Кіріспе

Сирек кітап мектебі (RBS) – Вирджиния университетінде орналасқан тәуелсіз 501(c)(3) коммерциялық емес ұйым. Ол кітаптардың, қолжазбалардың және олармен байланысты заттардың тарихын зерттеуді қолдайды. Жыл сайын RBS осы тақырыптар бойынша шамамен 30 бес күндік курс ұсынады. Курстардың көп бөлігі Вирджиния штатындағы Шарлоттсвиллдегі штаб-пәтерінде өткізіледі, ал қалғандары Нью-Йорк қаласында, Вашингтонда және Мэриленд штатындағы Балтиморда ұйымдастырылады. Курстар оқытумен айналысатын ғалымдар, архивистер, антиквариат кітап сатушылары, кітап коллекционерлері, кітап сақтаушылар мен кітап мұқабасын жасаушылар, сирек кітаптар мен арнайы жинақтар кітапханашылары және кітап тарихына қызығушылық танытқан басқа да адамдарға арналған. Мектеп 1983 жылы Колумбия университетінде Терри Белангер құрды және 1992 жылы Вирджиния университетіне көшірілді. 2005 жылы Белангер кітаптар мен баспа тарихын зерттеуді қолдағандығы үшін, сондай-ақ сирек кітаптар мен арнайы жинақтар кітапханашылары мен кураторларына, антиквариат кітап сатушыларына, ғалымдарға, кітап мұқабасын жасаушылар мен кітап сақтаушыларға, кітап коллекционерлеріне оқыту мүмкіндіктерін ұсынғаны үшін Джон Д. және Кэтрин Т. МакАртур қорынан 500 000 долларлық «МакАртур Гений» грантын алды. Белангер 2009 жылдың тамыз айының соңында RBS директоры лауазымынан кетті, оның орнына Майкл Ф. Суарес, S. J. келді.

Тарих және миссиясы

Терри Белангер 1972 жылы Колумбия университетінің Кітапханалық қызмет мектебінде Кітап өнері баспасын кітаптар мен баспа тарихы, сипаттамалық библиография, антиквариаттық кітап саудасы және сирек кітаптар мен арнайы жинақтар кітапханасы саласындағы түрлі бағдарламалар үшін зертхана ретінде құрды. 1992 жылы Белангер Вирджиния университетінің профессоры және Арнайы жинақтардың құрметті кураторы болды. БАП және оның жинақтары онымен бірге Шарлотсвиллге көшірілді, 2000 жылы атауы Сирек кітап мектебі болып өзгертілді, ал «Кітап өнері баспасы» атауы RBS басылымдарымен шектелді. Вирджиния университетінде RBS кітап тарихы және оған байланысты пәндер бойынша курстарды қолдайды. Ол «Кітап өнері баспасы» таңбасымен көрмелер мен жарияланымдар ұйымдастырады, сондай-ақ жыл сайынғы Sol. M. және Мэри Энн О'Брайан Малкиннің библиография бойынша лекцияларын өткізеді. Бірақ оның негізгі қызметі – кітапты тіркеу тарихынан қазіргі заманғы жоғары сапалы басылымға дейінгі тақырыптарды қамтитын, жыл сайын ұсынылатын 30-ға жуық қысқа мерзімді, академиялық сағаттар есептелмейтін курстар кестесі. Бұл курстардың көпшілігі Шарлотсвиллде өткізіледі, бірақ қазіргі уақытта Нью-Йоркте (Грольер клубында және Морган кітапханасы мен мұражайында), Балтиморда (Уолтерс өнер мұражайында және Джонс Хопкинс университетінде), Вашингтонда (Фриер өнер галереясы/Артур М. Саклер галереясында), Кембриджде (Массачусетс штаты, Хоутон кітапханасында), Нью-Хейвенде (Коннектикут штаты, Бейнеке сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасында) және Блумингтонда (Индиана штаты, Лилли кітапханасында) да курстар ұсынылады. Оның көптеген оқытушылары өз салаларында әйгілі, сонымен қатар кең көлемді оқу материалдары бар. Студенттер мектептің бес күндік курстарына қатысу үшін конкурс негізінде өтініш береді. RBS студенттерінің көпшілігі 40 жасқа жуық, оларға кураторлар, сирек кітаптар кітапханашылары, тәжірибелі және жас ғалымдар, антиквариат кітап сатушылар, кітап консерваторлары және кітап коллекционерлері кіреді. Мектепте курсты бағалау жүйесі бар, онда студенттер мектепте алған тәжірибелері туралы толыққанды эссе жазады. Олардың пікірлері мектеп веб-сайтында толығымен және тұрақты түрде жарияланады.

