Кіріспе

289-атқыштар дивизиясы (Ланг ру) – Кеңес Одағының Қызыл Армиясының екі рет құрылған жаяу әскер дивизиясы. Дивизия алғаш рет 1941 жылдың жазында, Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін құрылды, майданға жіберілді және қыркүйекте Киев шайқасында талқандалды. Дивизия екінші рет 1941 жылдың қазан айында Карелиядағы фин және неміс әскерлеріне қарсы күресте жеке жаяу әскер бригадасы болған 5-атқыштар бригадасынан құрылды. Жаңа дивизия соғыстың басым бөлігін Карелияда өткізді және 1944 жылдың жазында Вьборг-Петрозаводск тамырылы шабуылына қатысты, нәтижесінде қыркүйекте Ұлттық соғыс аяқталды. Дивизия 1946 жылдың шілдесінде Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін таратылғанға дейін Карелиядағы Беломорск қаласында дислокацияланды.

Бірінші топ

289-шы атқыштар дивизиясы 1941 жылдың 10 шілдесінде Любный қаласында резервте тұрғандардан құрыла бастады. Оның негізгі құрамына 1044-ші, 1046-шы және 1048-ші атқыштар полктері, сондай-ақ 281-ші артиллерия полкі кірді. Тамыз айының басында дивизия Оңтүстік-Батыс майданының 26-шы армиясына бекітілді. Дивизия 2-5 тамыз аралығында 26-шы армияның позицияларына жетіп, Киевтің оңтүстік-шығысында Днепр бойында қорғанысқа орналасты. Дивизия Киев шайқасына қатысты және қыркүйек айында Киев қапталында 26-шы армияның көп бөлігімен бірге талқандалды. Дивизия ресми түрде 19 қыркүйекте таратылды, бірақ оның командирі мен қалған бірнеше сарбаздары дивизияның екінші рет құрылуына негіз болу үшін қашып үлкерді. Тамыз айындағы шайқастар барысында дивизия ыдырап кетті: 1941 жылдың 10 тамызы мен 20 тамызы аралығында дивизияның 76,9% әскери құрамы жоғалып кеткені туралы хабарлама келіп түсті.

Екінші топ

Дивизияның екінші құрамасы 1941 жылдың 15 қазанында 5-ші атқыштар бригадасынан құрылды. 5-ші атқыштар бригадасы 1941 жылдың 5 қазанында Мурманск атқыштар бригадасы болып қайта құрылды, бұл бригада сондай-ақ Гривник бригадасы деп те аталатын. Мурманск атқыштар бригадасы алғаш рет 1941 жылдың шілдесінде құрылған. Бригада "Барбаросса" операциясы кезінде Кеңес Одағының 88-ші атқыштар дивизиясымен бірге Финляндияның III корпусының фин J тобы мен Германияның Солтүстік СС әскерлеріне қарсы күресті. Олар екі күшті де жеңіп, фин-неміс әскерлерін 1941 жылдың қыркүйегінде Топозеро көлінің жанындағы Кестенга қаласына қайта шегінуге мәжбүр етті. Бригада құрамында жергілікті халықтан жасалған милиция, 104-ші атқыштар дивизиясының 242-ші атқыштар полкі және, мүмкін, сол дивизияның артиллериялық батальоны болды. Дивизия соғыс аяқталғанға дейін Карелияда күресті. 1942 жылдың сәуір айында ол 32-ші армияның құрамына кірді. 1944 жылдың маусымынан тамызына дейін Свирь-Петрозаводск шабуылында қатысты, оның барысында Оңтүстік Карелияны қайтарып алуға атсалысты. Шабуылдың нәтижесінде Финляндия қыркүйек айында Ұзақ соғысты аяқтады. Ұзақ соғыс аяқталғаннан кейін дивизия 1945 жылдың мамырына қарай Беломорсктегі Беломорск әскери округінің 4-ші атқыштар корпусына қосылды. Дивизия 1946 жылдың 10 шілдесінде корпуспен бірге таратылды.