Кіріспе

Джон Риверс Копланс (24 маусым 1920 – 21 тамыз 2003) – британдық суретші, өнер жазушысы, куратор және музей директоры. Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушысы және фотограф, ол 1960 жылы АҚШ-қа эмиграциялап, Еуропа мен Солтүстік Америкада көптеген көрмелер өткізді. 1962 жылдан 1971 жылға дейін «Artforum» журналының негізін қалаушы редакция құрамында болды, ал 1972 жылдан 1977 жылға дейін бас редактор қызметін атқарды.

Ерте өмір және Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет ету

Джон Коплас 1920 жылы Лондонда дүниеге келген. Оның әкесі Джозеф Мозес Коплас, дәрігер және көптеген ғылыми және көркемдік қабілеттерге ие адам болған. Джонның әкесі Джон нәресте кезінде Англиядан Йоханнесбургке көшіп кеткен. Екі жасында Джон Оңтүстік Африкаға әкелінді; 1924 жылдан 1927 жылға дейін отбасы Лондон мен Оңтүстік Африка арасында қозды, 1930 жылға дейін Кейптаунның теңіз жағалауындағы қалашығында қоныстанды. Балалық шағындағы үйінің тұрақсыздығына қарамастан, Коплас әкесіне зор құрметпен қарады, ол оны демалыс күндері галереяларға алып барып, зерттеуге, тәжірибе жасауға және әлемге деген қызығушылықты сіңірді. 1937 жылы Джон Коплас Оңтүстік Африкадан Англияға қайтып келді. Он сегіз жасқа келгенде ол Корольдік әуе күштеріне әрекет етуші ұшқыш офицер болып қабылданып, екі жылдан кейін, регби ойынында есту қабілеті нашарлағандықтан, әскерге ерікті түрде жазылды. Африкада бала кезінде өткен өмірінің тәжірибесі оның Шығыс Африкадағы Корольдің Африкалық атқыштар құрамына тағайындалуына себеп болды. Ол 1943 жылға дейін взвод командирі (негізінен Эфиопияда) болып қызмет етті, содан кейін оның бөлімшесі Бірмаға жіберілді. 1945 жылы Коплас бейбіт өмірге оралып, суретші болуға шешім қабылдады.

Ерте мансап

Демобилизацияланғаннан кейін Копланс Лондонға қоныс аударды, ол Abbey Art Centre-де жатақханада тұрды; ол суретші болуды қалады. Британ үкіметі соғыс ардагерлеріне стипендия беріп жатты, ол да осындай стипендияның бірін өнерді оқу үшін алды. Ол Голдсмитс пен Челси өнер колледжінде де оқып көрді, бірақ өнер мектебі оған қолайлы емес екенін түсінді. Ол Сесил Битон, Базил Дирдон сияқты тапсырыс берушілер үшін жартылай уақыт жұмыс істеді, сонымен қатар John Rivers Limited атты интерьер дизайнымен айналысатын өз бизнесін жүргізді. 1950 жылдардың ортасында Копланс Қазіргі заманғы өнер институтында Лоренс Аллоуэйдің лекцияларына қатыса бастады. Онда ол жаңадан пайда болған поп-арт қозғалысымен танысты, ол сыншы және куратор ретінде оған терең үңіліп кірді. Hard Edged Painting (ICA, 1959) және New American Painting (The Tate, 1959) сияқты көрмелерді тамашалау тәжірибесі оның поп-артқа ғана емес, американдық өнерге деген құмарлығын арттыруға көмектесті. Оның өнер туралы жазуға деген көзқарасы элиталық емес, керісінше, жаңа туындыларға деген халықтың қызығушылығы мен әсерін пайдаланып, әсіресе Батыс жағалауының суретшілері үшін "пікірталас пен хабардарлықты қозғауға" бағытталған.

