Кіріспе
АҚШ-тағы табиғи газ құбырларының жиынтығы. Теннесси газ құбыры (TGPL) – Техас және Луизиана жағалауынан Арканзас, Миссисипи, Алабама, Теннесси, Кентукки, Огайо және Пенсильвания арқылы Батыс Вирджиния, Нью-Джерси, Нью-Йорк және Жаңа Англияға табиғи газ жеткізуге арналған табиғи газ құбырларының желісі. 11900 миль (19151 км) ұзындықтағы бұл жүйені Киндер Морганның еншілес компаниясы – Теннесси газ құбыры компаниясы басқарады. Бұл АҚШ-тағы ең ірі құбыр жүйелерінің бірі. Оның FERC коды – 9. TGP-ның PHMSA құбыр операторының идентификациялық нөмірі – 19160.
Tennessee Gas Pipeline (TGPL) is a set of natural gas pipelines that run from the Texas and Louisiana coast through Arkansas, Mississippi, Alabama, Tennessee, Kentucky, Ohio, and Pennsylvania to deliver natural gas in West Virginia, New Jersey, New York, and New England. The 11900 mile (19151 km) long system is operated by the Tennessee Gas Pipeline Company, a subsidiary of Kinder Morgan. It is one of the largest pipeline systems in the United States. Its FERC code is 9. TGP's PHMSA pipeline operator i. d. is 19160.
Тарих
Алғашқы құбыр 1943 жылы Теннесси газ тасымалдау компаниясы (TGT) құрылысын бастады. 1996 жылы TGT-нің иесі Tenneco Energy компаниясы El Paso Corporation компаниясымен сатып алынды, ал одан кейін 2012 жылы Kinder Morgan компаниясы оны сатып алды.
Кеңейту жобалары
2014 жылы KM Солтүстік-шығыс энергия тікелей жобасын (NED) ұсынды, ол Пенсильваниядан Нью-Йорк штатының Райт қаласына табиғи газды тасымалдау үшін 188 шақырымдық (117 миль) жаңа құбыр тармағы және Массачусетс штатының Дракут қаласына 208 шақырымдық (129 миль) жаңа құбыр тармағын қамтиды. Киндер Морганның ұсынысы жергілікті және штаттық шенеуніктерден, табиғатты қорғау ұйымдарынан және құбыр жолының өтетін жері болған Массачусетс штатының 20-дан астам қалаларынан дереу қарсылыққа тап болды. TGP-ның бұрынғы құбыр апаттарының тарихына байланысты халық пен қоршаған ортаның қауіпсіздігі басты мәселе болды. Құбыр жолының бағыты эminent domain (жерді мәжбүрлеп сатып алу) туралы шағымдар мен Киндер Морганның маршрутты зерттеуге рұқсат беруден бас тартудың кең таралған жағдайларында қызу талқыланды. Ұсынылған маршрут тығыз орманды, сезімтал экожүйелері бар, табиғатты қорғау аймақтары, жануарлар дүниесінің қорықтары, мемлекеттік саябақтар, егістік жерлер, қалалар және Коннектикут өзені арқылы өтетін болады. KM «NED Market Path компонентінің шамамен 91% қолданыстағы коммуналдық дәліздермен/TGP магистраліне іргелес орналасады. Жобаның жалпы көлемі (жеткізу және нарық бағыты компоненттері) 82% құрайды» деді. Балама жол – Массачусетс штатының батысынан Бостонға дейін Массачусетс автожолы жүйесімен жүру. Жобаны қолдаушылар құбырдың оң әсер ететінін мәлімдеді. «Бұл құбыр тек табиғи газды ғана емес, сонымен қатар жаңа құрылыс пен жұмыс орындарын да қамтамасыз ететін құбыр желісі», – деді KM. KM «NED электр желілерін тұрақтандыруға, шығарындыларды азайтуға, энергия бағасын төмендетуге және аймақтың экономикалық өсуін ынталандыруға көмектеседі» деп мәлімдеді. Жаңа құбыр Марцелл тақтасынан Жаңа Англия және Канада нарықтарына газ жеткізуге мүмкіндік береді. Жоспарланған құбырдың ұзындығы шамамен 563 шақырым (350 миль) және диаметрі белгілі бір мөлшерде болады. Жобаға «үлкен, қуатты компрессорлық станциялар» кіреді. Қарсыластар қалалар мен құбырдың жарылу аймағында орналасқан үйлерге жақын жерде жоғары көлемді, жоғары қысымды газ құбырын салумен байланысты қауіпсіздік мәселелерін көрсетті. Duckworth–Eiber есебінде зерттеушілер көптеген газ құбырының үйлер мен мектептерге тым жақын орналасқанын көрсетті. Нәтижесінде, NED жобасы Жаңа Англияда газ көлемін арттыруға жеткілікті клиенттердің болмауына байланысты тоқтатылды.
