Кіріспе
Альберт Айлердің альбомдары. Nuits de La Fondation Maeght – американдық джаз саксофонисі Альберт Айлердің 1970 жылғы 27 шілдеде Францияның Сент-Пол-де-Венс қаласындағы Maeght Foundation-да тіркелген және 1971 жылы Shandar лейблімен екі томдық болып шығарылған концерттік альбомы. Бұл альбом Айлердің сол жылдың қараша айындағы қазасына дейінгі соңғы белгілі өнер көрсетулерінің бірін қамтиды.
Nuits de La Fondation Maeght is a live album by the American jazz saxophonist Albert Ayler recorded on July 27, 1970 at the Maeght Foundation in Saint Paul de Vence, France, and originally released in 1971 in two volumes on the Shandar label. The album documents one of the last known performances by Ayler prior to his death in November of that year.
Өмірбаян
1970 жылы Fluxus қозғалысымен байланысты жазушы және суретші Дэниел Коустың Maeght Foundation қоры АҚШ-қа арналған өнер көрмесін ұйымдастыруды сұрады. Қор сондай-ақ Коустың осы шарамен бірге заманауи музыка концерттерінің сериясын дайындауын өтінді. Ол сол кездегі АҚШ-тағы музыкалық өмірдің қызықты және репрезентативті деп санайтын екі бағытты таңдады: минималистік музыка және еркін джаз. Минималистік музыкаға қатысты ол Терри Райли мен Ла Монте Янгты шақырды, ал еркін джазға қатысты Альберт Айлер мен Сан Раны шақырды. 1970 жылға қарай Айлердің жағдайы күрделеніп кеткен. Оның жаңа шыққан пластинкалары, мысалы, New Grass, жағымсыз сынға ұшырап, жақсы сатылмады, соның салдарынан Impulse! Records лейблінен шығарылып, қаржылық қиындықтарға тап болды. Айлер ағасы Дональдтың денсаулығының нашарлауына өзін кінәлі деп ойлағандықтан, отбасында шиеленіс пен қосымша стресс туды. Францияда өнер көрсету мүмкіндігі Айлерге осы жағдайдан уақытша шығуға, сондай-ақ армияда қызмет еткен кезде таныс болған елге қайта оралуға және соғыс музыкасына деген құмарлығын жаңартуға мүмкіндік берді. Коу еске алады: «Сан-Поль-де-Ванста Альберт Айлер бақытты және жарқын көрінді. Көзінде кейде сәл реніш байқалса да, ол оптимизм, құлшыныс және спонтанды күлкіге толы болды». Коу Айлер мен оның тобының 25 және 27 шілдеде Maeght Foundation-да өнер көрсетуін ұйымдастырды. Алайда, топпен бірге Францияға сапарлаған кезде пианист Кэл Коббс кеденде тоқтатылып, кешігіп, алғашқы концертті өткіріп алды. Сапар барысында Айлердің сыбызғысы да зақымданып, оны пайдалану қиын болды. Дэвид Кинанның сөзінше, Айлер концертке «аналық кемеден түскендей, ақ шығыс киімі мен сомбреро киіп келді». Коббс 27 шілдедегі концертке уақытында жетіп, қойылым көрермендердің өте жағымды пікірлерін тудырды. Концерт кезінде Айлер Коббсқа бұрылып: «Кәдімгідей орындамайтын нәрсе ойнайық, блюз ойнайық» деді. Коббстың айтуынша, «Holy Family» деп аталатын композиция аяқталғаннан кейін «халық оған қатты қуанды». Дэвид Кинан «Maeght концерттері үлкен жетістікке ие болды және көптеген адамдар концерттен кейін кері қайтарылды» деп жазды. 28 шілдеде Айлер La Colle sur Loup-та шақырылған жанкүйерлер тобы үшін ойнады, ол жерде ол тұрып жатқан еді; сол күні орындалған төрт пьесаның жазбалары Holy Ghost: Rare & Unissued Recordings (1962–70) альбомында жарық көрді. Maeght Foundation концерттерінің сәттілігінен кейін Коу 1971 жылдың басында Айлердің қатысуымен тағы бір концертті жоспарлай бастады, содан кейін гастрольдік турне ұйымдастыруды көздеді. Алайда, бұл жоспарлар іске аспады, өйткені Айлер 1970 жылдың қараша айында Нью-Йоркте қайтыс табылған күйде табылды.
Қабылдау
Скотт Яноу AllMusic басылымына жазған мақаласында альбомды "өте есте қаларлық" деп атады, Айлердің "эмоционалды және бірегей стилінде" созылып, "уағыздай алатын" мүмкіндікке ие болғандағы "өзінің қабілеттерінің шыңында" бейнеленгенін айтты. Вал Вилмер бұл альбомды "барлық мүмкіндіктерді қарастырған және енді оны өзінің музыкалық өзіндігінің нақты бейнесі ретінде ұсынатын суретшінің жарияланымы" деп сипаттады, сондай-ақ "көптеген тұлғалар, тақырыптар және тіпті сезімдердің өзі қара шіркеуден әшекейсіз, тікелей шыққан. Бұл музыка осы үшін ғана жаратылғандай" екенін атап өтті. Басист, Айлердің өмірбаянын жазған және "Free Jazz: A Research and Information Guide" кітабының авторы Тинтвейс пен Блэрманның стильдері "Коббс пен Айлердің жұмысына үйлеспейтінін" мойындады, бірақ былай деп жазды: "Коббс пен Айлер бұрын ешқашан осыншалықты үйлесімді ойнаған емес. Евангелиенің күші сезіледі, ал олардың бірлескен жұмысы, мысалы, 'Рухани қайта қосылу' және 'Жалпы хабар' сияқты балладаларда телепатиялық деңгейде. Айлер саксофонды шеберлікпен ойнайды, мүйіздің барлық регистрінде керемет икемді тембрмен, артикуляциямен, әдемі мелодиялық идеялармен және сололық құрылыммен ойнайды. Ол 1965-66 жылғы жазбаларында дамытқан гистерияны әлі де қолданады, бірақ ол блюз, трагикалық баллада, диатоникалық (марш/хойдаун) және Колтрейн стиліндегі нәрселермен қатар оның палитрасында орын алады. Альберттің жетістігі – саксофонның бүкіл тарихын біріктіріп, оны өзінің импровизациялық қалауына бағыну. 1971 жылы альбомға Шарль Крос академиясы Grand Prix International du Disque сыйлығын, ал Джаз академиясы "In Memoriam" сыйлығын табыс етті.