Кіріспе

Playart – гонконгтық өнеркәсіпкер Дункан Тонгқа (唐鼎康) тиесілі ойыншық компаниясы. Ол Hot Wheels, Matchbox немесе Tomica сияқты, сондай өлшемдегі және стильдегі құйма ойыншық машиналарға маманданған. Машиналар жақсы жасалған, бірақ көбінесе Yatming немесе Tomica сияқты басқа компаниялардың екінші сортты құймаларынан жасалған. Машиналар 1965 жылдан 1983 жылға дейін Гонконгтың Коулун қаласындағы Сан По Конг зауытында өндірілді. 1:43 және 1:24 масштабты пластикалық машиналар мен жүк көліктері де, сондай-ақ пойыздар мен басқа тақырыптық ойыншықтар да жасалды.

Сауда-саттыққа қатысты әртүрлі тәсілдер

Playart (әрпі үлкен "a" және әріптердің ішкі бөліктеріндегі нүктелері бар, кішкенә әріптермен жазылған) құйма машиналар Гонконгта жасалған және көбінесе Peelers деген атпен таратылған, бұл Woolworth дүкендерінің ойыншық машиналарын тарататын бренді. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Sears дүкендері Playart машиналарын Road Mates деп аталатын көпіршікті қаптамада сатқан. McCrory дүкендерінде Freewheelers деп аталған Playart көліктерінің желісі болған. Олар көк, ақ және сары түсті карточкаға қапталған. Playart-тың тағы бір қаптамасында "Die cast metal En metal moule" деп жазылған, бұл, мүмкін, француз нарығы үшін жасалған. Тағы бір қызықты жайт, Playart машиналарының американдық дистрибьюторы Model Power компаниясы болған, ол көліктік аксессуарларға маманданған. Кішкентай машиналар осы атпен Road Kings деп сатылған. Playart сериясының тағы бір нұсқасында әр әріп жеке-жеке түспен басылған, жарқын қаптамаларда FASTWHEEL деп жазылған (суретке қараңыз). "Шынымен жылдам құйма" деген фраза да осы көпіршікті қаптамалар мен қораптарға, қара-ақ шахматтағы фонмен бірге басылған. Playart құйма машиналары Нью-Йорк дистрибьюторы Чарльз Мерцбах үшін Charmerz деп сатылған. Олар Charmerz Super Singles деп аталған және көк түсті көпіршікті қаптамаға салынған, артында көптеген түрлі көліктердің тізімі болған. Дегенмен, Playart атауы барлық ойыншық қаптамасында болмаған. Көліктердің ұсыныстары 1970 және 1980 жылдардағы Гонконг пен Қытайдың басқа өндірушілеріне қарағанда көбірек ойластырылған. 1967 жылғы Eldorado, Fiat X 1/9, Rolls Royce Corniche купе және Lotus Elite сияқты модельдер құйма машиналар әлемінде бірегей болмаса да, тұтастай алғанда серия шығармашылыққа толы және модельдердің таңдауы ерекше болған. Құрал-саймандардың шығу тегіне қарамастан, Playart машиналарын жасаушылардың басқа ойыншық өндірушілеріне қарағанда автокөлікке көбірек құштар болғандай көрінеді. Мысалы, Playart Plymouth Barracuda (бұрынғы Hot Wheels машинасы) негізінде Barracuda Formula S деп аталады, бұл модельдеушілердің автокөлік туралы білімінің жоғары деңгейін көрсетеді. Алайда, 1969 жылғы Mustang Coupe-де тек "Mustang" деп жазылған.

Құйманың егжей-тегжейі

Playart-тың 1/64 масштабты диэкаст желісі күрделі идентификациялық жүйеге ие болды. Нөмірлерді Playart көрме плакаттарында, блистер қаптамаларында және көбінесе көліктің атына сәйкес келетін көліктің негізінде табуға болады. Жоғарыда аталған дереккөздер мен ең алғашқы нұсқалардың негіздерін зерттеу арқылы 48 көлік құралының бар екені расталды (1-қосымшаны қараңыз). Бұл 48 көлік бастапқы құрамында болды. Бұл көліктердің барлығы қара пластик доңғалақтың ішінде "доңғалақ қақпағы" стиліндегі бір немесе екі типтегі доңғалақтармен кездеседі. "Доңғалақ қақпағының" дизайны кейіннен бес күміс үшбұрышты "спица" бар үлкен, қарапайым, бір бөліктен тұратын доңғалақпен ауыстырылды. Тағы бірнеше доңғалақ стилі болды: күміспен шеңберленген бес трапециясы бар жіңішке, тік сызықты, бір бөліктен тұратын дизайн және күміспен шеңберленген екі концентрлі шеңберлі бір бөліктен тұратын форма. Бұл дизайн көліктерге арналған болса, жүк көліктері мен басқа көліктердің доңғалақтары көбінесе осы үлгілерден өзгеше болды. 2-қосымшадағы модельдердің көпшілігі 7147 нөмірінен жоғарырақ болып, 5 спицалы доңғалақпен кездеседі. Hot Wheels және Matchbox "Superfast" сияқты, Playart көліктерінде де жұқа осьтері және жылдам айналатын 'mag' доңғалақтары болды. 1970-ші жылдары шығарылған модельдерде металл корпусы және металл негізі болды, олар әдетте "хром" бояуымен және Playart логотипімен боялған. Кейінгі 1970-ші жылдардағы модельдер жылтыр қара эмаль негізімен шығарылды. 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басындағы модельдердің көпшілігі пластик негізге ие болды. Шассиді корпусқа бекіту үшін екі дөңгелек бұрандалы басы қолданылды. Көліктің аты және "Гонконгта жасалған" деген жазу болды. Модельдер толығымен бірегей құймалар болғанымен, оларға басқа диэкаст брендтерінің әсері болған сияқты. Thunderbird, Barracuda және AMX бұрынғы Mattel Hot Wheels ұсыныстарына өте ұқсас. Porsche 910, Man from Uncle Oldsmobile, Carabo және Alfa P33 да Husky/Corgi Jr. модельдеріне немесе үлкен масштабтағы Corgi құймаларына ұқсас, сондай-ақ кейінгі Chevrolet Caprice және Opel Senator да солай. Jensen FF үлкен Dinky моделінің кішілендірілген нұсқасы сияқты, ал Cadillac Eldorado да солай. Дизайнерлер пластик модель жиынтықтарын пайдаланған болуы мүмкін. Олардың бірі, Mazda Rotary Coupe бастапқыда негізінде Yamada Super Discmatic Rotary Coupe деп белгіленген – бұл модель жиынтығының сериясымен бірдей атау, Mazda атауының орнына Yamada қорабынан бренд атауын көшірген. Сингапурлық Mandarin фирмасы Playart құймаларын өз жүк көліктерінің кейбір модельдерін жасау үшін қолданған болуы мүмкін.