Апаттар
PHMSA мәліметінше, «Теннесси газ құбыры» 1986 жылдан 2017 жылға дейін кем дегенде 257 маңызды ақаулыққа (ағып шығу, өрт және жарылыс) ұшырады. Бұл сан есеп беру критерийлеріне сәйкес келмейтін, аса маңызды емес оқиғаларды қамтымайды. Төмендегі оқиғалар – бұл тек үлгі ретінде келтірілген мысалдар. 1965 жылдың 4 наурызында Луизиана штатының Натчитош қаласының солтүстігінде «Теннесси газ құбыры» газ тасымалдау құбыры жарылып, бес үйді қиратты және 17 адам, оның ішінде тоғыз бала қаза тапты. Бұл – АҚШ тарихындағы газ құбырындағы ең ірі апат. Осы және басқа да оқиғалар 1967 жылы PHMSA құрылуына себеп болды. 2000 жылдың 18 ақпанында Нью-Йорк штатының Марселл қаласындағы «Теннесси газ құбырының» 24 дюймдік диаметрлі құбыры 1951 жылы орнатылған құбырдағы өндірістік ақаулық салдарынан жарылып, табиғи газ ағып шықты. 2000 жылдың 28 қарашасында Теннесси штатының Портленд қаласында «Теннесси газ құбыры» компаниясының техникалық қызметкерлері компрессор станциясында май майлау желісін дәнекерлеу кезінде жарылыс болды, өрт шығып, үш жұмысшы жарақат алды. Көрініп тұрғанындай, компрессордан газ цистернаның ішіне өтіп, ұшқыннан тұтанды. Жабдықтар 1950 жылы орнатылған. 2002 жылдың 6 наурызында Кентукки штатының Джефферсонвилл қаласында 1950 жылы жасалған «ТГП» құбыры компрессор станциясында жарылып, өрт пен жарылысқа себеп болды. Ақаулық құбырдың бойлық жарылысынан пайда болды. Жарылыс салдарынан 2 миллион долларлық мүлік зардап шекті. 2002 жылдың 26 наурызында Огайо штатының Клей қаласында 1966 жылы жасалған құбырдың сыртқы коррозиясы салдарынан жарылып, табиғи газ ағып шықты. 2002 жылдың 21 мамырында Огайо штатының Кенсингтон қаласында жер иесі «ТГП» құбыр желісінің маңында өлі өсімдіктерді тапты. Компания қызметкерлері тексеріп, құбырдың бойлық тігісіндегі кішкентай тесік тапты, бұл – өндірістік ақаулық. Құбыр 1956 жылы жасалған. 2004 жылдың 24 қыркүйегінде Массачусетс штатының Хопкинтон қаласында 1977 жылы жасалған құбырдың компрессор станциясынан жоғары орналасқан «жоғары тәуекел аймағындағы» 24 дюймдік диаметрлі «ТГП» құбырынан газ ағып шықты. Сақтық шаралары ретінде 28 адам эвакуацияланды. Ағып шығу себебі – құбырдың жартасқа тірелуінен зақымдануы және кішкентай тесік пайда болуы. 2005 жылдың 29 желтоқсанында Кентукки штатының Аллен округінде 1957 жылы жасалған 30 дюймдік диаметрлі «ТГП» құбыры жарылып, 200-ден астам адам эвакуацияланды. «Бұл ұшақ қозғалғандай естілді». Жағдайды осылай қиын еткені – құбыр арқылы өтетін газдың қысымы мен мөлшері. Ақаулық құрылыс кезінде пайда болған бұрынғы жарылудың және жер бедерінен туындаған бойлық кернеулердің жиынтығынан туындады. Газ ағып шығу салдарынан 908 032 долларлық мүлік зардап шекті. 