Кіріспе

12 ғасырдағы ортағасырлық алтын шебер Николай Верденский (шамамен 1130 – 1205) 1180–1205 жылдары белсенді қызмет еткен даңқты металл өңдеуші, алтын шебер және эмальдеуші. Ол Жоғарғы Лотарингиядағы Верден қаласында дүниеге келген. Рейн және Мез өзендерінің аңғарынан Кельнге дейінгі аймақ 12 ғасырда мысқа эмаль жағылған металл бұйымдарының маңызды солтүстік орталығы болды, ал Николай, әлдебір Мозан шеберханаларының бірінде тәлім алған болуы мүмкін. Ол, әрине, көптеген көмекшілері бар үлкен шеберхана ұстаған, мүмкін Верденде орналасқан, бірақ Кельн, Солтүстік Франция және Венадан тыс жерлердегі тапсырыстар оны жиі саяхаттауға мәжбүр еткен. Шамамен 1200 жылы Солтүстік Еуропада Византия өнеріне жаңа қызығушылық оянды, бұл классикалық өнерге деген қызығушылықтың қайта жандануымен бірге жүрді, нәтижесінде тас мүсіндерде, металл бұйымдарда және қолжазбалардағы бейнелеудің жоғары классикалық стилі пайда болды. Николай Верденский осы қысқа ғұмырлы прото-Ренессанстың көрнекті өкілі болды, бұл Клостернбург алтарының және Кельн соборындағы Үш патшаның қасиетті қалдықтары сақталатын киіздің эмальді тақташаларында көрінеді.

Тарихи негіздер

12 ғасырдың ортасында металлдан үлгі жасаудың басты әдісі ретінде балғамен соғудан гөрі құю басымдыққа ие болды. Шамамен 1100 жылы Теофил сипаттаған қола құю процесі Николайдың қандай жұмыс атқарғанын нақты көрсетеді. Құю мүсіндерге үлкен қозғалыс және қимыл еркіндігін берді.

Оның еңбегі

Николайдың туындылары кеш римдік стильден ерте готикалық стильге өтуді көрсетті, мысалы, шамамен 1180 жылы Клостернеубург монастыры үшін жасалған эмальданған алтарь. Оның жұмысында шампельв эмальдеу техникасы да қолданылды. Мансабында ол көп уақытын әртүрлі орындарға саяхаттап, тапсырыстарды орындаумен өткізді. Оның еңбектері классикалық киімдердің физикалық ерекшеліктерін пайдалану бойынша қалыптасқан ережелерді түсінуді көрсетеді, бұл Византия өнеріне ұқсас. Ол өте жаңашыл және шебер металл өңдеуші болған. Мәліметтерге сәйкес, оның көптеген туындылары мүсіншелерден бастап, құнды тастармен әшекейленген шамдар мен қасиетті орындарға дейін жетеді. Николай Верденский бүгін танымал, өйткені ол өзінің туындыларына тасқа "NICOLAUS VIRDUNENSIS" деп қол қойған және суретшілердің өз жұмыстарын қол қою дәстүрін қалыптастырған.

Верден құрбандық үстелі

Верден алтары Австриядағы Клостернеубург монастырында орналасқан.

Үш патшаның ғибадатханасы

Бұл күшті әрі көркем туынды Кёльн соборының қазынасында сақталады. Ол XIII ғасырда жасалған ең ірі реликварлық есептеледі. Оның ішінде Киелі кітаптағы патшалардың сүйектері сақталған деген сенім бар. Қорының жалпы жоспары мен пайғамбарлардың бейнелері Вердендік Николайдың еңбегі, бірақ жұмыстың көп бөлігін оның шәкірттері аяқтаған. Бұл реликварлықта XII ғасырдың ең маңызды алтынмен қапталған металл мүсіндері бар. Фигуралар мен киімдердің салыстырмалы түрде нақты бейнеленуі кезеңнің соңғы романдық стилінен өзгеше. Осы көркемдік шешімдер кейінгі мүсін және сурет өнеріне әсер еткен. Бұл қорының тамаша екендігі соншалық, Кёльн соборы 1248 жылы оны орындыру үшін құрылысын қайта жаңартқан. Бұл өте әсемдікпен жасалған, алтын мен күміспен қапталған ағаш базиликасынан тұрады. Оның ені 110 см, ал ұзындығы 153 см. Панельдерде жартылай бағалы және бағалы тастардан, әртүрлі моншақтардан мыңнан астам әсемдіктер бар. Онда әлемнің жаратылуынан соңғы сотқа дейінгі көптеген сахналар бейнеленген. Тарихы бойында 1794 жылы бұл қоры француз әскерлерінен жасырылған, сол кезде оның бір бөлігі алынып тасталған, кейін 1961-1973 жылдар аралығында толық қалпына келтіру жұмыстары жүргізілген. Бүгінде ол осы қорының болуы үшін арнайы салынған готикалық собордың ортағасырлық бас алтарында тұр.