Жинақтар

RBS-де баспа машиналары мен жабдықтар жиынтығы бар, оның ішінде 18 ғасырдың ағаштан жасалған дөңгелек баспа машинасының көшірмесі (Дидроның «Энциклопедиясындағы» жоспарлар бойынша салынған), 19 ғасырдың Вашингтон темір қол баспа машинасы (мұндай баспа машиналарын бөліп, Conestoga вагонға тиеуге болады) және 20 ғасырдың цилиндрлік баспа машинасы (Vandercook SP 15, қазіргі заманғы жеке баспаханалардың сүйіктісі). RBS қызметкерлері сондай-ақ UVA-ға тиесілі ағаштан жасалған жалпы баспа машинасының толық көшірмесінде (Бенджамин Франклин пайдаланған болуы мүмкін) баспа демонстрацияларын жүргізеді. RBS баспаханасы 200 жинақ баспа әрпін (соның ішінде 48 жинақты ағаш әрпінен тұратын Annenberg жинағын), кішкентай Brand граверлік баспасын және түрлі қол кітап жабу жабдықтарын қамтиды. RBS-де шамамен 80 000 кітап пен 20 000 баспа, сондай-ақ 300 жыл бұрынғы қолжазба материалдарының кішкентай жинағы бар. Көптеген кітаптар – матадан жасалған кітаптар тарихын көрсететін үлкен жинақтардың ішінде – UVA-ның бас кітапханасының Макгрегор залында қойылған. Ал қалғандарын университет орталық алаңында орналасқан бас кітапханадан шалқары орналасқан Ротонданың күмбезді залындағы шыныдан жасалған кітап сөрелерінде көруге болады. Басқа жинақтар RBS оқу залдарында сақталады, олар бас кітапханадағы RBS жайларын құрайды. 2022 жылы Сирек кітап мектебі Грольер клубында «Ежелгі әлемнен бүгінгі күнге дейін кітап құру: Сирек кітап мектебінің және кітап өнерінің бес онжылдығы» атты көрме өткізді. Барбара Херитедж (RBS ортақ директоры және жинақтар кураторы) және Рут Эллен Сент-Онге (бұрынғы RBS ортақ кураторы және арнайы жинақтар кітапханашысы) басшылығымен өткен көрмеге (28 қыркүйектен 23 желтоқсанға дейін) мектептің оқу жинақтарынан алынған 200-ден астам экспонат қойылды; көрменің онлайн нұсқасы Omeka сайтында тегін қолжетімді. Көрме туралы мақалалар Forbes және New York Times басылымдарында жарияланды. (UVA Today да осы туралы хабарлады.) Forbes журналы көрмені және онымен бірге шыққан кітапты «заттарды физикалық ерекшеліктерін мұқият қарап оқу арқылы қалай түсінуге болатыны және баспа мәтінінен гөрі көбірек нәрсені ескере отырып, оқу тәжірибесін қалай байытуға болатыны туралы толық нұсқаулық» деп сипаттады.