2006 жылдың 22 шілдесінде Кентукки штатының Кэмпбеллсвилл қаласының жанында «TGP» 24 дюймдік диаметрлі құбыры жарылып, 25 футтық құбыр бөлігі жерден шығып кетті; ол 200 фут қашықтықта жерге түсті, құбыр бұрылып, қирады, сыртқы қаптамасы күйді. Құбыр Кентукки штатының осы бөлігіндегі көмілген құбырларда коррозияға себеп болатын ылғалды тақтатас аймағындағы аңғардың түбіндегі екі футтан астам сыртқы коррозиядан жарылды. 2007 жылдың 17 ақпанында Техас штатының Сайпресс қаласында «TGP» 31 дюймдік табиғи газ құбыры бульдозер соққаннан кейін 4 сағаттан соң жарылды. Тұрғындар қатты жарылыс болғанын, жердің сілкінісінен көлік дабылы қосылғанын, сондай-ақ «күлкілі дыбыс» пен ашық-қызғылт от шары болғанын хабарлады. Өрт сөндірушілер жарылысты азотпен «толтырды». Құбыр 1948 жылы жасалған. 2010 жылдың 30 қарашасында «Теннесси газ құбырының» 30 дюймдік диаметрлі құбыры Луизиана штатының Натчитош қаласынан солтүстік-батысқа қарай екі миль, елдік клубтан солтүстік-шығысқа қарай 1/4 миль және тұрғын үйлерден оңтүстікке қарай 200 фут қашықтықтағы жартылай ауылдық аймақта жарылды. Луизиана полициясы 100 үйді эвакуациялады. Тергеу барысында құбырда 52 сантиметрлік ұзындығы және шамамен жарты сантиметрлік ені бар жарық бар екені анықталды. Ақаулық орын алған жер 1965 жылы «TGP» бұрынғы ақаулық болған жерге жақын. Бұл ақаулық кернеулік коррозияның жарылуына байланысты болды. 2011 жылдың 10 ақпанында Огайо штатының Хановертон қаласында «TGP» жергілікті жер иесінен құбыр желісінің жарылған жерінде өрт болғаны туралы хабарлама алды. Жергілікті тұрғындарды ресми түрде эвакуациялау жүргізілген жоқ, бірақ апат кезінде көмек көрсетушілер сақтық шаралары ретінде кейбіреулерін үйлерінен кетуге кеңес берді. Ақаулық құбырдың 1963 жылы жасалған құбырында құрылыс кезіндегі дәнекерлеу тігісіндегі жарылудан туындады. 2011 жылдың 16 қарашасында Огайо штатының Глоустер қаласының жанында «TGP» 36 дюймдік диаметрлі құбырында дәнекерлеу тігісі жарылды; ағып шыққан газ жарылыс тудырып, 30 футтан астам ені және 15 фут тереңдігі бар кратер қалдырды. Өрт салдарынан үш үй қирады. Ағып шығу себебі – «жер көшкінінен туындаған ығысу және «TGP» компаниясының осы жердегі құбырға геотехникалық қауіптердің әсерін толық түсінбеуі». Жер қозғалысынан, дұрыс емес жобалаудан, материалдардан немесе жұмыс сапасынан дәнекерлеу тігісі жарылды, жұмыс шегінен асып, тұтастық басқарудағы кемшіліктер болды. 2011 жылдың 21 қарашасында Миссисипи штатының Бейтсвилл қаласының жанында «TGP» 24 дюймдік диаметрлі табиғи газ құбыры жарылды; ағып шыққан газ тұтанды және бірнеше сағат бойы өртенді. Тәуелді органдар 20 үйді эвакуациялады. Себебі – құбырдағы 57 сантиметрлік жарыққа орнатылған жөндеу гильзасының бұзылуы. Жарылыс 78 метр ені және 15 метр тереңдігі бар кратер жасады. Газ тұтанғаннан кейін 71 адам эвакуацияланды. Ағып шығу себебі – құбырдың тым терең орналасуынан туындаған, құбырдың көтере алмайтын жоғары жүктеме. 