Кіріспе

Техас Мораторий Желісі (TMN) – Техас штатында өлім жазасын тоқтатуға жалпы штаттық қолдау жұмылдыруды басты мақсат тұтқан халықтық коммерциялық емес ұйым. Оның шамамен 20 000 мүшесі бар, олардың 85 пайызы Техас штабында тұрады.

Тарих

Техас мораторий желісі 2000 жылы сол кездегі губернатор Джордж Буш кезінде Техаста өлім жазасына қарсы наразылық білдіру үшін 2000 жылдың 15 қазанында Остин қаласында өткен шеруді ұйымдастыруға қатысқан бірнеше адаммен құрылды. Сол сәттен бастап бұл іс-шара жыл сайынғы кезеңдік шараға айналып, Техас пен басқа штаттардан, сондай-ақ Еуропадан өлім жазасына қарсы белсенділерді тартады. Желі жеке тұлғалардың қайырымдылықтарымен және Tides Foundation және Resist, Inc. сияқты қорлардан алынған гранттармен қаржыландырылады. 2001 жылы Техас заң шығарушы органының сессиясында желі өлім жазасына мораторий енгізетін заң жобасын жақтады. Мораторий туралы заң Сенаттың Қылмыстық әділет жөніндегі комитеті мен Өкілдер палатасының Қылмыстық құқық жөніндегі комитетінен жағымды баға алды. Randall Dale Adams және Kerry Max Cook, Техас өлім жазасынан жылдар өткен соң ақталып шыққан екі адам, мораторий туралы заңға қолдау көрсетті. Комитеттер сондай-ақ 1988 жылы Остин қаласында қызы өлтірілген Жаннет Попптан да куәлік алды. Ол Кристофер Очоа мен Ричард Данцигер есімді екі кінәсіз адам қызының өліміне кінәлі деп танылып, ақталып, босатылар алдында он екі жыл түрмеде отырғанын айтты. Оның қызының нағыз қылмыскері Ахим Жозеф Марино кейіннен сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды, өйткені Попп округтік прокурордан оған өлім жазасын қолданудан бас тартуды сұрады. Попп 2001 жылдан 2004 жылға дейін Желі төрағасы болды, содан кейін денсаулығына байланысты қызметтен кетті. 2001 жылы Техас заң шығарушы органының сессиясында, қабылданса, өлім жазасына мораторий енгізетін заң жобасы Өкілдер палатасының қарауына түсті. Заң жобасына мораторийді қолдау білдірген 53 дауыс берілді. 2003 жылы Желі Трэвис округі комиссарлары кеңесін өлім жазасына мораторий енгізу туралы қаулы қабылдауға көндірді. 2004 жылдың жазында Желі мүшелері Техас Демократиялық партиясын партия платформасында мораторийді қолдауға итермеледі. Партия 2006 және 2008 жылдарғы платформаларында да мораторийді қолдады. 2004 жылдың 6 қазанында Эрнест Уиллис Техас өлім жазасынан ақталып босатылғаннан кейін Желі Техас өлім жазасының кінәсіздігіне қарсы бостандық қорын құрды және Техас штатынан өтемақы алғанға дейін Уиллиске көмектесу үшін 1000 АҚШ доллары берді, кейіннен Уиллиске өлім жазасына кесілген он жеті жылдан астам уақыты үшін 429 166 АҚШ доллары өтемақы төленді. 2005 жылдың 14 қыркүйегінде Франсис Ньютонды атқылынан кейін Желі Ньютонның отбасына жерлеу шығындарын төлеуге көмектесу үшін шамамен 1000 АҚШ долларын жинаған қайырымдылық науқанын өткізді. Ньютон 1858 жылдың 5 наурызында Галвестон округінде кісі өлтіргені үшін дарға асылған Люси есімді құлдан бері Техаста атқыланған алғашқы афроамерикалық әйел болды. Желі мүшелері Келлердің үйінің алдындағы тротуарда наразылық акциясын ұйымдастырып, SharonKiller.com веб-сайтын құрды. АҚШ Жоғарғы Соты бұрын қарауға қабылдаған Кентукки штатынан Бэйз v. Риз ісінде екі өлім жазасына кесілген сотталушы өлім жазасын атқару әдісі ретінде улағыш инъекцияның конституциялық заңдылығына қарсы шықты. 2009 жылдың 19 ақпанында Штаттық соттық этика комиссиясы Келлерді бес құқық бұзушылыққа кінәлі деп тапты. Комиссия Келлерді лауазымдық міндеттерін орындамағаны, Ричардтың сотқа қатынасу құқығын жоққа шығаруы және лауазымында тиісті біліктілік деңгейіне ие болмауы үшін айыптады. Айыптау бойынша сот 2009 жылдың 17-20 тамызында Сан-Антониодағы сот залында өтті. Желі сот ғимаратының алдында наразылық акциясын өткізді. 2008 жылы Желі өлім жазасына қарсы немесе мораторийді қолдайтын кандидаттарды қолдау үшін саяси әрекеттер комитетін құрды. 2009 жылы Желі партиялар заңына сәйкес сотталған адамдарға өлім жазасын тоқтату туралы заң жобасын қабылдау үшін адвокаттық науқан жүргізді. Заң жобасы Техас Өкілдер палатасынан мақұлдау алды, бірақ Сенатта қабылданбады. Тараптар заңы біреу қылмысқа қатысқан кезде қолданылады – мысалы, қарақшылық – және ешкімді өзі өлтірмеген немесе біреуді өлтіруге ниеттенбеген, бірақ серігі өлтіргенін «күтуі керек» болған жағдайда. 2009 жылдың 2 маусымында Желі Рик Перри 2000 жылдың желтоқсанында Техас губернаторы болғаннан бері Техаста атқыланған 200-ші адамға қарсы наразылық акциясын Техастың бірнеше қалаларында, Канадада және Еуропада ұйымдастырды. 2010 жылдың 27 қазанында Энтони Чарльз Грейвс Техаста жасаған жоқ қылмысы үшін 18 жыл түрмеде отырғаннан кейін босатылғаннан кейін Желі өзінің қолдаушыларынан 3000 доллар жинап, 2010 жылдың 20 қарашасында Грейвске берді. Альфред Деуэйн Браун 2015 жылдың 8 маусымында Техаста жасаған жоқ қылмысы үшін он жылдан астам уақыт өлім жазасынан босатылғаннан кейін Желі Indiegogo Life платформасын пайдаланып Браун үшін 6000 доллардан астам ақша жинады.

