Кіріспе

Шавангунк – АҚШ, Нью-Йорк штатының оңтүстік-батысындағы Ульстер округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 13 563 адамды құрайды. Қала ең ірі арнасы – Шавангунк Киллден атын алған. Шавангунк атауы ленапе тайпасының тілінен келген. "Килл" сөзі голланд тіліндегі "Киллитье" деген шағын өзен сөзінің қысқартылған түрі. Ол Shuh Whan Gung '/ʃ//ɑː//w//ə//ŋ//ɡ//ʌ//ŋ//k/ деп айтылады.

Тарих

Шавангуңк алғаш рет 1680 жылдары еуропалықтармен қоныстанды. Аймақ 1710 жыл шамасында алғаш рет округ ретінде белгіленді, ал 1788 жылы Шавангуңк кентіне айналды. Қаланың аты Munsee Lenape тілінен алынған сөз немесе сөз тіркесінің голланд тіліне аудармасы болып табылады. Ленапи тілінде шамамен "Ша ВАН гунк" деп айтылған, бұл "түтінді ауада" дегенді білдіруі мүмкін. Бұл атау алғаш рет 1682 жылы Гертруда Бруйнге жасалған индейлік келісімде кездеседі. Бұл атау индейлердің жақын жердегі ауылы мен "Жаңа бекінісінің" нақты аты болған-жоқпы, оны голландтар 1663 жылдың 5 қыркүйегінде Екінші Эзопус соғысы кезінде жойды, әлде индейлер Бруйн жерін сатып алумен байланысты ойлап тапқан сөз тіркесі ме, белгісіз. Бұл атау пейзаждың уақытша ерекшелігін сипаттауы мүмкін. Атаудың 1670 жылдары Бруйннің индейлермен бірге жерді алғаш рет аралап шыққан күні түтінді ауа-райына, немесе өткен он жылдықта қираған индейлер ауылының түтінді қирандыларына қатысты болуы мүмкін деген болжамдар тек теориялық. Бруйн қоныстанған өзенге (Шавангунк Килл) және тау тізбегіне атаудың қолданылуы кейінірек болды. Жергілікті тұрғындар атауды "SHONG gum" деп айтады, бұл түпнұсқа атаудың айқын бұрмалануы немесе қысқартылуы, бірақ кем дегенде 1777 жылдан бері тіркелген (Марк Б. Фрид, "Шавангуңк жер-су аттары" б. ix, xi, 3, 12, 96, 97). Бүгінгі Шавангуңк тұрғындары көбінесе өзіндік Уолкилл немесе Уокер Валли сияқты нақты ауылдарда тұратындарын айтады, қаланың толық бөлігі емес. Бұл себебі қаланың батыс бөлігінің көптеген тұрғындары Пайн Буш мектеп округінде (аудан шекарасынан өтеді) және Пайн Буш пошталық мекенжайлары бар, сонымен қатар олардың көп бөлігі сауда жасау үшін сол Ориндж округі ауылына барады.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 56,5 шаршы миль (146 км2) құрайды, оның ішінде 56,2 шаршы миль (146 км2) жер және 0,3 шаршы миль (1 км2) (0,55%) су. Оңтүстік қала шекарасы және шығыс қала шекарасының жартысы Нью-Йорк штатының Ориндж округімен шектеседі. Солтүстік-шығысқа қарай ағатын Уолкилл өзені қаланың шығыс жартысынан өтеді және оның солтүстік жағалауында орналасқан шағын елді мекенге атын береді. Қаланың батыс бөлігі, оның ішінде Уокер аңғары, осы атпен аталатын таулардың төменгі еңістеріне дейін көтеріледі. Уолкиллдің ірі саласы – Шуаванкунк өзені қаланы шамамен екіге бөледі.

Демография

2009 жылы қалада 12 652 адам, 4 333 үй шаруашылығы және 2 557 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 225 адамды құрады. Тұрғын үйлердің орташа тығыздығы 3 754 бірлікке жетті. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 83% ақ нәсілді, 7,9% афроамерикандық, 0,2% американдық үндістер, 0,9% азиялық, 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,86% басқа нәсілдерден және 1,32% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 6,96% құрады. 3 433 үй шаруашылығының 39,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрды, 61,5% бірге тұратын жұбайлар, 8,4% күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 25,5% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 20,2% жеке адамдардан тұрды, ал 7% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұратын болды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,78 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,21 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 22,4% 18 жасқа дейінгілер, 8,5% 18-24 жас аралығындағылар, 38,3% 25-44 жас аралығындағылар, 22,2% 45-64 жас аралығындағылар және 8,7% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 134,3 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 144,3 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 52 366 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 59 975 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 40 967 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 29 608 доллар болды. Жан басына шаққандағы орташа табыс 19 402 долларды құрады. Отбасылардың 4,4% және халықтың 13,4% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 7,0% және 65 жастан асқандардың 10,5% кірді.

Геология

Шавангунк таулары негізінен кварцтан тұрады және қаладан 2000 футқа дейін көтеріледі. Бұл таулар 10 000 жылдан астам бұрын соңғы мұз дәуірінде пайда болған. Шегініп бара жатқан мұздықтар оларды айналағы Катскилл тауларының бір бөлігі ретінде ойып шығарды, соның салдарынан бүкіл әлемнен туристер мен альпинистерді қызықтырады.