Кіріспе

Көпұлтты тауарлық дүкендер желісі, АҚШ-та негізі қаланған.

Saks Fifth Avenue (алғашқыда Saks & Company; көбінесе Saks деп аталады) – Нью-Йорк қаласында штаб-квартирасы орналасқан және Эндрю Сакс құрған американдық сәнді тауарлық дүкендер желісі. Алғашқы дүкен 1867 жылы Вашингтон қаласының F көшесіндегі сауда ауданында ашылды. Saks 1902 жылы Herald Square дүкенімен, ал 1924 жылы Fifth Avenue-дегі бас дүкенімен Манхэттенге кеңейді. 1998 жылы дүкендер желісі Теннесси штатындағы Proffitt's, Inc. (кейін Saks, Inc. деп аталды) компаниясымен сатып алынды, ал 2013 жылы Saks, Inc. компаниясы Канадалық Hudson's Bay Company (HBC) компаниясымен сатып алынды.

2021 жылғы мәліметтер бойынша, Saks Fifth Avenue өз дүкендерін және электрондық сауда платформасын жеке бөлімшелер ретінде басқарады, олар тиісінше SFA және Saks деп аталады. Saks Off 5th, бастапқыда Saks Fifth Avenue дүкендерінің тауарларын сатуға арналған дүкен болса, қазір өз алдына жеке, үлкен арзан бағалы тауарлар бөліміне айналды.

Saks & Co.

Эндрю Сакс Мэриленд штатының Балтимор қаласында неміс еврей отбасында дүниеге келді. Вашингтонға көшіп кетер алдында ол көше саудагері және газет таратушы болып жұмыс істеді. 1867 жылы, АҚШ Азамат соғысында жеңіске жеткеннен кейін екі жыл өткенде, 20 жасында ол ағасы Изадормен бірге ерлер киімдері дүкенін ашты. A. Saks & Co. 517 (300–308) 7-ші көшедегі Avenue House Hotel ғимаратындағы дүкен орын алды, бұл қазір де Вашингтонның орталық сауда ауданы болып табылады. Сакс тауарларын тек бір бағамен сатты, баға түсіруге келмейтін, сондай-ақ тауарды қайтарған жағдайда ақшаны қайтарып беретін, сол кезде бұл кең таралған практика емес еді. «Күшті әрі қызықты, бірақ толық шындыққа сай» газет жарнамасымен де Сакс танымал болды, деп хабарлады Washington Evening Star газеті, оның ішінде 1898 жылдың 4 сәуірінде сол газетте жарияланған екі беттік үлкен жарнама бар еді. Сакс жанындағы дүкенді сатып алып, 1887 жылы ескі Avenue Hotel ғимаратының орнында, 7-ші көше мен Базар алаңында (қазіргі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің мемориалдық алаңы) жаңа, үлкен дүкен құрылысын бастады. 1896 жылға қарай Saks and Co. компаниясының Вирджиния штатындағы Норфолк және Ричмонд қалаларында, Нью-Йорк қаласында және Индианаполисте дүкендері болды, сонымен қатар Вашингтон округінде, онда Сакс өзін «Вашингтонның тамаша дүкені» деп атады. 1902 жылы Сакс Нью-Йорктің 34-ші көшесі мен Бродвейдегі Herald Square-те өте үлкен дүкен ашты. Эндрю Сакс Нью-Йорк дүкенін ағасы Изадормен және ұлдары Хорас пен Уильяммен бірге отбасылық кәсіп ретінде басқарды. Эндрю Сакс 1912 жылы қайтыс болды, ал оның ұлы Хорас компания басқаруын өз қолына алды. Бернард Гимбель жеке, тәуелсіз еншілес компания ретінде жұмыс істеді. 1924 жылдың 15 қыркүйегінде Хорас Сакс пен Бернард Гимбель 611 Fifth Avenue мекенжайындағы Saks Fifth Avenue ғимаратын ашты, ол Санкт-Патрик соборының оңтүстігінде, болашақта Рокфеллер орталығы орналасатын бір блок бойында орналасқан. Архитекторлары Starrett & van Vleck болды, олар классикалық архитектурадан шабыттанған дизайнды жасады. 1929 жылы Сакс Чикагода жыл бойғы толық ассортиментті флагмандық дүкенін ашты, ал алты жылдан кейін оны үлкен орынға көшірді.

