Кіріспе
Солтүстік Каролина штатындағы (АҚШ) мектеп округі
Тарих
Қазіргі мектеп жүйесі 1976 жылы бұрынғы (тарихи жағынан негізінен ақ нәсілді) Уэйк округінің мектеп жүйесі мен бұрынғы (тарихи жағынан негізінен аз ұлтты) Рали қалалық мектептерінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Бірлесуді алғашқыда 1970 жылдардың басында бизнес-лидерлер ұсынды, себебі Рали қаласының орталық мектептерінен ақ нәсілділердің көшіп кетуі округтің жалпы экономикасына кері әсер етеді деп алаңдады. Саяси және білім беру саласының басшылары екі жүйені біріктіру арқылы сот арқылы бекітілген сегрегацияны жеңілдетуді үміттенеді. Алайда, бұл ұсыныс бастапқыда тұрғындардың арасында қолдау таппады, олар 1973 жылы өткен міндетті емес референдумда 3:1 үлеспен қабылдамады. Мектептер мен бизнес-лидерлер Солтүстік Каролина штатының Бас Ассамблеясын бірігуге мәжбүрлеуге көндірді. Осыдан бері аудан интеграциялық күш-жігерімен танымал болды. Жүйедегі мектептер федералды түрде субсидияланатын мектеп тамақтарына өтініш берген отбасылардың табыс деңгейіне сүйене отырып интеграцияланады, мақсаты – әрбір мектепте аз қамтылған оқушылардың үлесі 40%-тан аспауы. Осының салдарынан мыңдаған қала маңындағы оқушылар кедей аудандардағы мамандандырылған мектептерге автобуспен жеткізіледі, сондай-ақ, аз қамтылған оқушылар да қала маңындағы мектептерге тасымалданады, осылайша табыс деңгейінің тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі. Мамандандырылған мектептер – ғылым немесе өнер сияқты нақты бір салаға маманданған мемлекеттік мектептер болып табылады, олар бірнеше ауданнан және мекенжайлардан оқушыларды тарта отырып, сегрегацияны жоюға ынталандырады. Сиракуз университетінің профессоры Джеральд Грант 2009 жылы жарық көрген «Америкалық қаладағы үміт және көңілсіздік: Ралиде неге жаман мектептер жоқ» атты кітабында Уэйк округін үміт метафорасы ретінде пайдаланды. Грант былай деді: «Зерттеулер көрсеткендей, Уэйк округі сияқты әлеуметтік-экономикалық жағынан балалардың дұрыс араласуы, бай балаларға зиян келтірмей, кедей балаларға зор пайда әкеледі». Аудан тұрғындары жүйелік интеграция бағдарламасын қолдау жағынан екіге бөлінген, себебі интеграцияға жетудің кейбір жолдары, мысалы, көптеген оқушылардың ұзақ сапарлары мен жақын маңдағы мектептердің жоқтығы олардың наразылығын тудырады. Интеграция жақсарғанына қарамастан, кедей оқушылардың тест нәтижелері артта қалуда; 2007–2008 оқу жылында аудан мектептерінің тек 18%-ы «Ешбір бала артта қалмасын» заңының талаптарына сәйкес жылдық прогресс мақсатына жетті, ал мемлекеттік стандартталған тесттерден тек 71%-ы өтті. АҚШ Жоғарғы Сотының оқушыларды тағайындауда нәсілдік факторды қолдануды шектеу туралы соңғы шешіміне байланысты Уэйк округі басқа мектеп жүйелері үшін оқушылар құрамындағы әртүрлілікті сақтаудың үлгісі ретінде қарастырылуда. Экономикалық әртүрлілікті сақтау және оқушылар санының жылдам өсуіне қарай, Уэйк округі жыл сайын мыңдаған оқушыларды басқа мектептерге қайта тағайындайды. Көптеген ата-аналар осы жылдық өзгеріске қарсы. Мысалы, 2008–2009 оқу жылында мектеп ауданы бір географиялық аймақтағы мектептердегі экономикалық жағдайды жақсартуға бағытталған жаңа саясатты іске асыру үшін шамамен 6464 оқушыны қайта тағайындауды жоспарлады. Бұл өзгерістердің нәтижесінде көптеген аз қамтылған оқушылар табысы жоғары оқушылар көптеп оқитын мектептерге ауыстырылады. 