Өнерге арналған практика

Копланс өзінің қара-ақ автопортреттер сериясымен танымал, олар жалаңаш, қартайған дене туралы ашық зерттеу. Ол денесін аяғының табанынан бастап, қолындағы қырсықтарға дейін суретке түсірді. Ол ешқашан бетін суретке түсірмегендіктен, оның суреттері нақты бір адамға немесе жеке тұлғаға бағытталмайды. 1980 жылы Огайо штатындағы Акрон өнер мұражайының директоры болып бір жыл қызмет атқарғанда Копланс алғаш рет фотосуретке тәжірибе жасай бастады. Ол мұнда таймер көмегімен алғашқы жалаңаш суреттерін түсірді, бірақ 1984 жылға дейін осы идеяға оралмады, содан кейін көмекшінің көмегімен автопортреттерді жан-жақты зерттеуді бастады. Позалар денеге қатысты санасыз, тілдік дамуға дейінгі сезімге байланысты интуитивті байланыстан шабыт алды. "Мен қалай болатынын білмеймін, бірақ осы суреттерге түскенде, мен өткенге батып кетемін, басқа жердемін, басқа адаммын немесе басқа өмірдегі әйелмін. Кейде мен жастығымдамын." Оның суреттері, оның денесімен тікелей және ойын қоздыратын стильде сөйлесу арқылы, жасқа қатысты табуға сұрақ қояды. Копланс: "Мен тірімін, менде дене бар деген сезімдемін. Мен жетпіс жастамын, және жалпы алғанда, жетпіс жастағы ер адамдардың денелері менің денеме ұқсайды. Бұл назардан тыс қалған тақырып. Сондықтан мен өз денеме сүйеніп, тіпті ол жетпіс жастағы дене болса да, оны қызықты ете аламын деймін. Бұл мені тірі ұстап, күш-қуат береді. Бұл гректерден мұраға қалған классикалық өнер дәстүріне сену арқылы өзімді жаңартудың бір түрі." Осы көрмелерге қоса берілген каталогтағы мақалалардың көпшілігі Artforum журналында жарияланып, Батыс жағалауының суретшілеріне Нью-Йорк аудиториясының назарын аударды. 1968 жылы Копланс Пасадена өнер мұражайының директоры қызметін атқарушы болып тағайындалды және "Сериялық бейнелер" көрмесін ұйымдастырды. 1970 жылы ол отставкаға шығып, 1971 жылы Калифорниядан Нью-Йорктегі Artforum журналының бас редакторы болу үшін кетті. Алайда, Нью-Йоркке көшуден бұрын ол тағы бір ірі Уорхол көрмесін және Ричард Серраның көрмесін де ұйымдастырды. Ол 1978 жылдың ақпанынан 1979 жылдың желтоқсанына дейін Огайо штатындағы Акрон өнер мұражайының директоры болды, мұражай директорлар кеңесімен келіспеушілікке байланысты қызметінен кетті. Басшылығы кезінде ол Нью-Йорктен Акронға көптеген көрмелерді әкеліп, институттың 19 ғасырдан бастап фотография мен өнерге назар аударуына көмектесті. Ол мұражайдың 5 миллион доллар жинауға және 1899 жылғы Акрондағы Пошта ғимаратын пайдаланып, жаңа өнер мұражайының құрылысын жобалау жөніндегі күш-жігерін басқарды. Бұл қысқа мерзім де маңызды болды, өйткені Копланс камералар сатып алып, пәтерінде қараңғы бөлме құрып, фотосурет жұмыстарын белсенді түрде бастады, бастапқыда Ли Фридландер, Ян Грувер және басқалар сияқты бағалаған суретшілерін еліктеп. 1980 жылдың ақпанында ол Нью-Йоркке қайта оралды.

Копланның жазбалары

Коплас Энди Уорхол, Роберт Смитсон, Филип Густон және Дональд Джадт сияқты суретшілердің туындылары туралы сын мақалалар жазды, олардың көптегені оның "Провокациялар" (1996) атты антологиясына енді. Осы мәтіндердің көпшілігі бастапқыда ол ұйымдастырған көрмелердің каталогтарына жазылған еді, содан кейін Artforum журналында жарияланды. Осы мақалалардың бірнешеуі, оның ішінде 1965 жылғы Artforum мақаласынан суретші Эд Рушаның туындылары туралы жазылған алғашқы туындысы француз тіліне аударылды: Ed Ruscha: Huit textes Vingt trois entretiens (2011). 1969 жылы Гуггенхайм стипендиясын алғаннан кейін ол Эллсворт Келлидің (1973) еңбегіне арналған монография жариялады.

Коплан туралы жазбалар және суретші монографиялары

Оның суретші монографияларының қатарында "Дене" (2002) және "Өзінің портреті: Джон Копланс 1984-1997" кітаптары бар. Бұл монография 1997 жылы Нью-Йорктегі MoMA P. S.1 Заманауи өнер орталығында өткен осы аттас жеке көрмесімен бірге жарық көрді. Джон Копланстың фотосуреттері 1980 жылдары өзінің портреттерін салуды бастағаннан бері академиялық зерттеулер мен өнер сын-тексерулердің назарында болып келеді. Оның фотосуреттері арқылы батыс мәдениетіндегі жасқа қатысты нормалар мен сұлулық стандарттарына сын қадағалауы Кристоф Блейзердің "Дене ғасыры", Джеймс Холлдың "Өзінің портреті: мәдени тарих", Жюль Стурмның "Кемшіліктерге ұшырайтын денелер: кемшіліктердің өнімді бейнелері", Дэвис Мелодидің "Заманауи фотографиядағы еркек түрі" және тағы да көптеген кітаптарда зерттелген.

Мұражай коллекциялары

Джон Копланстың фотосуреттері әлемнің 60-тан астам мұражай коллекцияларында ұсынылған. Осы коллекциялардың ішінде:

Жеке өмір

Джон Копланстың Шығыс Африкада туған қызы, доктор Барбара Энн Риверс Копланс, оның бірінші әйелі Бетти Копланс (қызметтес аты Литтл) және Калифорнияда, АҚШ-та туған ұлы Джозеф Джон Копланс, оның үшінші әйелі Кэролин Копланс (қызметтес аты Титер) бар. Оның төртінші әйелі – Нью-Йорк фотографы Аманда Минс, ол Нью-Йорктің Бикон қаласындағы Джон Копланс қорының мүшесі.