Кіріспе

Костас Несторидис (Κώστας Νεστορίδης, 15 наурыз 1930 – 12 желтоқсан 2023) – грек кәсіби футболшысы, шабуылшы және жаттықтырушы. Ол АЕК Афина тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі және Грецияның ең ұлы футболшылары мен гол соққандардың бірі саналады.

Ерте өмір

Костас Несторидис 1930 жылдың 15 наурызында Драма қаласында дүниеге келді және Кіші Азия апатынан кейін Тракияға босқындар ретінде келген Понтиялық грек Георгий мен Кириакидің үш баласының кенжесі болды. Ол және оның бауырлары Кристос пен Нопи балалық шақтарында қашқын өмірінің қаржылық ауырлығы мен күресін жақсы сезінді. Әке-шешесінің қайта-қайта кездесетін жұмыс қиындықтары жас Несторидиске әсер етті және футбол карьерасы кезінде кез келген шешімдер үшін бірнеше рет өлшем болып табылды. Ол отбасымен бірге Драманың топырақты жолдарынан жұмыс іздеп, Каллитеяның егістік жерлеріне, содан кейін Превезаның егістік жерлеріне сапар шекті, олар Окупация кезінде паналаған жері. Сол жерде оның футболдағы таланты көрермендерді таң қалдырды. Футбол ойнауды жақсы көріп жүргенімен, ол әрқашан басымдықтар тізімінде екінші орында тұрды, себебі отбасының қаржылық жағдайына көмектесу қажеттілігі бірінші орында болды. Бұл жағдай Несторидисті Превезада жас кезінен бастап жылтыратқыш, темекі сатушы, аяқ киім шеберінің көмекшісі және малшы болып жұмыс істеуге мәжбүр етті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін отбасының Каллитеяға оралуы және қоныс аударуы оның футболға ең белсенді қатысуымен белгіленді. Оның маңында PAO Kallitheas деп аталатын тәуелсіз клуб болды. Олар аса танымал команда емес еді, бірақ ойыншыларына футбол формасын және жартылай уақытта лимонад ұсынды, бұл сол кездегі жас Несторидис үшін сәнділік саналатын нәрселер еді. Оның бес гол соққан дебюті оның аты жөнінде аңызды таратуға көмектесті. Бұл аңыз соғыстан кейінгі Каллитеяның шектерінен тез өтіп, Афинадағы АЕК командасының шабуылында Клеантис Маропулосқа серіктес іздеген Костас Негрепонтистің құлағына жетті. Бір күні Каллитеяда Негрепонтис оның допты жүргізу шеберлігі мен соққы техникасына таңғалып, ойланбастан Несторидисті сынақтан өту үшін Неа Филадельфияға шақырды. АЕК басшылары оның талантына таң қалды, бірақ одан спорттық картаға қол қоюды сұрамады және жұмысқа орналасу туралы нақты емес уәделермен оның жұмыс іздеуіне жауап берді. Бір айдан кейін, ештеңе шықпағаннан кейін, Несторидис АЕК пен футбол жаттығуларын тастап, өзінің ауыр күнкөріс мәселесіне шешім табуға басымдық берді.

Алғашқы жылдар

Несторидис футбол карьерасындағы келесі қадамын 1946 жылы бір түні жасады. Оның көршісі және досы Костас Сотириадис оны Каллитея алаңында кездестіріп, тағы бір іріктеуге Неа Смирниге баруды ұсынды. Сол жерде жаттықтырушы Руссопулос Сотириадис берген ақпарат негізінде, және оның қабілеттеріне тәнті болғаннан кейін, оны спорт картасына қол қоюға көндірді, осылайша оны Паниониос құрамына қосты. Оның күнделікті жұмысқа, темекі сатушы ретінде, мұқтаждығы Паниониоспен жаттығуды жалғастыруға мүмкіндік бермеді. Ол көбінесе ауданында футбол ойнап жүргенде, "Индиана" фабрикасының иесі және "Геллас Мошато" клубының мүшесі Карамаленгос оның туралы естігенге дейін. Ол Несторидиске өз бизнесінде тұрақты жұмыс ұсынды және оған өз командасына қосылуды ұсынды. Жас Несторидис екі арманы – тұрақты жұмыс пен футболдың бір уақытта орындалып жатқанын көріп, ағасы Христостың лақап аты болған "Бринзос" есімімен жалған спорт картасына қол қоюға келісті және "Геллас Мошато" сапында ойнай бастады. Команда Пирей футбол клубтарының лигасы бойынша чемпион атанды, Несторидис 48 гол соғып, команданың жұлдызына айналды. Ол 1948 жылға дейін Мошато клубында ойнады. Оның карьерасы сол жерде сәтсіз аяқталды. Себебі, Палия Коккинияға қарсы өткен маңызды чемпионат алдында қарсыластардың бірі Несторидисті танып алып, оны шын атымен айқайлай бастады. "Геллас" клубының басшылары жалғандықтың ашыққа шығуынан және жазаланудан қорқып, оны ойынға жібермеді, нәтижесінде 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады және чемпионатты жоғалтты. Сол маусымда ол АЭК стадионында АЭК Афинасына қарсы өткен матчта Панниониостың 2:1 есебімен жеңіске жеткенде гол соғып, көзге түсті және халықаралық деңгейде танылды. Келесі маусымда ол Грекия кубогының финалына жетті, бірақ алғашқы матч тең аяқталғандықтан өткен қайта матчта Олимпиакосқа есе жіберді. Паниониос турнирде қатысып, маусым аяқталғаннан кейін басшылық оны Олимпиакосқа немесе Панатинаикосқа ауысуға мәжбүрледі. Ол бас тартты және өзінің босқын тегіне адал болды. Шілде айында ол АЭК-ке қосылды, клуб оған 15 000 драхма төледі, бірақ бұл ауысу туралы Паниониостың рұқсаты болған жоқ. Бұл мәселеде АЭК вице-президенті Василис Севастакис үлкен рөл атқарды. Соның салдарынан, Грекия футбол федерациясы (HFF) оны екі жылға жарысқа қатысудан шеттетуге үкім шығарды.