2009 жылдың ақпан айында мектеп кеңесі алдағы үш жылда 24 654 оқушыны басқа мектептерге ауыстыру жоспарын бекітті. Жаңадан сайланған кеңесте республикалықтардың 5:4 көпшілігі құрылды және олар Уэйк округінде жылдар бойы қолданылып келген интеграциялық саясатты күшін жойды. Қазіргі уақытта жүйеде 171 мемлекеттік мектеп бар, олардың ішінде 104 бастауыш (1-5 сыныптар), 33 орта (6-8 сыныптар), 26 жоғары (9-12 сыныптар) және төрт арнайы/факультативтік мектеп бар. Жыл сайын көптеген жаңа мектептер ашылып, мектеп кеңесі жаңа мектептерге географиялық ерекшеліктерді (мысалы, Холли Ридж), орналасқан жердің атауын (мысалы, Афина Драйв және Лисвилл Роуд) немесе қызмет көрсететін аймақтың атын (мысалы, Холли Спрингс Жоғары, Апекс Жоғары және Гарнер Жоғары) береді. Алайда, кеңес жақында мектептерге жақын маңдағы тұрғын үйлердің атын беруден аулақ болуға тырысады, себебі мұндай атаулар кейбір тұрғындарды мектепті «өз ауласындағы» мектеп деп ойлауға итермелеуі мүмкін. Бұрынғыдан айырмашылығы, мектептер енді адамдардың есімімен аталмайды, бұл бұрын дау тудырған. Дегенмен, қазіргі атау саясатынан бұрын аталған мектептер өздерінің географиялық емес атауларын сақтап қалды.
Жыл бойына қолданылатын күнтізбе
WCSS 1992 жылы магниттік мектептер бағдарламасы (өтініш беру ерікті) арқылы жыл бойы білім беруді енгізді. Алғашқы төрт магниттік мектеп: Моррисвилл бастауыш мектебі (1991 жылы ашылды), Дюрант Роуд бастауыш мектебі және Вест Лейк бастауыш және орта мектептері (1992 жылы ашылды). 1999 жылға қарай Уэйк округі мектеп жүйесіндегі 93 000 оқушының 11 000-ы (12%) округтің 10 жыл бойы білім беретін мектептерінің бірінде оқыды. Сол жылы 1000 бос орынға 3000 өтініш келіп түсті. 2006 және 2007 жылдары Уэйк округі мемлекеттік мектеп жүйесі 19 бастауыш мектепті және үш орта мектепті міндетті жылдық оқу күнтізбесіне ауыстыру туралы жаңалықтар таратты. 2007 жылдың шілдесінен бастап бастауыш мектептердің үштен бірінен астамы жыл бойы білім беретін күнтізбеге көшті. Бұл шешім кейбір отбасыларға ұнаған жоқ, олар күнтізбеге көшу ерікті болуы керек деп сақтады. Көптеген мектептерде жыл бойы білім беретін күнтізбеге көшу күтпеген қажеттіліктерге әкелді. Мысалы, кейбір мектептердегі ата-аналар комитеттері Солтүстік Каролинаның ыстық және ылғалды жазында оқушыларға көлеңке беру үшін ойын алаңдарына күннен қорғайтын көлеңкелер сатып алуды қарастырды. Ата-аналардың бір тобы мектептерді қайта құруға кедергі келтіру үшін сотқа шағымданып, талас-тартыс тудырды. 2007 жылдың мамырында судья Говард Мэннинг мектеп жүйесі жыл бойы білім беретін күнтізбе ұсына алатынын, бірақ оқушыларды мұндай мектепке жібермес бұрын олардың ата-аналарынан жазбаша келісім алуы керек деп шешті. Зардап шеккен оқушылардың шамамен 9%-ы келісім бермеді және олар дәстүрлі күнтізбе бойынша білім алатын мектепке орналастырылды. Осының салдарынан көптеген жыл бойы білім беретін мектептерде бос орын пайда болды, ал дәстүрлі күнтізбе бойынша білім беретін мектептерде оқушылар тығырықтап қалды. 