Кіріспе
Сорока – Молдованың солтүстік-шығысындағы аудан. Әкімшілік орталығы – Сорока қаласы. 2018 жылы аймақтың халқы 100 078 адамды құрады.
Бастапқы тарихы
Руди ауылының жанындағы Сороко аймағында 35 000 – 50 000 жылға дейінгі тарихқа жататын ежелгі адамдардың болғанына археологиялық дәлелдер табылды. Шамамен б.з.д. 400-300 жылдары ежелгі қорғаныс қабырғалары салынды. 9-12 ғасырларда екі қала қалыптасты. Олар "Farfuria Turceasca" және "Germanariul" деп аталды. 12-13 ғасырларда Алхионада генуэздік бекініс кеңейтілді. 1439-1457 жылдар аралығында Висока, Василькау, Руди және Пирлита ауылдары есімдері тіркелген.
Сороканың жаңа қаласы
XVI ғасырдың екінші жартысында Ұлы Стефан бұрынғы Альхиона тауында ағаш қамал салған. 1543 және 1546 жылдар аралығында Петр IV Рареш билігі кезінде қамал қазіргі түріне келтірілді. Қаланың салынуы Нистру өзені арқылы сауда жасауға және шетелдік шапқыншылықтан қорғануға мүмкіндік берді. Көп жылдар бойы Сорока Молдова княздығының өнер мен ауыл шаруашылығы тауарларының орталығы болды. Сорока түрлі уақытта татарлар, казактар, поляктар және орыстармен соғыстарға ұшырады. 1684 және 1699 жылдар аралығында поляктардың басқаруында Сорокада өзгерістер енгізілді: терең ор қазылып, аула ішінде құдық салынды. Ішінде 14 тас каземат орналасқан. Уақыт өте келе, басқару тұрақтанған сайын қала мен аймағы әскери маңыздылығын жоғалтты.
Сорока 19 және 20 ғасырларда
1812 жылы Сорока Ресейдің басып алуына түсті. Ресейліктер, украиндер және еврейлер аймаққа қоныс аударған сайын халық құрамы көбейіп, әртүрленді. 1849 жылдан 1917 жылға дейін Сорока Ресей империясының Бессарабия облысының құрамында басқарылды. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң Бессарабия Румынияның бір бөлігіне айналды. 1944 жылға дейін Сорока осы румындық аймақтың әкімшілік орталығы болып келді. 1944 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде Сорока МССР-дің құрамына кірді. 1991 жылы Молдова тәуелсіз мемлекетке айналды. Осыдан бері Сорока Молдованың әкімшілік аймағы мәртебесін қайта иеленді.
География
Сороканың негізгі географиялық ерекшелігі – Нистру платосы. Жер бедері төбелі, терең аңғарлармен, шатқалдармен және жыралармен сипатталады. Басқа ерекшеліктеріне солтүстік-батыстағы көлбеу жазық және Раут және Нистру өзендері жатады. Сороканың ең жоғары нүктелері – Вадени төбесі (347 м) және Висока төбесі (330 м).
Топырақ
Топырақ Нистру төбесінің биіктігіне дейін сұр немесе қоңыр түсті. Басқа аймақтарда топырақтар гумусты, әктасты, қара топырақ, аллювиалды немесе батпақты болып келеді. Сорока ауданында эрозия, карст, лайлы ағыстар және кейде көшкіндер белсенді түрде жүзеге асырылуда.
Климат
Сороканың климаты қоңыржай континенттік. Қыс әдетте жұмсақ және қысқа, орташа температурасы алдағы жаз ұзақ және жылы, орташа температурасы Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 485 мм. Сорока климаты астық, қант қызылшасы, темекі және жеміс-көкөніс өсіруге қолайлы.
Фауна
Ауданның жануарлар дүниесі далалық аймақтарға тән. Днестр бассейнінде 68 балық түрі бар. Молдованың 270 құс түрінің көп бөлігі осында кездеседі. Табиғи және әкелінген жануарлар дүниесі бар. Әкелінген түрлерге 19 сүтқоректі түрі, 37 құс түрі және 7 жорғалаушы түрі жатады. Жергілікті жануарлардың ішінде түлкі, кірпі, тас дөңгелек, елік, қабан, күміс түлкі және қасқыр бар.
Флора
Ауданның 7 пайызы орманды. Көбінесе емен, шомырқұрақ, жапырақ, липа, елік және қайраң ағаштары кездеседі. Ағаштардың астында қызылжебе, лепеспе, дала шөбі, балқоң және басқалары өседі.