RBS сабақтарында жинақтар кеңінен қолданылады. Институт жыл сайын шамамен 300 студентті тартады, олар қолжазба кітаптар тарихы, типография, кітап иллюстрациясы, кітап жабу, сипаттамалық библиография, сирек кітаптар кітапханасы және осыған байланысты пәндер бойынша халықаралық мамандардан сабақ алады. UVa-да болған кезде көптеген RBS студенттері мен оқытушылары университет негізін қалаушы Томас Джефферсон жобалаған бөлмелерде тұрады. RBS кітап және баспа жинағының физикалық орналасуы оқу сабақтарында да, жеке оқуда да қолдау көрсетеді. Кітаптар әдетте автор немесе тақырып бойынша емес, мерзімі бойынша тізімделген, парқша, былғары, мата және қағазтан жасалған кітап мұқабаларының дамуын көрсету үшін. Көптеген баспалар иллюстрация процестерін анықтауды жеңілдету үшін суретші немесе гравер емес, техника бойынша тізімделген. Басқа RBS жинақтары әртүрлі форматтарды, жанрларды, материалдарды және тігіс құрылымдары, қағаз қабаттары және кітап жамылғылары сияқты физикалық ерекшеліктерді зерттеуге көмектеседі. Осы жинақтардың ерекшелігі – бір кітаптың бірнеше данасының болуы (кейде ондаған немесе одан да көп), бұл кітапты сабақта топпен қарауды жеңілдету үшін ғана емес, сонымен қатар «бірдей нәрсе басқаша болуы мүмкін» деген библиографиялық қағиданы көрсету үшін де пайдалы. RBS кітап тарихының әртүрлі аспектілері бойынша жақында жарық көрген 2000 кітаптан тұратын кітапхананы да сақтайды: қағаз жасау, шрифт құю, типография, баспа, иллюстрация, кітап жабу, баспа, кітап сату, жинау, антиквариаттық кітап саудасы және осыған байланысты салалар. Бұл айналымға шығарылмайтын анықтамалық жинақ RBS мақсаттары үшін ең пайдалы кітаптардың әрқашан қолжетімді болуын қамтамасыз етеді. Бұл кітапхананы толықтырып, UVA-ның бас кітапханасындағы және әртүрлі UVA арнайы жинақтарындағы бірдей тақырыптар бойынша әлдеқайда үлкен жинақтар бар.

Веб-сайт

Rare Book School веб-сайтында кітап тарихын және оған байланысты салаларды зерттеуді көздейтін, тәуелсіз немесе оқу бағдарламасы аясында білім алуға ниеттенгендерге қызығушылық тудыратын түрлі материалдар бар. Барлық RBS курстарына арналған алдын ала оқу тізімдері бар, оларға курсқа қабылданбағандар да еркін қол жеткізе алады. Ғылыми-зерттеу кітапханалары қауымдастығының мүше мекемелерінде жұмыс істейтін жетекші кітапханашылар, кураторлар, директорлар және т.б. туралы ақпарат жиі жаңартылып тұрады. Мектептің оқытушылар тізілігі кітап тарихы және оған байланысты пәндерді зерттеген белгілі ғалымдар туралы мәліметтер ұсынады. Веб-сайттың "Сілтемелер" беті сала бойынша әртүрлі ресурстарға қысқа, бірақ құрылымды нұсқаулық береді, сонымен қатар ағымдағы және өткен RBS көрмелері, сондай-ақ болашақ және өткен қоғамдық лекциялар туралы ақпарат ұсынады (әдетте жылына онға жуық). Филадельфия кітапханасы компаниясының кітапханашысы Джеймс Грин 2007 жылдың шілде айында Rare Book School-дың 500-ші лекциясын оқыды.

Көрме бағдарламасы

1995 жылы RBS университеттің басты залы UVa Rotunda-ның Dome Room-да кітап көрмелерін ұйымдастыра бастады. (UVa кітапханасының арнайы жинақтар бөлімі 2004 жылға дейін Алдерман кітапханасының Макгрегор бөлмесінде өз көрмелерін өткізді, содан кейін жұмысын жаңа ғимараттағы Harrison/Small кеңістігіне көшірді.) Көрмелердің көпшілігі Тери Белангердің кітап тарихы бойынша бакалавриат курстарының бірінде студенттермен жоспарланып, дайындалды. Ең танымал студенттік көрмелердің қатарында: 1996 жылы Дэниел Дж. Миллердің (1996) ұйымдастырған «Кітаптар соғысқа барады: Екінші дүниежүзілік соғыстағы қарулы күштерге арналған басылымдар»; 1999 жылы Эллиот Талидің (1999) «Екісі бір никельге», Томас Джефферсон мен Монтичеллоға арналған көрмесі; 2003 жылы Элизабет Тэнди Шермердің (2003) «Дик пен Джейнмен және оларсыз оқу: Америкадағы сауаттылық саясаты»; және 2005 жылы Уильям Инграмның (2005) «Жабайы шақыру: мінез қалыптастыру және скауттар нұсқаулығы» көрмелері бар. RBS-тің студент-кураторлардың мазмұнына толық бақылауы бар, ірі кітап көрмелерін ұйымдастыру бағдарламасы АҚШ-тағы бірегей деп есептеледі. RBS-тің басқа көрмелерінің ішінде, кеңінен талданған «Eyre Apparent: Шарлотта Бронтенің классикалық романы» көрмесі бар, оны John Buchtel (бұрынғы RBS қызметкері) және Barbara Heritage (RBS коллекциялар кураторы) бірлесіп ұйымдастырды. Бұл көрме 2007 жылы Джонс Хопкинс университетінің Пибоди институты кітапханасына, ал 2005-06 жылдары Dome Room-да көрсетілді.

