Кіріспе

Нью-Берн (бұрынғы Ньюберн) – Солтүстік Каролина штатының Крейвен округінің орталығы болып табылатын қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 31 291 адамды құрайды. Қала Неуз және Трент өзендерінің тоғысқан жерінде, Солтүстік Каролина жағалауындағы Памлико шығанағының бастауында орналасқан. Ралиден шығысқа қарай 180 шақырым, Уилмингтоннан солтүстікке қарай 143 шақырым және Норфолктан оңтүстікке қарай 261 шақырым қашықтықта жатыр. Нью-Берн – Пепсинің туған жері. Нью-Берн 1710 жылдың қазан айында Кристоф фон Графенрид басшылығымен Пфальц және Швейцариядан келген адамдармен құрылған. Жаңа қоныс аударушылар өздерінің елді мекенін Швейцарияның Берн аймағының құрметіне атады, одан көптеген қоныс аударушылар мен олардың демеушісі көшіп келген. Американ қаласының туы мен гербі Швейцария кантонының туларымен ұқсас. Швейцариямен Англияның байланысы Швейцарияның протестант аймақтарында пана тапқан мариандық эмигранттар арқылы орнатылды. Сондай-ақ, Стюарт әулеті мен кальвинизм тарихындағы көрнекті тұлғалар арасында некелер болды. Кейіннен қоныс аударушылар өздерінің елді мекенін Chattoka деп аталған бұрынғы Тускарора ауылының орнында салғанын анықтады. Бұл аймақтағы Тускароралармен қақтығысқа әкелді. Нью-Берн – Солтүстік Каролинадағы Баттан кейін екінші ескі еуропалықтар қоныстанған қала. 1770 жылдан 1792 жылға дейін Солтүстік Каролинаның астанасы болды. Америка революциясынан кейін (1775–1783) Нью-Берн өркендеп, мәдени өмірді қарқынды дамытты. Бір кезде Нью-Берн "Оңтүстік Афинасы" деп аталды. Жаңа қоныс аударушылар өздерінің елді мекенін олардың демеушісінің туған жері – Берн кантонының құрметіне атады. Графенрид қаланың бастапқы жоспарын крест пішінде жасады, бірақ кейінгі даму мен қосымша көшелер бұл үлгіні қалыпты көше желісінде жасырды. Британ губернаторының сарайы (қазіргі Трайон сарайы) 1770 жылдан бастап штаттық үкімет 1792 жылы Ралиге көшіп келгенге дейін Солтүстік Каролинаның астанасы болды. Бұл Солтүстік Каролинаның алғашқы тұрақты астанасы болды. Солтүстік Каролинада 1749 жылға дейін баспахана болмаған, сол кезде Солтүстік Каролина Ассамблеясы Вильямсбургтен Джеймс Дэвисті штаттың ресми баспашысы ретінде қызмет етуге тағайындады. Осы уақытқа дейін Солтүстік Каролинаның заңдары мен құқықтық журналдары қолмен жазылып, көбінесе ұйымдастырылмаған түрде сақталған, бұл оларды Дэвисті жұмысқа алуға итермеледі. Дэвис Нью-Бернде қоныстанды және колониялық пошта бастығы Бенджамин Франклин оны Солтүстік Каролинаның алғашқы пошта бастығы етіп тағайындады, ол сондай-ақ Ассамблея мүшесі және кейіннен шериф ретінде Солтүстік Каролинаның саясатына белсенді қатысты. Дэвис сонымен қатар Нью-Бернде Солтүстік Каролинаның алғашқы газетін – Солтүстік Каролина газетін басып шығарды. 19-ғасырдың Федералды кезеңінде Нью-Берн Солтүстік Каролинадағы ең ірі қалаға айналды, ол плантациялық шаруашылықпен байланысты тауарлар мен құлдар саудасымен дамыды. 1792 жылы Рали штаттың астанасы болып тағайындалғаннан кейін Нью-Берн Кариб теңізі мен Жаңа Англияға кеме арқылы сауда жасау арқылы экономикасын қайта құруға кірісті. Дегенмен, Нью-Берн соғыстан кейін көптеген қалаларға қарағанда тез қалпына келді. 1870 жылдары ағаш өңдеу өнеркәсібі Нью-Берн экономикасының басты бөлігі ретінде дамыды. Жиналған ағаш екі жақын жердегі өзен арқылы өзен бойына апарылуы керек еді. Қала ақсүйектердің бақылауынан тәуелсіз қауымдар құрған азаттықпен шыққандардың орталығы болып қала берді: өркендеген шіркеулер, бауырластық бірлестіктер және өз бизнестері. 1877 жылы қалада қара нәсілділер басымдық құрды. Штат заң шығарушы органы қала мен округті Солтүстік Каролинаның 2-ші сайлау округінің бөлігі ретінде анықтады, ол бұрынғы плантация аумағы ретінде штаттың қара тұрғындарының шоғырлануын ұстады. Олар 19 ғасырдың соңында АҚШ Конгресіне төрт қара нәсілді адамды сайлады. 1900 жылы конституциялық сайлау құқығына түзету енгізу кезінде қара нәсілді азаматтарды сайлау құқығынан айыру үшін түрлі тәсілдер қолданылды. Нәтижесінде олар саяси процестен, соның ішінде қазылар алқасына және жергілікті кеңселерге қатысудан мүлдем тыс қалды; ақ демократтар бұл басқыншылықты негізінен 1965 жылғы сайлау құқығы туралы заңды қоса алғанда, конституциялық құқықтарды федералдық түрде жүзеге асыруды көздеген федералды азаматтық құқықтарды қорғау туралы заң қабылданғанға дейін сақтады. 1890 жылы Нью-Берн Солтүстік Каролинадағы ең ірі ағаш өңдеу орталығына және Оңтүстіктегі ең ірі орталықтардың біріне айналды. Осы кезеңде 16 ағаш өңдеу фабрикасы жұмыс істеп, Нью-Берн мен аймақтан жүзден астам адамды жұмысқа алды. Ағаш өңдеушілердің бәсекелестігі, ағаш пен шеберлердің көптігі Нью-Бернде Оңтүстіктегі ең әдемі үйлердің салынуына әкелді, олардың көптегені бүгінгі күнге дейін сақталған. Ағаш өңдеу бумы 1920 жылдарға дейін жалғасты. Бір-бірлеп ағаш өңдеу фабрикалары жабылды. Бүгінде тек Weyerhaeuser аймақта ағаш өңдейді. Қала төрт Ұлттық тарихи ауданға және екі жергілікті ауданға ие, бұл архитектураның ерекшелігін сақтауға көмектеседі. Қалалық жергілікті тарихи ауданның ауданы 1,3 км²; өзен бойындағы жергілікті тарихи ауданның ауданы 0,2 км². Юнион Пойнт паркі Неуз және Трент өзендерінің жағасында орналасқан.

