Кіріспе

Иілгіш бетонды инженерлік цементті композит (ECC), сондай-ақ сортты қатаю цемент негізіндегі композиттер (SHCC) немесе көбірек танымал иілгіш бетон деп аталады, бұл арнайы таңдалған қысқа, кездейсоқ талшықтармен, әдетте полимер талшықтарымен күшейтілген, оңай қалыптасатын миномет негізіндегі композит. Қалыпты бетоннан айырмашылығы, ECC-нің созылу деформациялау қабілеті 3–7% аралығында болады. Цементті материал микромеханика және сыну механикасы теориялары негізінде үлкен созылу мүмкіндігін қамтамасыз ететіндей етіп жобаланған/әзірленген болса, оны ECC деп атауға болады. Сондықтан, ECC – бұл нақты материалды жобалау емес, зерттеу, әзірлеу және енгізудің әртүрлі кезеңдерін қамтитын кең ауқымды тақырыптар жиынтығы. ECC материалдары отбасы кеңейіп келеді. ECC-нің нақты қоспасын әзірлеу үшін материалды нано, микро, макро және композиттік деңгейлерде жүйелі түрде жасау арқылы ерекше күш салу қажет. ECC қарапайым Портленд цемент негізіндегі бетонға ұқсас, бірақ ол деформациялана (немесе бүгіле) алады. Бұл қасиеттер көбінесе микромеханикалық жобалау арқылы реттелетін талшықтар мен цементтеу матрицасының өзара әрекеттесуіне байланысты. Негізінен, талшықтар бірнеше үлкен жарықтардың орнына, өте нақты ені бар көптеген микрожарықтарды жасайды (дәстүрлі бетон сияқты). Бұл ECC-ге апаттық бұзылусыз деформациялауға мүмкіндік береді. Бұл микрожарылу мінез-құлқы коррозияға жоғары төзімділікке (жарықтар өте кішкентай және көп болғандықтан, агрессивті ортаның енуі және арматуралық болатқа шабуыл жасауы қиын) және өзін-өзі жазуға алып келеді. Судың болуымен (мысалы, жаңбыр кезінде) жарылудан жаңадан ашылған, әлі реакцияға түспеген цемент бөлшектері гидраттанады және бірқатар өнімдерді (кальций силикат гидраттары (C S H), кальцит және т.б.) құрайды, олар кеңейіп жарықты толтырады. Бұл өнімдер жарықты толтыратын ақ "із" тәрізді материал ретінде көрінеді. Бұл өзін-өзі жазу қабілеті тек жарықтың ішіндегі сұйықтықтың өтуін болдырмайды ғана емес, сонымен қатар механикалық қасиеттерді қалпына келтіреді. Бұл өзін-өзі жазу қабілеті дәстүрлі цемент пен бетонның әртүрлі түрлерінде байқалды; алайда, жарықтың белгілі бір енінен асып кеткенде өзін-өзі жазу тиімділігі төмендейді. ECC-де байқалатын жарықтардың қатаң бақыланатын ені табиғи ортаға ұшырағанда барлық жарықтардың толыққанды жазылуын қамтамасыз етеді. Барлық цемент материалдары өткізгіштігі жоғары материалмен біріктірілгенде өткізгіштігін арттыра алады және зақымдануды анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Бұл негізінен зақымдану кезінде өткізгіштіктің өзгеруіне негізделген, ал өткізгіш материалды қосу өткізгіштікті осындай өзгерістерді оңай анықтауға болатын деңгейге көтеруге бағытталған. ECC-нің өзіндік қасиеті болмаса да, зақымдануды сезіну үшін жартылай өткізгіш ECC әзірленуде.

Далалық қолдану

ЭКК Жапония, Корея, Швейцария, Австралия және АҚШ-та көптеген ірі масштабты қолданыстарда пайдаланылды [3]. Олардың ішінде:

