Жаблковскилер: Польшаның алғашқы тауарлық сауда орталығының тарихы

Кіріспе

Jabłkowski Brothers (Bracia Jabłkowscy) – Польшадағы сауда компаниясы, соғыстан бұрынғы Польшадағы жоғары санаттағы универмагтар тобымен танымал. Варшавадағы дүкен Польшадағы алғашқы универмаг болды. 1884 жылы Варшавада Аниэла Ябловска құрған, 1892 жылдан бастап Ябловскийлер отбасының кәсіпорны болды. Бастапқыда Аниэла басқарған компания түрлі тауарлар, көбінесе киім саудасына маманданған. 1897 жылы оны Аниэланың ағасы Юзеф Ябловский иеленді. Юзеф бизнесті едәуір кеңейтіп, 1900 жылы үлкен ғимаратқа көшірді, ал 1913 жылы Towarzystwo Akcyjne Bracia Jabłkowscy компаниясы қор биржасына енді. Бастапқыда Ресейлік Польшаның аймағындағы кішкентай дүкендер тобына ие болған компания 1914 жылы Варшаваның орталығындағы Бракка көшесінде алғашқы ірі универмагын салды. 1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін компания Вильноның басты даңғылы Мицкевич көшесінде тағы бір дүкен ашты. Варшавадағы дүкен Польшадағы ең ірі дүкен болды және екі дүкен де Польшадағы ең сәнді және беделді дүкендердің бірі саналды, Галерея Лафайетт, Харродс немесе Селфридж сияқты шетелдік әріптестерімен салыстырылатын. Екі қалада да туристерді қызықтыратын орындар болды. Компания киім, іш киім, тоқыма, жібек, төсек-жабдықтар, қытай ыдысы, парфюмерия, сондай-ақ аяқ киім, тері және күнделікті қолданысқа арналған заттармен айналысты. Сонымен қатар, екі дүкенде де өнер галереялары мен кішкентай кинотеатрлар орналасқан. 1939 жылы Польшаның қорғаныс соғысы басталғаннан кейін Вильно кеңес әскерлерімен басып алынды, олар дүкенді тәркілеп, тауарларының көп бөлігін КСРО-ға тасымалдады. Варшавадағы дүкен бастапқыда жаңа неміс әкімшілігімен жабылды. Ол 1940 жылдың ақпан айында қайта ашылды, бірақ тоқыма саудасына қойылған шектеулер айналымды едәуір төмендетті. 1944 жылы Варшава көтерілісі басталғаннан кейін Бракка көшесіндегі дүкен Armia Krajowa үшін қару-жарақ қоймасы болды. Зақымданып, өртенген ғимарат Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалды және 1945 жылдың мамырында кәсіпорын қайта ашылды. Практикалық түрде барлық заттардың тапшылығына қарамастан, штат біртіндеп 220 адамға дейін жетті, ал айналым соғысқа дейінгі деңгейдің жартысына жетті. Бұл UNRRA көмегін тарату орталығы ретінде де қызмет етті. Алайда, 1950 жылдың 15 мамырында коммунистік билік дүкенді тәркілеп, келесі жылы жапты. Содан бері ғимаратта түрлі мемлекеттік дүкендер орналасқан, оның ішінде 1951–1970 жылдар аралығында ойыншықтар мен балалар киімдерін сатқан Central House of a Child және 1992 жылдан бастап Arka дүкені. Соғыстан кейінгі Польшада бренд танымал болып қала берді және соғысқа дейінгі сәнділік пен сапаның символы болды. Польша 1989 жылы Шығыс блогынан тәуелсіздік алғаннан кейін, Ябловскийлер отбасының мұрагерлері ғимаратты қайтарып алу және дүкенді қайта ашу үшін күш-жігерін бастады. 1996 жылы сот шешімімен коммунистік соттардың шешімдері жойылды және ғимараттың болашағы талқыланды. Сот Ябловскийлер отбасының меншік құқығын қолдады. 2013 жылдың 11 қыркүйегінде Ябловский аға-інілері Ян мен Томаш (Юзефтің немерелері), Марта мен Магда (Ян Ябловскийдің қыздары) сот шешімі бойынша ғимаратқа кірді. Оларды заңгерлер, кинооператорлар, ағаш шеберлері мен құлыпшылар, сондай-ақ 26 қауіпсіздік қызметкері сүйемелдеді. Ян Ябловский 1989 жылы коммунизм құлағаннан бері отбасының атақты универмагын қайтару үшін күресіп келеді. 2013 жылы дүкен қайта ашылғаннан бері отбасы тарихи ғимараттағы құрылғыларды жаңғырту үшін сәулетшілермен, консерваторлармен және жоспарлаушылармен тығыз жұмыс істеп жатыр, сонымен бірге әйгілі витраждар мен атриумды сақтап қалуда. Дүкен клиенттеріне қайтадан бірегей сауда тәжірибесін ұсыну үшін әлеуетті компаниялар қарастырылуда. Дүкеннің ашылу күні әлі бекітілмеген.