Қала маңындағы сауда орталықтары

1950 жылдары қала орталықтарындағы саудадан қала маңындағы сауда орталықтарына көшу үдеді. Saks Fifth Avenue-нің алғашқы ірі дүкені 1954 жылы Sunrise Center сауда орталығында, қазіргі Форт-Лодердейлдегі «Галереяда» ашылды. Жаңа қала маңындағы дүкендердің бір бөлігі, қала орталықтарында маңызды сауда аудандары бар қала маңындағы дербес дүкендерде орналасты, мысалы, Уайт-Плейнс, Нью-Йорк (1954) және 1962 жылы Майамиге жақын Гарден-Сити, Лонг-Айленд және Сурфсайд қалаларында. Ал кейбіреулері Нью-Орлеан, Бостон және Миннеаполис сияқты қала орталықтарында салынған сауда орталықтарында болды. Бірақ көптеген жаңа SFA дүкендері – ондаған – 1990 жылдарға дейін сауда орталықтарында ашылды. Флорида штатында 1990 жылдары 7 Saks Fifth Avenue дүкені ашылды, соның нәтижесінде онжылдықтың соңына қарай дүкендердің саны 11-ге жетті, Palm Beach Gardens, Неаполь, Форт-Майерс, Орландо, Сарасота, Тампа қалаларында жаңа дүкендер ашылып, Бока-Ратон дүкенінің көлемі екі есеге ұлғайтылды.

Коммерциялық өзгерістер

Сондай-ақ 1990 жылы компания "Saks Off 5th" атты негізгі брендтің аутлет бөлімшесін іске қосты, 2016 жылға дейін әлем бойынша 107 дүкені болды. 1998 жылы Proffitt's, Inc., Proffitt's және басқа универмагтардың бас компаниясы, Saks Holdings Inc. компаниясын сатып алды. Сатып алу аяқталғаннан кейін Proffitt's, Inc. өзінің атын Saks, Inc. деп өзгертті.

Таяу Шығыстағы экспансия

2001 жылдың қараша айында Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласындағы Kingdom Centre-де алғашқы Таяу Шығыс SFA ашылды. 2005 жылы Saks Дубайдың BurJuman орталығында 80 000 шаршы фут көлемді дүкен ашты, ол 2016 жылы жабылды; бұл дүкен БАӘ-дегі Saks-тың соңғы дүкені болды, кеңеюге жасалған сәтсіз әрекеттерден кейін. 2008 жылы Saks үшінші Таяу Шығыс дүкенін Манама қаласындағы City Centre Bahrain-де ашты. Дүкен екі қабаттан тұрады және үлкен ауданы бар. Эр-Рияд және Дубайдағы 2 дүкенін жапқаннан кейін, ол Таяу Шығыстағы Saks-тың жалғыз дүкені болып қала береді.

АҚШ-тың сегіз SFA дүкені жабылады

2004 жылы Saks дүкендерінің жылдық сатылымы 7,7%-ға өсті, бірақ Neiman Marcus (+17%) және Nordstrom (+10%) көрсеткіштерінен қалып қойды. Оңтүстік Калифорниядағы сарапшылар SFA екі бәсекелес және Bloomingdale дүкендеріне қарсы "өзінің мәртебесін сақтап алу үшін күресіп жатыр" деді. 1 қазанда Saks 8 нашар өнім көрсетіп жатқан, көбінесе шағын SFA дүкендерін жабу туралы хабарлады: Калифорниядағы Пасадена, Палос-Вердес, Миссия-Вьехо, Ла-Холла және Кармель, Нью-Йорктегі Гарден-Сити, Оңтүстік Каролинадағы Хилтон-Хед және Миннеаполис қаласының орталық бөлігі.

Мексикадағы кеңею

2007 жылдың қарашасында миллиардер Карлос Слимнің корпоративтік империясының бір бөлігі болған Grupo Sanborns франшиза алып, Мексика қаласының әулетті батыс жағындағы, елдегі ең ірі сауда орталығы – Centro Santa Fe-де Мексикадағы алғашқы SFA дүкенін ашты. 2010 жылы Плаза Карсодағы Поланконың әулетті қалалық ауданында тағы бір дүкен ашылды, бірақ ол 2020 жылдың қазан айында жабылды.