Басқа автомобильдер мен жүк көліктері

Playart басқа да өлшемдегі машиналар мен түрлі көліктер ұсынды. Шамамен HO масштабында өрт машиналарының сериясы жасалды, олардың кейбіреулері американдық LaFrance және Mack машиналары болды, олардың өлшемі 4-6 дюйм, көбінесе төрт сегментті баспалдақтармен жабдықталған. Бұл баспалдақтар жүк көлігінің ұзындығының екі есеге дейін созылуы мүмкін еді. Көптеген Playart жүк машиналары, оның ішінде көптеген өрт машиналары кейінірек пойыз жиынтықтарымен қолдануға арналған Model Power ойыншық модельдері ретінде таңдалды. Model Power қаптамасында Playart туралы ешқандай сілтеме болмады. 1:43 масштабындағы машиналар да ұсынылды. Кейбір машиналар кіші өлшемді машиналарға қарағанда көбірек шикі болды. Мысалы, 1970-ші жылдардың соңындағы Toyota Celica fastback басқа Playart ұсыныстарына қарағанда сәл нашар және ойыншық сияқты көрінді. Кейбір модельдер пластиктен жасалған. 1:20 масштабындағы (немесе шамамен 8 дюймдік) машиналар да өндірілді. Олардың бірі Porsche 914 болды, ол жоғарыда көрсетілгендей, кіші масштабта да кездесті. Тағы бір жақсы машина – 1:24 масштабындағы пластик 1968-1970 жылғы Rover V8, ол полиция және өрт машиналарының нұсқаларында шықты, промо-модельге ұқсас еді. Корпустың бөлшектері біршама жалпыланды, бірақ пропорциялары жақсы сақталған. Машина алдыңғы дөңгелектері айналатын мотормен және жарық беретін фаралармен жабдықталған. Шиналар резеңкеден жасалған. Сондай-ақ, рельстік жолмен бірнеше слот-машиналар өндірілді.

Пойыздар мен ұшақтар

Ұсыныстың ерекшелігі және жеке көліктерді таңдау әрқашан қызығушылық тудырды. Миниатюралық танктардың бірнеше түрі өндірілді. Playart пойыздары көбінесе HO шкаласында болды. Модельдер 1800 жылдардың соңындағы көмірмен жұмыс істейтін бу машиналарынан бастап, 1950 және 1960 жылдардағы заманауи машиналарына дейін, соның ішінде электрлік вагондарды қамтыды. Әртүрлі кезеңдерге тән жолаушылар вагондарының алуан түрлері де ұсынылды. Бұл қатарға жапондық жоғары жылдамдықты Шинкансен пойыздарының көшірмелері де кірді. Көптеген модельдер Италияның Lima брендінен алынған пойыздардың дубликаты болды. Бұл пойыздар Model Power және Tomy (Жапония) брендтерімен де сатылды. Playart ұшақтарының сериясы "Fastwing" деп аталды. Олардың көпшілігі металл қорытпасынан (diecast) жасалған. Үлкен (1/148 шкаласы) және кішкентай (1/215 шкаласы) өлшемдері болды. Әртүрлі кезеңдерден шығармашылық үлгілер жасалды, мысалы, неміс Bf 110 және ME 410. Сонымен қатар, McDonnell Douglas DC 8, Boeing 314 Clipper, Boeing 727 және Vickers VC 10 ұшақтарының көшірмелері де өндірілді. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан басқа ұшақтар: Lockheed P 38 Lightning, неміс Stuka истребителі, британдық Spitfire және F4U Corsair.

Пайдаланылған әдебиеттер

Джонсон, Дейна. 1998 жыл. "Құйма ойыншықтарды жинаушыларға арналған нұсқаулық", екінші басылым. Падука, Кентукки: "Коллекционерлік кітаптар", "Шредер Паблишинг" Инк. бөлімшесі.