Jabłkowski Brothers (Bracia Jabłkowscy) is a Polish trading company, known for its group of high end department stores in pre war Poland. The Warsaw store was the very first department store in Poland. Founded in 1884 in Warsaw by Aniela Jabłkowska, from 1892 it was a Jabłkowski family business. Initially run by Aniela, the company specialized in the trade of various goods, mostly clothes. In 1897, it was taken over by Aniela's brother Józef Jabłkowski. It was Józef who expanded the business significantly, moving it to a larger building in 1900 and in 1913 the Towarzystwo Akcyjne Bracia Jabłkowscy company entered the stock exchange. Initially owning a group of smaller shops all around Russian held Poland, in 1914 the company built the first of its large department stores in downtown Warsaw, at Bracka Street. In 1919, after World War I, the company opened another store in Mickiewicz Street, the main avenue of Wilno. The Warsaw based store was the largest shop in Poland and both stores were considered to be among the most luxurious and reputable in Poland, much like their foreign counterparts, Galeries Lafayette, Harrods or Selfridges. There were tourist attractions of both cities. The company dealt with garments, underwear, textiles, silk, bedding, china, perfumes, as well as shoes, furs and articles for daily use. In addition, both stores housed art galleries and small cinemas. After the outbreak of the Polish Defensive War of 1939 Wilno was seized by the Soviets, who confiscated the shop and transported most of its goods to the Soviet Union. The store in Warsaw was initially closed by the new German administration. It was reopened in February 1940, but its turnover was seriously restricted by the limits on the textile trade. After the outbreak of the Warsaw Uprising of 1944, the store at Bracka street became one of the arsenals for the Armia Krajowa. Damaged and burnt, the building survived World War II and in May 1945 the business was reopened. Despite severe shortages of practically everything, the staff gradually rose to 220 and the turnover reached half of the pre war level. It also served as an UNRRA aid distribution point. However, during the so called 'battle for trade', on May 15, 1950, the communist authorities confiscated the shop and closed it down the following year. Since then the building has housed a variety of state owned shops, including the Central House of a Child dealing with toys and children's wear (1951–1970) and then, since 1992, the Arka store. Despite being non existent, the brand remained well known in post war Poland and was a symbol of pre war luxury and quality. After Poland regained its independence from the Eastern Bloc in 1989, the heirs of the Jabłkowski family started their efforts to regain the building and reopen the store. In 1996 a court verdict declared the decisions of the communist tribunals null and void, and the future of the building was discussed. The Court supported the right to ownership by the Jabłkowscy family. On September 11, 2013, Jabłkowski brothers Jan and Tomasz (grandsons of Józef), Marta and Magda (daughters of Jan Jabłkowski) entered the building following a court verdict. They were accompanied by solicitors, film crew, carpenters and locksmiths as well as twenty six security officers. Jan Jabłkowski, aided by his family, had struggled for the return of the family's celebrated department store since the fall of Communism in 1989. Since the return of the store in 2013, the family has been working closely with architects, conservationists and planners to modernise the facilities in the historic building whilst retaining the iconic stained glass windows and the atrium area. Potential companies are being examined so that store will be able to offer, yet again, a unique retail experience for its customers. The opening date for the store is to be confirmed.