Коммерциялық стратегиялар

2007 жылдың тамызында АҚШ пошта қызметі бизнеске плюс ZIP код кеңейтімдерін сату бойынша эксперименттік бағдарламаны бастады. Бірінші компания – Saks Fifth Avenue, ол өзінің флагмандық Fifth Avenue дүкеніндегі сегізінші қабаттағы аяқ киім бөлімі үшін 10022 7463 ("SHOE", АҚШ сенсорлық телефон панелінде) пошталық кодын алды. 2007–2009 жылдардағы экономикалық төмендеу кезінде Saks бағаны және пайда маржасын төмендетуге мәжбүр болды, соның салдарынан Reuters агенттігінің мәліметінше, "ол сатып алушыларды жеңілдіктерді күтуге баулыды. Толық бағаға сатуға үш жылдан кейін ғана мүмкіндік болды".

2010 жылдар

2012 жылы Saks алғашқы дүкенін Орталық Азияда, Алматы қаласындағы, жаңа Esentai Mall сауда орталығында, халықаралық сәнді брендтердің бутиктерімен бірге лицензиялады. "Алматы" СFA дүкені 3 қабаттан тұрады. 2012 жылы принц Әл-Уәлид бин Талал Әл Саудқа тиесілі болған Эр-Рияд франчайзинг дүкені лицензиялық келісім мерзімі бітіп қалғаннан кейін жабылды. 2013 жылдың 29 шілдесінде Солтүстік Америкадағы ең көне коммерциялық корпорация және бәсекелес Lord & Taylor желісінің иесі, Канаданың Hudson's Bay Company (HBC) компаниясы, Saks Fifth Avenue компаниясының бас компаниясын 2,9 миллиард АҚШ долларына сатып алатынын жариялады. Канадада кеңейту жоспарлары жасалды, онда бүкіл ел бойынша жеті SFA дүкенін ашу көзделді, олардың үшеуі ашылды. 2016 жылдың ақпан айында Торонто қаласының орталығында, Hudson's Bay Company бас дүкені орналасқан ғимараттың бір бөлігінде Saks Fifth Avenue дүкені ашылды, ол аспан көпірі арқылы ең ірі орталық сауда орталығы – Eaton Centre-мен байланысты. Көп ұзамай Шервей Гарденс сауда орталығында Торонто маңында екінші дүкен ашылды. 2018 жылдың ақпан айында үшінші канадтық дүкені Торонтодан батысқа қарай 2700 шақырымдай қашықтықта, Калгари қаласындағы Chinook Centre сауда орталығында ашылды. 2015 жылы Saks өзінің Fifth Avenue-дегі бас дүкенін 250 миллион долларға 3 жыл бойы жаңарту жұмыстарын бастады. 2015 жылдың қазан айында Saks Коннектикут штатындағы Гринвич қаласында жаңа орналасқан жерін жариялады. 2015 жылдың күзінде Saks Хьюстон галереясындағы қолданыстағы дүкенін жаңа дүкенмен алмастыратынын мәлімдеді.

2021 жыл

2021 жылдың 15 қаңтарында Saks Fifth Avenue өзінің Нью-Йорк штаб-пәтерінің бесінші қабатындағы кеңістігін ашты, ол Saks-те Barneys таңбасымен белгіленді. Бұл ынтымақтастық Барни Нью-Йорктің жаңа дизайнерлерді іздеу және оларды қолдау дәстүрін жалғастыруға бағытталған. 25 қаңтарда SFA Коннектикут штатының Гринвич қаласындағы орналасқан жерде алғашқы жеке Барни дүкенін ашты. Бұл Saks компаниясының осы нарықта ерлер киімдері мен интерьер заттарын ұсынған алғашқы реті болды. Наурыз айында HBC және өсу капиталына инвестиция жасайтын Insight Partners компаниясы Saks Fifth Avenue электрондық коммерция бизнесін жеке компания ретінде құрды, ол "Saks" деп аталды. Insight Partners компаниясы Saks-қа 500 миллион доллар көлемінде инвестиция жасады. Бөлшек сауда желісіндегі 39 дүкен "SFA" деген атаумен жеке компания ретінде жұмыс істейді, ол HBC-ге толыққанды тиесілі болып қалады. Компанияны бөлу кезінде HBC, электрондық коммерция бизнесінің бас директоры ретінде Марк Метрикті тағайындады. Метрик 2015 жылдан бері Saks Fifth Avenue президенті қызметін атқарған. Сәуір айында Saks 2022 жылдың қаңтар соңына дейін Нью-Йорк, Бостон, Филадельфия және Беверли-Хиллз қалаларындағы барлық 27 тері салонын жабатынын хабарлады. Компания сондай-ақ 2023 жылдың қаңтарына дейін жабайы жануарлардың терісінен немесе терісі үшін шаруашылыққа өсірілген жануарлардан жасалған өнімдерді сатуды тоқтататынын мәлімдеді. Тамыз айында компания SFA кеңістіктерінің бір бөлігін бірлескен жұмыс орындарына айналдыру үшін WeWork компаниясымен ынтымақтастыққа келді.