2015 жылдың 10 ақпанында Массачусетс штатының Хопкинтон қаласында суық ауа райы «Теннесси газ құбырына» «табиғи күш салдарынан» зақым келтірді, мұз жауын немесе қар желдеткішке кіріп, қатып қалды. 2015 жылдың 2 наурызында «Теннесси газ құбыры» жабдық ақаулығынан ағып шықты, Миссисипи штатының Маршалл қаласында 281 890 долларлық мүлік зардап шекті. 2015 жылдың 3 тамызында Техас штатының Фальфурриас қаласының жанында коррозияға ұшыраған «TGP» 16 дюймдік диаметрлі құбыры жарылып, екі адам жарақат алды. Жарылыс салдарынан 70 метрлік және 30 метрлік кратер пайда болды, үйден 350 метр қашықтықта. Тәуелді органдар 100 адамды эвакуациялады және Техас көлік департаменті 5 мильге созылған 285 тас жолын жапты. Тергеу барысында құбырда 55 метрлік бойлық жарық бар екені анықталды. Металл зерттеуінің нәтижесінде себебі – жоғары pH деңгейіндегі коррозиялық жарылу екені анықталды. Құбыр 1947 жылы жасалған. 2015 жылдың желтоқсанында «TGP» тасымалдау желісі жабдық ақаулығынан ағып шықты, Нью-Йорк штатының Уэст-Винфилд қаласында 12 482 долларлық мүлік зардап шекті. 2016 жылдың 14 ақпанында Массачусетс штатының Чарлтон қаласында «Kinder Morgan» компаниясының «Теннесси газ құбыры» тасымалдау желісі басқару немесе қауіпсіздік жабдығының бұзылуынан жарылды, 16 598 долларлық газ шығып кетті. 2016 жылдың 1 тамызында Кентукки штатының Пауэлл округіндегі ауылдық аймақта «Kinder Morgan» компаниясының «Теннесси газ құбыры» жүйесіндегі компрессор станциясына молния шақты. Компанияның авариялық тоқтату жүйесі іске қосылды және табиғи газ ауаға шығарылды, бірақ май және басқа да заттардың жұқа тұманы жақын жердегі тас жолға және жерге шашырады. Сақтық шаралары ретінде жол жабылып, майды сіңіру үшін құм төселді. Жақын жердегі бірнеше тұрғындардың үйлері мен мүлкі осы «май» ағынынан зардап шекті. PHMSA мәліметінше, мүлікке келтірілген зиян 138 750 долларды құрады. 2016 жылдың 1 тамызында Кентукки штатының Пауэлл округіндегі ауылдық аймақта «TGP» компрессор станциясына молния шақты. Компанияның авариялық тоқтату жүйесі іске қосылды және табиғи газ қауіпсіз түрде ауаға шығарылды, бірақ майдың жұқа тұманы 15 тас жолына және жақын жердегі жерге шашырады. Жақын жердегі үй иесінің ауласы, көліктері және бассейні осы затпен жабылды. 2017 жылдың 20 қарашасында Массачусетс штатының Агавам қаласында «TGP» компаниясының Коннектикут кеңейту жобасының құбырларын сынау кезінде оператордың қателігінен компрессор станциясының аумағына 16 500 галлон қауіпті сарсуды құйды; сарсуда ауыр металдар, қорғасын және тетрахлорэтилен және фталат сияқты канцерогендер болды.