Қалпына келтірілгендер ғибадатханасы

Трабель аңыздарына сәйкес, Біздің Анамыздың қасиетті тұрғын үйі 13 ғасырға дейін сақталып келген. Оны Бельгиядағы Валлон аймағындағы Турне қаласында, Біздің Анамыз соборындағы өнер қазынасының бөлігі ретінде көруге болады. Біздің Анамыз – әулиелердің бастауы. Оның маңызы 1090 жылдан кейін артып, өсіп дамыды. Епископ Радбоунд оның қасиеттілерін өлімге алып келетін оба эпидемиясын тоқтату үшін алып жүрді, осыдан кейін Турне қаласы құтқарылды. Осы оқиғадан кейін жыл сайынғы процессия дәстүрлі рәсімге айналды. Жүз жыл өткен соң епископ Стефан суретші Николай Верденнің жазылған қолтаңбасы бар жаңа тұрғын үй жасауды бұйырды. Тарихи деректер бойынша, бұл тұрғын үй 1200 жылдардың басында жасалған, ол готикалық стильдегі тәсілге ұқсас, онда суретші эмаль және металл өңдеуді үйлестірген. Готикалық стильдің ықпалы жұмыстың бет-пішінінің, дене күйінің немесе өңделу жолының экспрессивтілігі арқылы көрінеді. Тұрғын үйдің шатыры Иса мен Марияның өмірін бейнелейтін суреттер арқылы бір бағдарламаны көрсетеді. Арканың үстінде пайғамбарлар мен періштелердің суреттері орналасқан, ал бейнеленген көріністердің арасында: Марияның Элизабетке сапары, Мысырға қашу, Марияның туған інісі Элизабетке баруы, Исаның тууы, патшалардың табынуы, Исаның шомылуы, Исаның жазалануы және тағы басқалары бар. Түпнұсқа қасиеттілер 1566 жылы иконалар соғысы кезінде жоғалып кетті, бірақ 1890 жылдан кейін француз революциясынан кейінгі жағдайда тұрғын үй қалпына келтірілді.

Үш жапырақты доға

Николай Верденский шамамен 1200 жылы Германияның Кёльн қаласындағы қасиетті реликтік киіздің ішінде үш лобты арканы жасады. Ол жұмысты құрастыру үшін алтын жалатылған мысқа шампель эмаль техникасын қолданды. Жұмыстың өлшемдері 11,4 см х 27,9 см, және бұл 1941 жылы Джордж Блюменталдың сыйы ретінде қарастырылды.

Екі қола

Х. П. Митчеллдің "Вердендік Николайдың екі қоласы" атты еңбегінде айтқандай, мүсіндер іс жүзінде төрт отырған тұлғадан тұрады. Осы төрт тұлғаның тек екеуі Вердендік Николайға жатқызылған. Сондықтан олар "екі қола" деп аталады және бұл мүсіндер Мұса мен пайғамбарға арналған. Олар 12 ғасырда жасалса, ал қалған екеуі – Нұх пен Дәуіт 14 ғасырда жасалған. Бұл ортағасырлық туындының айқын ерекшелігі бар. Отырған кейіпкерлердің әрқайсысы белгілі бір нышанды ұстап тұр, ол кейіпкерлерді анықтау үшін қолданылады. Мұса заң кітабын ұстап тұр, ал пайғамбар өзінің кітабын сақтайтын қобын ұстап тұр. Ал қалған екеуі – Нұх кеме үлгісін ұстап тұр, ал Дәуіт арфасының жоғалуына байланысты ештеңе ұстамайтын сияқты, бірақ оның мінезі арқылы оны тануға болады. Мүсіндер жақсы жасалған, бірақ әрбір мүсіннің орындығының төменгі жағы аяқталмағандай көрінеді. Мұса мен пайғамбар "X" пішінді ежелгі креслоларда отыр. Пайғамбардың кітабында жазылған цитата қазір жоғалып кеткен.