Кіріспе

Надежда Остапчук (белор. Надзея Мікалаеўна Астапчук; рес. Надежда Остапчук; 28 қазан 1980 жылы туған) – белоруссиялық ядро лақтырушы. 2012 жылы ол қысқа мерзімге Олимпиада чемпионы атанды, бірақ допинг-тестінен өтпегендігі үшін титулынан айырылып, алтын медаль Жаңа Зеландиялық ядро лақтырушы Валери Адамсқа берілді. 2005 жылы әлем чемпионы болды, бірақ 2013 жылдың наурызында IAAF оның сол жарыстан алынған допингке қарсы сынақ үлгісі қайта тексерілгенін және оң нәтиже көрсеткенін хабарлады. Остапчук бастапқыда 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында қола жүлдегер ретінде тағайындалды (бірақ кейіннен допинг ережелерін бұзғандықтан одан да шеттетілді), ал 2010 жылы жабық және Еуропа чемпионатында жеңіске жетті. Сол жылы ол көрсеткен 21,70 м нәтиже әйелдер арасындағы жабық аренадағы төртінші үздік көрсеткіш. Алайда, IAAF кейіннен 2005 жылдың тамызынан бастап оның барлық нәтижелерін күштен шығарды. Ол төрт рет жабық ғимараттағы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды және үш рет ашық әлем чемпионатында күміс медаль жеңіп алды. Ол 2010 жылы 20,85 м нәтижемен жеңіске жетіп, бұл жарыс үшін рекордты жаңартты. Континенттік жарыстарда ол 2005 жылы жабық Еуропа чемпионатында жеңіске жетті және 2006 жылы Еуропа жеңіл атлетика чемпионатында екінші орын алды. Пекин мен Лондон Олимпиадаларындағы медальдарынан басқа, ол 2004 жылы Афина Олимпиадасында төртінші орынды иеленді, кейін Светлана Кривелеваның дисквалификациясынан кейін үшінші орынға көтерілді. Бірақ Халықаралық Олимпиада Комитеті оған қола медаль беруден бас тартты.

Мансап

Столинде туған ол бастапқыда баскетболға қызығушылық танытты, бірақ жергілікті команданың болмауы оның осы спортты одан әрі жалғастыруына кедеріс келтірді. Астапчук оның орнына лақтырулармен айналысып, он жеті жасында алғашқы халықаралық титулын жеңіп алды – 1998 жылғы жеңіл атлетикадан жасалған жасөспірімдер әлем чемпионатында дорбаны лақтырудан жеңіске жетті. Ол жас деңгейде үстемдік танытты және 1999 жылғы Еуропа жасөспірімдер чемпионатында, содан кейін 2001 жылғы Еуропа U23 чемпионатында жеңімпаз атанды. 2000-шы жылдардың басында ол халықаралық аренадағы ең жоғары деңгейге көтеріліп, IAAF әлем чемпионатында екі рет қатарынан күміс медаль жеңіп алды және 2003 жылғы жеңіл атлетикадан жасалған әлем чемпионатында екінші орынды иеленді. 2004 жылғы алғашқы жазғы Олимпиада ойындарында төртінші орынды алды, бірақ келесі жылы өзінің сабының шыңына жетті – 2005 жылғы Еуропа жабық чемпионатында жеңіске жетіп, содан кейін 2005 жылғы әлем чемпионы атанды. Оның мансабы 2007 жылы әлем чемпионы атағын алған Валери Адамспен қатар жүрді, бірақ ол маңызды медальдарды жеңіп алды, соның ішінде әлемнің жабық және ашық чемпионатында күміс медальдар мен 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында қола медальдарды жеңіп алды. Оның жеке рекордтық көрсеткіші – 2010 жылы Белоруссия чемпионатында 21.70 м. Бұл оны барлық уақыт тізіміндегі үшінші үздік жабық атқыш етеді. Ол 2010 жылғы IAAF әлем жабық чемпионатында өзінің алғашқы әлемдік жабық титулын жеңіп алды, 20.85 м рекордтық көрсеткішті орнатты. 2010 жылғы Еуропа кубогының қысқы лақтырулар кездесуінде жеңіске жетіп, отандасы Наталья Михневичті еңсерді. Ол 2010 жылғы жеңіл атлетикадан жасалған Еуропа чемпионатында биліктегі чемпион Наталья Михневичті жеңіп, өзінің алғашқы ашық ауадағы Еуропа чемпионатында жеңіске жетті. Ол сол жылы IAAF Diamond League кездесулерінің барлығында алты рет жеңіп, әйелдердің алғашқы дорба лақтыру кубогының жеңімпазы атанды және 2010 жылы тек бір рет жеңілді – 2010 жылғы IAAF Continental Cup-та Валери Адамстан кейін екінші орынды иеленді. Ол 2011 жылғы жабық маусымды өткізіп жіберді және сол жақ тізесін жаттығу мен демалыс арасында тепе-теңдікке келтіруге тырысты. Ол буынның ауырсынуын бастан өткерді, бірақ "Мен радикалды операция жасағым келмеді, өйткені тез сауығуға кепілдік жоқ" деді. 2012 жылғы IAAF әлем жабық чемпионатында 20.42 м көрсетіп, Адамстан кейін күміс медаль жеңіп алды. Ашық ауадағы маусымда ол 2012 жылғы Еуропа кубогының қысқы лақтыруларында жеңіске жетті және Дохадағы 2012 жылғы Diamond League-тің бірінші кезеңінде 20.53 м көрсетті. Ол мамыр айының соңында Алтын галада үшінші орынды иеленді, бірақ екі аптадан кейін Минскіде 21.13 м көрсетіп, Белоруссия рекордын жаңартты. Ол шілдеде 21.32 м, содан кейін Гроднода 21.39 м көрсетті. Олимпиадаға дейін ол әлемдік көшбасшы көрсеткішін – 21.58 м көрсетті.