Өлім жазасы көркемөнер көрмесі

The Network 2006 жылдың 6-22 мамырында Техас штатының Остин қаласындағы Ломбарди галереясында "Әркім үшін әділдік пе? : Суретшілер өлім жазасы туралы ой толғайды" атты халықаралық, барлық медиа форматтарындағы, жюримен бағаланған көрме өткізді. Көрменің жюри құрамында Блантон өнер мұражайының қазіргі және американдық өнер коллекциясының бас кураторы Аннет Карлоцци, Лора Рейнольдс галереясының Лора Рейнольдс және UC Davis суретшісі және профессоры Малакиас Монтойя болды. 19 елден 300-ден астам суретші 700-ден астам өнер туындысын ұсынды. Жюри Ломбарди галереясындағы көрмеге 55 жұмысты іріктеді. Көрмеге Остин қаласының Мәдениет және өнер бөлімі және Техас өнер комиссиясының гранты қаржыландырды. Остин полиция департаменті Хьюстон қаласы әкімінің қылмыс құрбандарына көмек көрсету қызметінің директоры Энди Каханның өтініші бойынша "Танымал болу арқылы пайда табу" заңы бойынша өлім жазасы туралы көрмені тергеді. Кахан түрмедегілердің жасаған өнер туындыларын сатуға қарсы. Lombardi галереясының өкілі бір тұтқын салған крест суретін монахқа 50 долларға сатқанын мәлімдеді. "Остин Хроникалы" газеті көрмені "күшті" деп сипаттады. Көрме 2007 жылдың 10-18 ақпаны аралығында Хьюстонның M2 галереясында көрсетілді. Көрмеден таңдалып алынған туындылар 2007 жылдың 12-17 наурызында Техас Капитолий ғимаратында қойылды, бірақ бір мемлекеттік депутат Капитолийдегі көрмеге қойылған екі туындыны жеке алып тастады, оларды ұнамағандықтан. Мемлекеттік депутат Борис Майлз бұл туындылардың "өте орынсыз және жағымсыз" екенін айтты.