Ураган

Нью-Берн Атлант мұхитының жағалауына жақын орналасқандықтан, Атлант мұхитының дауыл маусымының әсеріне ұшырайды. Мысалы, 18 ғасырда қала 1769 жылғы Ұлы Чесапик шығанағы дауылынан қатты зардап шекті. 1955 жылы «Ион» және 1999 жылы «Флойд» сияқты басқа да дауылдар (тек мысал ретінде) да маңызды су тасқыны мен зардаптарға әкелді. 2018 жылдың қыркүйегінде «Флоренс» дауылы Нью-Берннің оңтүстік-батысына қарай 88.4 миль қашықтықта орналасқан Райтсвилл жағалауынан оңтүстікке қарай АҚШ-та құрлыққа шықты. Көп күндік ауыр жаңбырлармен қатар, 13.5 футқа дейін жететін дауыл толқыны қаланың әртүрлі бөліктерін қатты су басты. [Ұлттық дауыл орталығының дауыл толқыны су басу картасы, 2018 жылғы 13 қыркүйек]

География

Нью-Берн Солтүстік Каролина штатының Ішкі Банктер аймағында, Трент және Нойз өзендерінің тоғысқан жерінде орналасқан, бұл екі тасқынды су жолы. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы құрайды, оның ішінде жер және , немесе 4,87% - су.

2020 жылғы халық санағы

+Нью-Берн қаласының нәсілдік құрамы Раса саны Пайызы Ақ (испан тілді емес) 17 281 55,23% Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 8 281 26,46% Жергілікті американдықтар 86 0,27% Азиялықтар 2 035 6,5% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар 23 0,07% Басқа/Аралас 1 483 4,74% Испандық немесе латиноамерикандықтар 2 102 6,72% 2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша қалада 31 291 адам, 13 757 шаруашылық және 8 070 отбасы тұрады.