Хиросима маңындағы Митака бөгеті 2003 жылы ЭКК арқылы жөнделді. Сол кездегі 60 жылдық бөгеттің беті ауыр зақымдалған, жарықтар, қабыршақтану және судың аздап шығуы байқалды. 600 м² бетке 20 мм қалыңдықтағы ЭКК қабаты себілді. 2003 жылы Жапонияның Гифу қаласындағы жерді ұстап тұратын қабырға да ЭКК арқылы жөнделді. Бастапқы құрылымдағы жарықтардың күйіне байланысты, әдеттегі портланд цементін қолдану мүмкін болмады, себебі ол жарықтардың қайталануына әкелуі мүмкін еді. ЭКК осы қауіпті азайту мақсатымен қолданылды; бір жылдан кейін тек қана көтерілгіш микрожарықтар байқалды. Токиодағы 95 м (312 фут) биіктігіндегі Glorio Roppongi тұрғын үй ғимаратында жер сілкінісінің зиянын азайту үшін жалпы саны 54 ЭКК жалғау арқасы (әр қабатқа екі) орналасқан. ЭКК-ның қасиеттері (жоғары зақымдануға төзімділік, жоғары энергия сіңіру және иілу кезінде деформациялану қабілеті) оған әдеттегі портланд цементімен салыстырғанда сейсмикалық кедергіге төзімділікте артықшылық береді. Ұқсас құрылымдардың бірі – 41 қабатты Nabeaure Yokohama мұнарасы (әр қабатқа төрт жалғау арқасы). 2005 жылы Жапонияның Хоккайдо аймағындағы Михара көпірі қозғалысқа ашылды. Болаттан күшейтілген жол төсегінде шамамен 800 м³ ЭКК материалы бар. ЭКК-ның созылу мүмкіндігі және жарықтарды қатаң бақылаулау қабілеті құрылыс кезінде қолданылатын материалдың 40%-ға азаюына әкелді. Сонымен қатар, 2005 жылы Мичиган штатындағы 94-ші тас жолындағы 225 мм қалыңдықтағы ЭКК көпір жабыны аяқталды. 30 м³ материал стандартты араластыру машиналарымен жеткізілді. ЭКК-ның ерекше механикалық қасиеттеріне байланысты, бұл жабын әдеттегі портланд цементінен жасалған ұсынылған жабынға қарағанда аз материалды қажет етті. Мичиган университеті мен Мичиган көлік департаменті ЭКК-ның теориялық жоғары беріктігін растау үшін көпірді бақылап отыр; төрт жылдық бақылаудан кейін, өнімділікте ешқандай төмендеу байқалмады. 2006 жылдың қараша айында 23-ші АҚШ тас жолының үстіндегі Эллсворт көпіріне алғашқы өзін-өзі нығайту және жоғары ерте беріктігі бар ЭКК жөндеуі орнатылды. Жоғары ерте беріктігі бар ЭКК төрт сағат ішінде 23,59 ± 1,40 МПа (3422,16 ± 203,33 пси) және 28 күн ішінде 55,59 ± 2,17 МПа (8062,90 ± 315,03 пси) қысымға төзімділігіне жетеді, бұл жылдам жөндеуге және қозғалысты қайта ашуға мүмкіндік береді. Жоғары ерте күшейтілген ЭКК жөндеуі, далалық жағдайларда типтік бетон жөндеу материалдарына қарағанда жоғары ұзақ мерзімді беріктік көрсетті.

Басқа композициялық материалдармен салыстыру

Қасиеттері FRC Ортақ HPFRCC ECC дизайн әдістемесі N. A. Жоғары Vf қолдану Микромеханика негізінде, құн мен өңдеуге қабілеттілік үшін Vf-ті азайту. Талшық Кез келген типті, Vf әдетте 2%-дан кем; df болат үшін ~ 500 микрометр. Көбінесе болат, Vf әдетте > 5%; df ~ 150 микрометр. Арнайы таңдалған, полимерлі талшықтар, Vf әдетте 2%-дан кем; df < 50 микрометр. Матрицасы Ірі агрегаттар. Майда агрегаттар. Матрицаның беріктігі және ақаулардың мөлшері бақыланады; майда құм. Қосылыс Бақыланбайды. Бақыланбайды. Көпіршелеу қасиеттері үшін химиялық және үйкеліс байланыстар бақыланады. Механикалық қасиеттер Деформацияның жұмсаруы: Деформацияның қатаюы: Деформацияның қатаюы: Тартылу деформациясы 0,1%. <1,5%. >3% (әдеттегісі); 8% максимум. Жарық кеңдігі Шектелмейді. Әдетте бірнеше жүз микрометр, 1,5% деформациядан асып кеткенде шектелмейді. Әдетте 100 микрометрден кем, деформация қатаю кезінде. Ескерту: FRC = Талшық күшейтілген цемент. HPFRCC = Жоғары өнімділіктегі талшық күшейтілген цементтік композиттер.