Табиғи ресурстар
Гранит Козаутиде, ал құрылыс тасы Окланд, Варанкау және Високада табылған. Вәрнкау ауылының жанында бор дәуірінің әктас тастары мен темір кендері ашылды. Мысалы, Високадағы әктас тастан мел және мел ұнтағы (бояу жасау үшін қолданылады) өндіріледі. Мелдің жағалаулары Нистру бойында, Кременчуг, Сорока, Василькау, Варанкау және Серлина сияқты жерлерде де кездеседі. Әктас Високада өндіріледі.
Өзендер
Нистру өзені Сороканың шығыс шекарасының 93 шақырымын құрайды. Нистру үстіртінің болуы салдарынан, оның салалары қысқа (15-25 шақырым) болып келеді. Нистру өзенінің суы суару, тұрмыстық және өнеркәсіптік қажеттер үшін қолданылады. Халықтың суға деген қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында суқоймалар салынған. Табиғи суқоймалардың да 64-і бар.
Әкімшілік бөлімшелер
Сорокада алпыс сегіз бөлімшелік аудан және отыз үш ауыл бар, олардың ішінде отыз төрт жалпы пайдаланым жері кездеседі. Әкімшілік орталығы – Сорока қаласы.
Демография
2012 жылдың 1 қаңтарында аудан халқы 100100 адамды құрады. Олардың 37,5 пайызы қалалық жерде, ал 63,5 пайызы ауылдық жерде тұрады. Туғандар саны (2010): 1051 (1000 адамға 10,5)
Өлгендер саны (2010): 1427 (1000 адамға 14,2)
Табиғи өсім (2010): 376 (1000 адамға -3,7)
Deaths (2010): 1427 (14.2 per 1000)
Growth Rate (2010): 376 (−3.7 per 1000)
Этностық топтар
Этникалық топ Молдова азаматтарының жалпы санының %-ы * 88,7 румындар * 4,2 украиндықтар 3,8 орыстар 2,0 ромалар 1,0 басқалары 0,2 жарияланбаған 3,28
Ескерту: * Молдовалықтар мен румындардың этникалық идентификациясына қатысты пікір қақтығыстары әлі де жалғасуда.
Footnote: * There is an ongoing controversy regarding the ethnic identification of Moldovans and Romanians.
Дін
Христиандар Сорока халқының 98,4% құрайды. Олардың басым көпшілігі (97,8%) православие дінін ұстанады. Протестанттық ағымдар тұрғындардың 0,6% құрайды, ал басқа діндерді ұстанатындар немесе діні жоқтар 1,6% құрайды. Православ христиандар – 97,8%
Протестанттар – 0,6%
Жетінші күндік адвентистер – 0,2%
Евангелистер – 0,2%
Пентикосталдар – 0,1%
Баптистер – 0,1%
Басқалары – 1,1%
Дінсіздер – 0,5%
Protestant – 0.6%
Seventh day Adventists – 0.2%
Evangelicals – 0.2%
Pentecostals – 0.1%
Baptists – 0.1%
Other – 1.1%
No Religion 0.5%
Экономика
Сорокада 24645 тіркелген кәсіпорын бар. Жалпы жер ауданының 62795 гектары (60,2 пайызы) ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Егістік жерлердің жалпы ауданы 55 801 га (53,5 пайызды құрайды): жеміс бақтары – 6348 га (6,0%), жүзімдіктер – 134 га, басқалары – 512 га. Шөбіндік жерлер – 11794 га (11,3%), басқалары – 512 га.
orchards – 6348 (6.0%) ha,
vineyards – 134 ha, others – 512 ha. grassland – 11794 ha (11.3%)
other – 512 ha.
Білім
Сорокада мектепке дейінгі балалардан жоғары білім алуға дейінгі студенттерге қызмет ететін 58 білім беру мекемесі бар. Студенттердің жалпы саны шамамен 12023-ті құрайды. Олардың ішінде Високада интернат, Солонецте арнайы мектеп, сондай-ақ тәуекел топтағы балаларға арналған уақытша орналастыру орталығы бар. Азимутта мүгедек балаларға арналған "Икар" күндізгі орталығы, ал Дакияда жастарға арналған "Үміт үйі" бар. Білім берудің мамандандырылған салаларына спорт, мұғалімдерді даярлау, ауыл шаруашылығы және өнер мектебі кіреді. Кәсіптік білім беру мектебінде шамамен 308 студент оқиды.
Мәдениет
Сорока аймағында бірнеше мәдени орталықтар мен кітапханалар орналасқан. Мұнда мұражайлар, сурет галереялары және ескерткіштер де бар. Аймақ ұлттық және жергілікті маңызы бар заттарды сақтайды. Екі монастырь бар: Козутидегі Қасиетті Марияның көтерілуі монастырі және Руди монастырі.
Денсаулық
Сорокада шамамен 375 төсек-орны бар жалпы аурухана бар. Оны отбасылық дәрігерлер, денсаулық сақтау орталықтары және мамандар толықтырады.