мәдени, тарихи-археологиялық және басқа да мәдени немесе табиғи мұраларды қамтуы мүмкін. Олар сондай-ақ тарихи зерттеулер мен білім беру үшін маңызды орындар болып табылады, сондықтан Ұлыбритания мен Гонконгтағы ерекше ғылыми маңызы бар аймақтармен салыстыруға болады. "Заповедник" термині, қорықты, қызметкерлерді және инфрақұрылымды білдіреді, бұрынғы Кеңес Одағында қолданылған және Ресей Федерациясында және басқа да бұрынғы Кеңес республикаларында әлі де қолданылып келеді. Көптеген қорықтарда әртүрлі деңгейде қорғалатын аймақтар бар; кейде жайылымға белгілі бір шекте рұқсат беріледі. Қорғалатын аумақтардың басқа түрлеріне ұлттық табиғи саябақтар, заказниктер (оларда шектеулі аулауға рұқсат берілгендіктен "мемлекеттік аң қорығы" деп аталады), табиғат ескерткіштері (көбінесе жеке ағаштар, геологиялық жалажақтар немесе басқа да кішкентай аумақтар) және т.б. жатады. Кейбір заповедниктер биосфералық қорықтар (немесе қасиетті орындар) ретінде танылған. Ресейде шамамен 100 мың шаршы километрді, яғни елдің жалпы аумағының шамамен 1,4% құрайтын 101 заповедник бар. Олар даланың оқшауланған учаскелерінен Сібір мен Арктиканың кең аумақтарына дейін әртүрлі жерлерді қамтиды және көлемі бойынша 2,31 км² (570 акр) болатын Галичья Горадан бастап Арктикалық мемлекеттік табиғи заповеднигіне дейін жетеді. Ресейдің Табиғи ресурстар министрлігі 99 заповедникке басшылық етеді. Ал қалған екі заповедник – Ресей Ғылым академиясы басқаратын Ильменский және Воронеж мемлекеттік университеті басқаратын Галичья Гора ерекшеленеді.