2008 жылдың мамырында Солтүстік Каролина апелляциялық соты төменгі соттың шешімін жоққа шығарды, Уэйк округіне жыл бойы білім беретін мектептерге оқушыларды қабылдау үшін ата-аналардың рұқсаты қажет емес деп шешті. Алайда Штат Жоғарғы Соты істі қарауға келісіп, шешім шыққанша апелляциялық шешімді күштен шығарды. Округ басшылары 2008-2009 оқу жылы үшін ата-аналардың келісімін сұрады, бірақ келесі жылы (2009-2010) оны жалғастырмауды жоспарлады. 2008 жылдың қазан айында мектеп кеңесі Апекстегі Бауком бастауыш мектебі мен Кэридегі Грин Хоуп бастауыш мектебін оқушылар саны күтілгендей өспегендіктен дәстүрлі күнтізбеге қайтаруға дауыс берді. Апекстегі Салем бастауыш мектебін де дәстүрлі күнтізбеге қайтаруды қарастырды, бірақ басқарма оған қарсы дауыс берді. Сол мәжілісте басқарма Солтүстік Ролидегі Лисвилл Роуд орта мектебін жыл бойы білім беретін күнтізбеге ауыстыруға да келісім берді. 2009 жылдың мамырында штат Жоғарғы Соты оқушыларды жыл бойы білім беретін мектептерге жіберу үшін ата-аналардың келісімі қажет емес деп шешті. Осыған байланысты мектеп басшылығы енді ата-аналардың келісімін сұрамауға шешім қабылдады. Алайда 2009 жылдың қазан айында өткен мектеп кеңесі сайлауларында жыл бойы білім беруді міндетті етуге қарсы екенін айтқан жаңа мүшелер сайланды, бұл округті ата-аналардан рұқсат сұрауға мәжбүр етті.
Түрлілік туралы дау
2010 жылы Уэйк округі мектептер кеңесінің наурыз айындағы 5–4 дауыспен қабылданған, он жыл бойы сақталған әлеуметтік-экономикалық әртараптандыру саясатын көршілес мектептерге бағытталған жүйеге ауыстыру шешімі бүкіл елде кең пікірталас тудырды. Бұрынғы жоспар, округтың мемлекеттік мектептерінде "тегін немесе жеңілдетілген түскі асқа құқығы бар оқушылардың саны 40 проценттен аспауы керек" деген талапты қарастырған болатын. Алайда, оқушылардың ұзақ сапарларын қамтамасыз ету туралы алаңдаушылықтарға байланысты бұл жоспар тоқтатылды, бірақ бұл шешім жұртшылық пен NAACP арасында мектептердің қайтадан бөлінуіне (сегрегацияға) әкелуі мүмкін деген пікірлерге ұласты және Уэйк округі мектептерінің басшысының отставкаға келуіне себеп болды. NAACP АҚШ Білім министрлігіне азаматтық құқықтарды бұзу туралы шағым түсірді, осыған байланысты тергеу басталды. Бұл шағым сонымен қатар AdvancED атты ұлттық аккредиттеу агенттігін мектептердің аккредиттеу статусына бұл шешімнің әсерін бағалауға итермеледі. 2011 жылдың қаңтар айында The Washington Post газеті бұл дауға қатысты мақала жариялады, ал The Colbert Report бағдарламасында оқиға сатиралық түрде көрсетілді. The Washington Post хабарлағандай, бұл шешімді "Шай партиясы" қозғалысының белгілі өкілдері қолдады.
ЛГБТ-карталар туралы дау
2022 жылдың мамыр айында Фукай-Варинадағы Баллентин бастауыш мектебінің (Уэйк округінің мемлекеттік мектеп жүйесінің бөлігі) мектепке дейінгі сыныбындағы мұғалім оқушыларына ЛГБТ тақырыбындағы флешкарталарды көрсетіп, оларға көлденең түстерді үйреткен. Флешкарталардың бірі жүкті ер адамды бейнелеген. Флешкарталар мектептен алынып тасталды. Уэйк округінің өкілі: "Алғашқы тексеруде флешкарталар округтің мектепке дейінгі білім беру бағдарламасына қатысы жоқ, бағдарламаны толықтырмайды, байытпайды және кеңейте алмайды, сондай-ақ директордың қарауына, біліміне және/немесе мақұлдауына алынбастан пайдаланылған" деді. Кейін мұғалім жұмысынан кетті.