2020–21 жылдардағы Белоруссиядағы наразылықтар кезінде Астапчук Светлана Тихановскаяның үйлестіру кеңесінің мүшесі болды.

Допинг қолдану

Астапчук 2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алды, содан кейін Беларусь президенті Александр Лукашенко оған "жоғары кәсібилігі, көрнекті спорттық жетістіктері және 30-шы жазғы Олимпиада ойындарындағы жеңісі" үшін үшінші дәрежелі Отан орденімен марапаттады. Алайда, ол кейіннен допинг сынағында тыйым салынған зат табылғаны үшін медальдан шеттетілді. Ол екі рет тексерілді, біріншісі 5 тамызда, ал екіншісі бірінші орын алғаннан кейін ертесі күні. Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) мәлімдемесіне сәйкес, екі сынамада да анаболикалық агент – метенолонның бар екені анықталды. Жаңа Зеландия спортшысы Валерия Адамс кейіннен алтын медальмен марапатталды. Оның жаттықтырушысы Александр Ефимов оның өнерін жақсарту мақсатында оның білместен кофесіне метенолон қосып, сынақтар жүргізілгенге дейін препараттың таза болады деп ойлағанын мойындағаннан кейін ол бір жылға жарыстан шеттетілді. 2013 жылдың наурызында Астапчук 2005 жылғы әлем чемпионатының титулынан айырылды, себебі 2005 жылғы жарыстан алынған сынамалар Жеңіл атлетика халықаралық федерациясы (IAAF) тарапынан қайта тексерілді. 2014 жылы IAAF оның 2016 жылдың 14 тамызында аяқталатын төрт жылға жарыстан шеттетілгенін және 2005 жылдың 13 тамызынан 2007 жылдың 12 тамызына дейінгі, сондай-ақ 2012 жылдың 5 тамызынан бастапқы нәтижелерінің жойылғанын жариялады. 2017 жылдың 12 қаңтарында допинг ережелерін бұзғаны үшін 2008 жылғы Олимпиада ойындарынан шеттетілгені хабарланды.

Жетістіктер

1998 жылғы Әлемдік жасөспірімдер чемпионаты Аннеси, Франция1-орын18.23 м (=ЖР)1999 жылғы Еуропа жасөспірімдер чемпионаты Рига, Латвия1-орын18.20 мӘлем чемпионаты Севилья, Испания19-орын (i)17.47 м2000 жылғы Еуропа жабық ғимарат чемпионаты Гент, Бельгия6-орын18.65 м2001 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Лиссабон, Португалия2-орын19.24 м (=ЖР)Еуропа U23 чемпионаты Амстердам, Нидерланды1-орын19.73 мӘлем чемпионаты Эдмонтон, Канада7-орын18.98 м2002 жылғы Еуропа чемпионаты Мюнхен, Германия5-орын19.07 м2003 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Бирмингем, Ұлыбритания2-орын20.31 мӘлем чемпионаты Париж, Франция2-орын20.12 м (=ЖР)Жеңіл атлетика әлемдік финалы Монте-Карло, Монако3-орын19.51 м2004 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Будапешт, Венгрия7-орын18.33 мОлимпиада ойындары Афина, Греция4-орын19.01 мЖеңіл атлетика әлемдік финалы Монте-Карло, Монако1-орын19.23 м2005 жылғы Еуропа жабық ғимарат чемпионаты Мадрид, Испания1-орын19.37 мӘлем чемпионаты Хельсинки, ФинляндияDSQДопинг сынағында сәтсіз нәтижеЖеңіл атлетика әлемдік финалы Монте-Карло, МонакоDSQ2006 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Мәскеу, РесейDSQ18.13 мЕуропа чемпионаты Гетеборг, ШвецияDSQ19.42 м2007 жылғы Әлем чемпионаты Осака, Жапония2-орын20.48 мЖеңіл атлетика әлемдік финалы Штутгарт, Германия1-орын20.452008 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Валенсия, Испания2-орын19.74 мОлимпиада ойындары Бейжің, ҚытайDSQ19.86 м2010 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Доха, КатарDSQДопинг сынағында сәтсіз нәтижеЕуропа кубогы Қысқы лақтыру Арль, Франция1-орын20.16 мЕуропа чемпионаты Барселона, Испания1-орын20.48 мКонтиненталды кубок Сплит, Хорватия2-орын20.18 м2011 жылғы Әлем чемпионаты Тэгу, Оңтүстік Корея2-орын20.05 м2012 жылғы Әлем жабық ғимарат чемпионаты Стамбул, Түркия2-орын20.42 мОлимпиада ойындары Лондон, ҰлыбританияDSQДопинг сынағында сәтсіз нәтиже