Кіріспе
Электроникадағы эффект
Электроникада Миллер эффектісі (оның ашқан адамы Джон Милтон Миллер есімімен аталады) инверттеуші кернеу күшейткішінің эквиваленттік кіріс сыйымдылығының артуын, күшейткіштің кіріс және шығыс терминалдары арасындағы сыйымдылықтың әсерін күшейту арқылы түсіндіреді. Бұл эффект мына формуламен беріледі:
In electronics, the Miller effect (named after its discoverer John Milton Miller) accounts for the increase in the equivalent input capacitance of an inverting voltage amplifier due to amplification of the effect of capacitance between the amplifier's input and output terminals, and is given by
мұнда – инверттеуші күшейткіштің кернеу коэффициенті (оң) және – кері байланыс сыйымдылығы. Миллер эффектісі термині көбінесе сыйымдылықты білдіргенімен, кіріс пен кернеу күшейтуге ие басқа түйін арасындағы кез келген кедергі осы эффект арқылы күшейткіштің кіріс кедергісін өзгерте алады. Миллер эффектісінің осы қасиеттері Миллер теоремасында жалпыланған. Транзисторлар және вакуумдық түтіктер сияқты активті құрылғылардың шығысы мен кірісі арасындағы немесе паразиттік сыйымдылық Миллер сыйымдылығын тудырады, бұл олардың жоғары жиіліктердегі күшейтуін шектейтін маңызды фактор болып табылады.
Тарих
1920 жылы Миллер өзінің еңбегін жариялағанда, ол вакуумдық триодтармен жұмыс істеген. Осы талдау биполярлық және өріс эффектілі транзисторлар сияқты қазіргі заманғы құрылғыларға да қолданылады.
Әсерлер
Көбінесе күшейткіштер инверттеуші болады (жоғарыда көрсетілгендей, оң деп есептелінеді), сондықтан Миллер эффектісіне байланысты кірісіндегі тиімді сыйымдылық артады. Бұл күшейткіштің өткізу қабілетін азайтып, оның жұмыс жиілік диапазонды төменгі жиіліктермен шектейді. Мысалы, Дарлингтон транзисторының базасы мен коллекторы арасындағы кішкентай қосылыс және шатасқан сыйымдылықтар, оның жоғары күшейтуінің нәтижесінде Миллер эффектісінен күрт өсе алады, бұл құрылғының жоғары жиілікті жауабын төмендетеді. Сондай-ақ, Миллер сыйымдылығының кірістен қарағанда көрінетін сыйымдылық екенін ескеру маңызды. Барлық RC уақыт константаларын (полюстерін) анықтау үшін, шығыстан көрінетін сыйымдылықты да ескеру қажет. Шығыстағы сыйымдылық көбінесе ескерілмейді, себебі күшейткіш шығыстары әдетте төмен кедергілі болады. Дегенмен, егер күшейткіштің шығыс кедергісі жоғары болса, мысалы, күшейту сатысы бірқатар шығыс сатысы болса, онда бұл RC күшейткіштің жұмысына маңызды әсер етуі мүмкін. Мұндай жағдайларда полюстерді бөлу әдістері қолданылады. Миллер эффектісін кішкентай сыйымдылықтардан үлкен сыйымдылықтарды жасау үшін де пайдалануға болады. Мұндай мысалдардың бірі кері байланыс күшейткіштерін тұрақтандыру болып табылады, онда қажетті сыйымдылықты схемаға енгізу үшін тым үлкен болуы мүмкін. Бұл, әсіресе, интегралдық схемаларды жобалау кезінде маңызды, себебі сыйымдылықтар көп орынды алады, бұл құнына әсер етеді.
Жеңілдіктер
Миллер эффектісі көп жағдайларда қажетсіз болуы мүмкін, сондықтан оның әсерін азайтуға бағытталған тәсілдер іздестіріледі. Күшейткіштерді жобалауда мұндай бірнеше техникалар қолданылады. Күшейткіштің кіріс және шығыс терминалдары арасындағы күшейтуді төмендету үшін (бірақ жалпы күшейтуді міндетті түрде емес) шығысқа ток буферлік каскад қосылуы мүмкін. Мысалы, ортақ базаны ортақ эмиттерлік каскадтың шығысында ток буфері ретінде пайдалануға болады, бұл каскадты құрайды. Бұл, әдетте, Миллер эффектісін азайтып, күшейткіштің өткізу қабілетін арттырады. Сонымен қатар, күшейткіш кірісіне дейін кернеу буферін қоюға болады, бұл кіріс терминалдарында көрінетін тиімді кіріс кедерісін азайтады. Бұл тізбектің уақыт тұрақтылығын төмендетеді және әдетте өткізу қабілетін арттырады. Миллер сыйымдылығын нейтрализациялау арқылы азайтуға болады. Бұл фазалық оппозициядағы қосымша сигналды беру арқылы жүзеге асырылады, яғни каскадтың шығысындағы сигналға қарсы фазадағы сигналды беру арқылы. Мұндай сигналды тиісті конденсатор арқылы кері байланысқа беру арқылы Миллер эффектісін, кем дегенде теориялық тұрғыдан, толығымен жоюға болады. Бірақ іс жүзінде, жеке күшейткіш элементтердің сыйымдылығының және басқа да қосымша сыйымдықтардың өзгеруі толыққанды жоюға мүмкіндік беретін тізбекті жобалауды қиындатады. Тарихи тұрғысынан алғанда, нейтрализациялық конденсаторды күшейткіш элементке сәйкес келуі үшін сынақ кезінде таңдау қалыпты жағдай еді, әсіресе алғашқы транзисторларда өткізу қабілеті өте төмен болған кезде. Фазалық инверсияланған сигналды алу үшін әдетте индуктивті компонент, мысалы, дроссель немесе каскад аралық трансформатор қажет болады. Вакуумдық лампаларда басқару торы мен анодтың арасына қосымша тор (экрандау торы) орнатуға болады. Бұл анодты тордан экрандап, олардың арасындағы сыйымдылықты едәуір төмендетті. Бұл техника бастапқыда сәтті болғанымен, лампалардың өткізу қабілеті жақсарған сайын, бұл техниканың артықшылықтары шектелді. Кейінірек жасалған лампаларда сыйымдылықты азайту үшін өте кішкентай торларды (рамкалық торларды) қолдану қажет болды, бұл құрылғының экрандық торлармен мүмкін емес жиіліктерде жұмыс істеуіне мүмкіндік берді.
Миллер шамалауы
Бұл мысал да Av жиілікке тәуелсіз деп қарастырады, бірақ көбінесе Av-ның ішіндегі күшейткіштің өзі жиілікке тәуелді болады. Av-ның мұндай жиілікке тәуелділігі Миллер сыйымдылығын да жиіліктік сипатқа ие етеді, сондықтан CM-ді сыйымдылық ретінде түсіндіру қиындайды. Дегенмен, әдетте Av-ның жиілікке тәуелділігі Миллер эффектісінен туындаған жиіліктік өзгеруден әлдеқайда жоғары жиіліктерде ғана байқалады. Сондықтан, Миллер эффектісінен туындаған жиіліктерге дейін Av-ның мәні төмен жиіліктік мәнімен дәл келесін табуға болады. CM-ді төмен жиіліктерде Av арқылы анықтау Миллер жуықтауы деп аталады. Миллер жуықтауында CM жиілікке тәуелсіз болады, ал оны төмен жиіліктерде сыйымдылық ретінде түсіндіру сенімді болады.