Жыл сайынғы іс-шаралар

Anti Death Penalty Alternative Spring Break студенттерді әр наурыз айында Остинге білім беру және өлім жазасына қарсы белсенділікпен айналысу үшін шақырады. Алғашқы баламалы көктемгі демалыс бағдарламасы 2004 жылы өткізілді. 2005 жылғы Anti Death Penalty Alternative Spring Break аяқталғаннан кейін бірнеше қатысушы Техас студенттері өлім жазасына қарсы (Texas Students Against the Death Penalty) деген ұйым құрды. 2006 жылы баламалы көктемгі демалысқа қатысқан студенттер 2006 жылдың 15 наурызында Томми Хьюздің өлім жазасын орындауға қарсы наразылық акциясына қатысу үшін Техас штатының Хантсвилл қаласына сапар шекті. 2007 жылы MTV телеарнасы бұл баламалы көктемгі демалысты "The Amazing Break" бағдарламасында көрсетті. "Өлім жазасын жоюға қадам" (March to Abolish the Death Penalty) – бұл 2000 жылдан бері қазан айында Техас штатының және ұлттық өлім жазасына қарсы бірнеше ұйымдардың (Техас мораторий желісі, Өлім жазасын жою науқанының Остин бөлімшесі, Техас өлім жазасын жою қозғалысы және Техас студенттері өлім жазасына қарсы) бірлесіп ұйымдастыратын шараның қазіргі атауы. Алғашқы шеру 2000 жылдың 15 қазанында "Қара үйге шеру" (March on the Mansion) деп аталды. Екінші және үшінші шерулер 2001 жылдың 27 қазанында және 2002 жылдың 12 қазанында "Мораторийді қолдау шеруі" (March for a Moratorium) деп аталды. 2003 жылы шерудің атауы "Атқандарды тоқтату шеруі" (March to Stop Executions) деп өзгертілді. 1990 жылы тоғыз жыл өлім жазасынан кейін ақталып босатылған Кларенс Брэндли 2003 жылғы шеруде сөйлеген сөзінде: "Мен әрқашан біреу дәлелдерге және фактілерге назар аударсын деп тіледім, себебі дәлелдер мен қылмыс жасаған жоқпынымды анық көрсетті" деді. "Атқандарды тоқтату шеруінің 5-ші жылдықтары" 2004 жылдың 30 қазанында өтті. "Атқандарды тоқтату шеруінің 6-шы жылдықтары" 2005 жылдың 29 қазанында Өлім жазасын жою жөніндегі ұлттық коалицияның 2005 жылғы ұлттық конференциясымен бірге өтті, бұл конференция шеру ұйымдастырушыларының шақыруымен Остинге келді. 50 ұйымның демеушілігімен өткен "Атқандарды тоқтату шеруінің 7-ші жылдықтары" 2006 жылдың 28 қазанында өтті. Оған Карлос ДеЛуна мен Камерон Тодд Уиллингхэмнің отбасы мүшелері қатысты. Техас губернаторының сарайының қақпасының алдында жүздеген жақтастарымен бірге Уиллингхэм мен Де Лунаның отбасылары губернатор Перриге өлім жазаларын тоқтатуды және Уиллингхэм мен Де Лунаның істерін тергеп, олардың әділетсіз өлім жазасына кесілгенін анықтауды сұрап хаттар тапсырды. DPS қызметкерлері хаттарды қабылдаудан бас тартқаннан кейін Карлос Де Лунаның әпкесі Мэри Арредондо және Тодд Уиллингхэмнің әкесі Евгения Уиллингхэм оларды губернатордың сарайының қақпасынан лақтырып, басты есікке апаратын жолға тастады. "Атқандарды тоқтату шеруінің 8-ші жылдықтары" 2007 жылдың 27 қазанында Хьюстон қаласында өтті. "Атқандарды тоқтату шеруінің 9-шы жылдықтары" 2008 жылдың 25 қазанында Хьюстон қаласында өтті. "Өлім жазасын жоюға арналған 10-шы жылдық шеруге" 2009 жылдың 24 қазанында Остин қаласында жүздеген адам қатысты.

Көшбасшылық

Жаннет Поп 2001 жылдан 2004 жылға дейін Техас мораторий желісінің төрағасы болды. Попптың қызы Нэнси 1988 жылы Остин қаласында қанымен өлтірілді. Ол Техас штатының қылмыстық сот жүйесінің көптеген кемшіліктерін жақсы білді, себебі оның қызының өліміне екі кінәсіз адам кінәлі деп танылып, 12 жыл түрмеде жазасын өтеді. Олар 2001 жылы ақталып, босатылды. Шын қылмыскер 2001 жылдың желтоқсан айында сотталды. Попп Трэвис округінің округтік прокурорын қызының қанымен өлтірушіге өлім жазасын кесуден бас тартуға сәтті ықпал етті. Оның 2001 жылы берген құпия куәлігі Техас штатының екі заң шығару комитетін мораторий туралы заңға дауыс беруге көндірді. Ол жиі түрлі аймақтарға сапар шегіп, өлім жазасына қарсы сөз сөйлейді. 2004 жылы Попп 99-аудандағы Техас штатының өкіліне демократтық үміткер болды. 2009 жылы Попп Ванда Эванспен бірлесіп «Өлім жазасы: кісі өлтіру және әділдіктің шын оқиғасы» атты кітабын жариялады. Скотт Кобб – желінің президенті. Кобб 2000 жылы өлім жазасына қарсы күреске белсенді түрде қатысты, ол бірнеше Техас штатындағы өлім жазасына қарсы ұйымдарға электрондық пошта арқылы хабарласып, сол кездегі Техас губернаторы Джордж Буш АҚШ президенті лауазымына үміткерлік жарысы кезінде өлім жазасына қарсы науқан ұйымдастыруды ұсынды. Өлім жазасын жою науқанының мүшелері бұл идеяны қолдады және 2000 жылдың 15 қазанында «Резиденцияға науқан» атты шара өтті. Кобб 2004 жылы президент болар алдында желінің саяси директоры болып жұмыс істеді. Кобб 2004 жылы Техас Демократиялық партиясының Платформа жөніндегі кеңесші комитетіне тағайындалды. Ол партияны өлім жазасын тоқтату туралы мораторийді қолдауға көндірді.