2012 жыл

2014 жылы ауданның халқы 30 291 адамды құрады (95% қалалық, 5% ауылдық), бұл 2000 жылдан бері 31% өсімді білдіреді. Жыныстық құрамы: 47,5% еркек және 52,5% әйел, ал тұрғындардың орташа жасы 38,8 жас. 18 жасқа дейінгілердің үлесі 24,2% болды. 2012 жылғы нәсілдік құрамы: ақ нәсілділер – 16 304 (54%), қара нәсілділер – 9 634 (31,9%), азиялықтар – 1 844 (6,1%), испандар – 1 626 (5,4%), екі немесе одан көп нәсілділер – 747 (2,5%), американдық үндістер – 50 (0,2%) және басқа нәсілділер – 13 (0,04%). 2015 жылы қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 41 285 долларды құрады. Нью-Берн қаласының 2010 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, ауданның халқы шамамен 29 524 адамды құрады. 2000 жылдан 2010 жылға дейін Нью-Берн қаласының халқы 27,7% өсті (23 128 адамнан 29 524 адамға дейін). Нью-Берн қаласының 22,8% тұрғыны 18 жасқа дейін болды. 2010 жылғы халық санауы бойынша Нью-Берн қаласының нәсілдік құрамы: 57,0% ақ нәсілділер, 32,8% қара нәсілділер, 3,6% азиялықтар, 5,8% испандар және 1%-дан аз американдық үндістер. Сонымен қатар, Нью-Берн қаласында 14 471 тұрғын үй болды, оның 88,2% тұрғын үйлермен қамтылған.

Өнер және мәдениет

Нью-Бернде Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енген бірнеше нысан бар.

Радио станциялары

1450 AM / 104.3 FM WNOS – Жаңалықтар/Әңгімелер/Спорт
1490 AM / 103.9 FM WWNB ESPN Radio – Спорттық әңгімелер
88.5 FM WZNB Public Radio East – Классикалық музыка
89.3 FM WTEB Public Radio East – NPR/Жаңалықтар/Әңгімелер
89.9 FM W210BS Классикалық WCPE
92.7 FM WBNK K Love – Христиан заманауи
91.9 FM WAAE American Family Radio – Діни
93.3 FM WERO Bob 93.3 – 40-қа дейін
94.1 FM WNBU Әңгімелер
95.1 FM WRNS Кантрі
95.7 FM W239BC R&B Ескі әндер
97.5 FM WLGT The Bridge – Заманауи Христиан
97.9 FM WNBB – Классикалық кантрі
99.5 FM WMJV – 99.5/97.5 The Wave – Ыстық ересек заманауи
99.9 FM WTTY LP Ескі әндер
101.9 FM WIKS Kiss FM – Хип-хоп & R&B
103.3 FM WMGV V103.3 – Жұмсақ AC
104.5 FM WSTK Әртүрлі
105.1 FM WBKZ Air 1 – Христиан заманауи
105.5 FM WXQR – Таза Рок
107.9 FM WNCT – Классикалық хиттер
106.5 FM WSFL – Классикалық Рок
107.1 FM WTKF FM – Әңгімелер станциясы

Көлік

Coastal Carolina Regional Airport) - Нью-Берн қаласының орталық бизнес ауданынан оңтүстікке қарай 5 шақырым жерде орналасқан қоғамдық әуежай. Әуежай Шарлоттаға күн сайын жалғау рейстерін ұсынады. Нью-Берн Транспорт Корпорациясы, PepsiCo компаниясына тиесілі, жеткізу жүк көліктері мен басқа да автокөліктерін басқарумен айналысатын бизнес бірлігі, Нью-Йорктің Уайт-Плейнс қаласында орналасқан, бірақ Pepsi Cola алғаш рет осы қалада жасалғандықтан осылай аталған. Солтүстік-оңтүстік бағыттағы 17 АҚШ тас жолы және шығыс-батыс бағыттағы 70 АҚШ тас жолы Нью-Берн қаласынан өтеді. 1950 жылға дейін Атлантика және Шығыс Каролина темір жолы Нью-Берн арқылы Морехед қаласына (шығысқа қарай), Атлантика жағалауы бойымен және Голдсборо Юнион станциясына жолаушылар пойызы қызметін ұсынды, онда Оңтүстік темір жолының пойыздарымен Солтүстік Каролинаның орталық және батыс өңірлеріне уақыты сай келіп байланыс жасауға болады. Бұл қызмет 1951 жылдың соңында тоқтатылды.

Танымал мәдениетте

Жюль Верннің 1896 жылғы "Фанельге қарама-қарсы" романында Нью-Берн осы оқиғаның басты кейіпкерлерінің бірі АҚШ үкіметінің психиатриялық ауруханасына қамауға жіберілген жер ретінде суреттелген. Николас Спаркс өзінің бірнеше романдары ("Күнделік", "Жолдағы қиылыс", "Той" және "Қайта оралу") оқиғаларын осы қалада өткізген.