Басқару

Колумбия университетінде оқыған жылдары RBS-тің жеке құқығы болмаған; ол университеттің кітапханалық қызмет мектебінің бір бөлігі болды. 1992 жылы кітапханалық мектеп жабылып, RBS Вирджиния университетіне көшкен кезде мектеп Вирджиния штатында коммерциялық емес корпорация болып тіркелді. 2002 жылы RBS-ге Ішкі кірістер қызметі салықтан босатылған (501(c)(3)) мәртебе берді, ал 1992 жылдан бері RBS активтерін сенімгерлікпен сақтап келген UVa түлектері қоры оларды RBS директорлар кеңесіне тапсырды, соның нәтижесінде мектеп толыққандай дербес болды. 2007 жылы RBS-ге UVa-ның Бақылау кеңесі байланысты қор мәртебесін берді. 2017 жылғы маусым айының мәліметі бойынша, RBS директорлар кеңесінің төрағасы – Джон Крайтон (Сан-Франциско, Калифорния); Сзильвия Сзмук Таненбаум (Нью-Йорк, Нью-Йорк) төраға орынбасары болды; Беппи Ландрум Оуэн (Орландо, Флорида) хатшы қызметін атқарды; Джоан М. Фридман (Урбана, Иллинойс) қазынашы болды. Майкл Ф. Суарес, S. J., Сирек кітап мектебінің атқарушы директоры болды.

Мұрагерлік

2007 жылы RBS директоры Терри Белангер 2009 жылы RBS директоры лауазымынан қанағат етуі жоспарланғанын хабарлады. 2008 жылдың жазында UVa және RBS Беверли П. Линч төрағалық ететін ізбасар табу үшін бірлескен іздеу комиссиясын құрды. 2009 жылдың 18 маусымында UVa президенті Джон Т. Кастен III Майкл Ф. Суарестің университет профессоры және UVa-да ағылшын тілі профессоры, сондай-ақ 2009 жылдың 1 қыркүйегінен бастап RBS директоры қызметіне қабылданып алғанын жариялады.

Сирек кездесетін кітаптар мектебінің достары

Сирек кітап мектебі мен Book Arts Press 650 мүшелі достар тобы, Сирек кітап мектебінің достарының қолдауымен жұмыс істейді. 1976 жылдан бері жекелеген достарымыз 2 миллион доллардан астам қаржы сомасын, сондай-ақ көптеген түрлі сыйлықтарды ұсынды. Бұған қоса, Солтүстік Америка мен Еуропаның екі жүзден астам кітапханасы RBS жинағына қажетсіз, зақымдалған және кемшілікті кітаптарды (немесе кітаптардың бөліктерін) – ескі де, жаңа де, сыйға берді. Достардың бес санатқа бөлінген мүшелігі бар. Қарапайым мүшелік жылына 50 доллар тұрады. Сирек кітап мектебінің жақсы достары жылына 100 немесе одан көп доллар, өте жақсы достары жылына 250 немесе одан көп доллар, жақын достары жылына 500 немесе одан көп доллар, ал ең жақсы достары жылына 1000 немесе одан көп доллар көмектеседі. Мүшелік құрамында Сирек кітап мектебінің достары арасында мерзімімен жаңалықтар хаттары мен екі жылда бір рет жарияланатын Book Arts Press Address Book-тің көшірмесін алады.

RBS үшін науқан

2006 жылдың басында RBS 2 миллион долларлық қайырымдастық науқанының ашық кезеңін бастады (сол кезде мектептің қайырымдастық қоры шамамен 150 000 долларға жетеді). Науқан 2006 жылдың маусым айында Ұлттық гуманитарлық қордан берілген 333 000 долларлық 3:1 арақатынастағы грантпен және марқұм Мэри Энн О'Брайан Малкиннің шамамен 835 000 долларлық қалдырған мүлігімен қолдау көрсетілді. Науқанның бірінші кезеңі 2008 жылдың желтоқсанында аяқталды, нәтижесінде NEH қаржысына сәйкес 1 миллион доллар жиналды.