2022 жыл

2022 жылдың маусым айында Saks Беверли-Хиллстегі, 9600 Уилширдегі 1938 жылғы түпнұсқа дүкен ғимаратын кеңселер мен пәтерлерге айналдыратынын хабарлады. SFA Беверли-Хиллс бұрынғы I. Magnin және Barneys ғимараттарынан жұмыс істеуді жалғастырады, олар бұған дейін дүкен кешенінің құрамына енген еді. Сол жылдың тамызында Grupo Sanborns 2023 жылы Мексика қаласындағы Centro Santa Fe сауда орталығындағы SFA франшизалық дүкенін жабатынын мәлімдеді. Бұл екі жыл бұрын Polanco дүкені жабылғаннан кейін Мексикадағы соңғы дүкен болатын. Оның орнына Grupo Sanborns-қа жататын Sears Mexico филиалы ашылды, ал қызметкерлер сақталды. Saks 2007 жылы алаяқтық әрекеттерге қатысқан үш немесе одан да көп басшыны жұмыстан босатқаннан кейін Қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиямен (SEC) келісімге келді. 2014 жылы Saks трансгендер қызметкер Лейт Джамалды "әріптестері кемсіткені, ерлер дәретханасын пайдалануға мәжбүрлегені және жиі еркек есімдіктерімен (ол және оған) атағаны" үшін жұмыстан босатты. Джамал заңсыз жұмыстан босату бойынша сотқа шағымданғаннан кейін компания сотқа берген қағазында "транссексуалдар 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауымен қорғалмайды" деді. АҚШ Әділет министрлігі сотқа берген құжатында Saks компаниясының аргументін жоққа шығарып, "жыныстық идентификацияға негізделген кемсіту – бұл жынысқа байланысты кемсіту" деді. Адам құқықтары жөніндегі кампания компанияны дау кезінде "серіктес" тізімінен шығарды. Nordstrom 2018 жылдың 9 қарашасында қайта ашылса да, Saks Fifth Avenue екі жылдық сот дауынан кейін The Mall of San Juan сауда орталығынан көшіп кетті.

Saks 34-ші көше

Saks 34th Street – Херальд алаңындағы 1293-1311 Бродвейде орналасқан, сәнге бағытталған орта сегменттің тауарлық дүкені. 1902 жылы салынған ғимарат жеті қабаттан тұрады және оны Buchman & Fox жобалаған. Дүкен Saks & Company компаниясынан бөлініп шықты, ол кезде бұл жоғары деңгейлі сауда орын Fifth Avenue-ге көшіп, қазірге дейін Saks Fifth Avenue деген атпен сақталып келеді. Жаңадан аталған Saks 34th Street Бернард Ф. Гимбельге сатылды. 1947 жылғы «34-ші көшедегі ғажайып» фильмінде Saks 34th Street ғимаратының фасады Гимбельдің бас дүкеніне назар аударатын сахнада көрсетілген. Нью-Йорк аймағында қосымша филиалдар ашылды. Дүкен 1965 жылы нашар жоспарлау, эскалаторлардың болмауы, ұғымның шатасуы және ескірген фасады себептерімен жабылды. Korvette желісінің таратылуынан кейін ғимарат 1985 жылы Herald Center болып қайта жаңартылды. 2016 жылдан бері негізгі арендатор H&M болып табылады, одан кейін тағы бір жаңарту жүргізілді.

Беверли-Хиллз

Беверли-Хиллстегі (Калифорния) 9600 Wilshire Boulevard мекенжайындағы алғашқы Saks Fifth Avenue дүкенінің дизайнын Parkinson and Parkinson архитектуралық фирмасы жасаған, ал интерьерін Пол Р. Уильямс жасады. Дүкен 1938 жылы ашылды. Ашылғаннан кейін дүкен бірден сәттілікке ие болды және кейіннен дерлік кеңейіп, 500 адамды жұмысқа орналастырды. Уильямс сәнді жеке тұрғын үйлерді еске түсіретін интерьер жасады, бөлмелер тікелей емес шамдармен және киімге бағытталған төменгі шамдармен жарықтандырылды.