Кіріспе

Имам Мұхаммед Ахмад Айса (إمام محمد أحمد عيسى) немесе Шейх Имам (الشيخ إمام; 2 шілде 1918 – 6 маусым 1995) – белгілі египеттік композитор және әнші. Өмірінің көп бөлігінде ол әйгілі египеттік халық ақыны Ахмет Фуад Негммен бірге жұмыс істеді. Екеуі де кедейлер мен жұмысшы табының мүддесін қорғайтын саяси әндерімен танымал болды.

Ерте өмір және өнерге бастамасы

Имам Мысырдың Гиза облысындағы Әбу әл-Нумруста дүниеге келген. Жастайынан көзі көрмей қалғаннан кейін, ол Аль-Азхарда Құран тағылымын және ислам құқығын терең зерттеді. Осы кезеңде Имам музыкаға қызығушылық танытып, уд тартуды үйренді. Ол жергілікті шараларда діни әндер мен дұғаларды орындап, ерекше дауысымен және музыкалық қабілетімен көзге түсті.

Өмір және мансап

Имам Мысырдың Гиза қаласындағы Абуль Нумрус ауылында кедей отбасында дүниеге келді. Бала кезінде ол көру қабілетін жоғалтты. Бес жасында Құранды жаттап оқу класына қатысты. Кейін Каирге оқуға көшіп, дервиштік өмір салтын ұстанды. Каирде Имам сол кездегі көрнекті музыкалық тұлға шейх Дарвиш әл-Хареримен танысты, ол оған музыка негіздерін және муашшах әнін үйретті. Содан кейін ол египеттік композитор Закария Ахмадпен бірге жұмыс істеді. Ол сол кезде египеттік халық әндеріне, әсіресе Саид Дарвиш пен Абдул Хамулидің әндеріне қызығушылық танытты. Ол сондай-ақ тойларда мен мерекелерде өнер көрсетті.

Ахмет Фуад Негммен ынтымақтастық

1962 жылы Имам мысырлық ақын Ахмед Фуад Негммен танысты. Негм, сөйлеу тіліндегі египет арабшасымен және әлеуметтік және саяси мәселелерге назар аударуымен белгілі болды, ол Имамның көптеген әндеріне сөз жазды. Олардың серіктестігі 30 жылдан астамға созылды, осы кезеңде олар көптеген ықпалды әндер жазды. Имам мен Негмнің әндері жұмысшы табының күресін, армандары мен өмірлік тәжірибесін көрсетеді және жиі саяси жүйені сынады. Музыка мен поэзияның осы ерекше үйлесімі көптеген египеттіктердің бастан өткерген қиындықтарына дауыс беріп, кең аудиторияға әсер етті.

1967 жылғы соғыстың әсері

1967 жылғы соғыста Мысырдың жеңілісінен кейін, сол кездегі египеттік музыканың көп бөлігі ұлттық мақтаныш сезімін білдіріп, халықты үкіметті қолдауға шақырып келгенімен, Имамның әндері мүлдем басқаша бағыт алды. Имам мен Негм режимді, соғысты басқаруын және оның египеттік қоғамға тигізген салдарына сын айтты. Оның "Шақа бука я дил әл-фар" (شقع بقع يا ديل الفار) әні ерекше танымал болды, себебі ол халықты көтеріліп, 1967 жылғы соғыста жеңілген билікті құлатуға тікелей шақырды. Осы батыл тұрысы оларға қарсы қуғын-сүргін күшейді, оның ішінде Мысыр радиосы мен телеарналарында өнер көрсетуге тыйым салынды. Дегенмен, 1960 және 1970 жылдары олар қарапайым халық арасында үлкен сұранысқа ие болды. 1967 жылғы соғыстан кейін үкіметті сынаған революциялық әндері үшін бірнеше рет тұтқынға алынып, қамауға жабылды.

Карьерасының соңғы жылдары

1980 жылдардың ортасында Имам Франция, Ұлыбритания, Ливан, Тунис, Ливия және Алжирде бірнеше концерт өткізді. Имам мен Негм кейінірек бірнеше даудан соң жол айырды. Имам ұзаққа созылған аурудан кейін 76 жасында дүние салды.