АЭК Афина

Несторидис жазасын күтіп, тек достық матчтарда ғана өнер көрсетті, оның басты алаңдаушылығы – үйленуі мен ұлының дүниеге келуі болды. Жазасы аяқталып, сары-қара жейдемен тұңғыш рет алаңға шығуы 1957 жылдың қыркүйегінде өтті. АЕК-ке келгені клуб үшін жаңару кезеңінің бастауы болды. Бұрынғы ойыншылар Цзанетис пен Негрепонтис команданы жаңартуға кірісіп, Маропулос, Делавиниас, Арванитис сияқты тәжірибелі ойыншылар Серафидис, Стаматиадис және Пулис сияқты жас буынға тәжірибесін жеткізді, ал Канакис – «байланыс звеносы» болды. «Капитан Несторас» деп аталатын ол клубта тез бекініп, ұзақ күтпей елдегі жұлдыз ойыншыға айналды. «Олимпиакосқа» қарсы дерби алдында Nestoridis Саввас Теодоридистің қақпа тіректерінің жоғарғы бұрышын көрсетіп, егер АЕК матчты бастаса, алғашқы минутта сол бұрышқа доп жіберетінін айтқан сурет жарияланды. Келесі күні, матч басталған бойда Несторидис суретте көрсеткен бұрышта гол соқты. 1960 жылы «Ницца» мен «Эссен» оны өздеріне шақыруға тырысты, бірақ ол бас тартты. Несторидис 1959 жылдың 6 желтоқсанында «Панегиалиосқа» қарсы өткен матчта бірінші дивизион тарихындағы тұңғыш хет-трик авторы атанды. 1961 жылдың 7 наурызында АЕК басшылығы оған бір айға жарықтан тыйым салды, себебі «Паниониосқа» қарсы матчта ол төреші мен әріптестеріне қатысты спорттық ережелерді бұзған, бірақ кейін бұл шешімнен бас тарды. Ол грек чемпионаттарында бес рет қатарынан үздік бомбардир атанған жалғыз ойыншы. АЕК тарихында бір лига матчында бес гол соққан үш ойыншының бірі – ол 1963 жылдың 2 маусымында «Ираклис» қақпасына соққан голдары. 1963 жылдың 18 қыркүйегінде «Монакоға» қарсы өткен Еуропа Кубогы матчтарында (7:2) АЕК сапынан УЕФА турнирлеріндегі алғашқы голды соқты. Бүгінгі күнге дейін ол клубтың ең көп гол соққан ойыншыларының бірі саналады және сары-қаралар үшін ойнаған ең ұлы ойыншылардың бірі деп есептеледі. Ол және АЕК тарихындағы тағы бір легенда Мимис Папаиоанну клубтың ең табысты шабуылдау дуэтін құрады. АЕК сапында өткізген сегіз маусымында ол, 1964 жылы Папаиоанну одан озғаннан басқа, әрқашан команданың үздік бомбардирі болды. Ол 13 голды тікелей бұрыштан соқты, соның бірі 1963 жылдың 23 маусымында «Панатинаикосқа» қарсы өткен плей-офф матчтағы (3:3) гол болды, ол АЕК-ке 23 жылдан кейін чемпиондық атақ жеңіп әкелді, ал Несторидиске – карьерасындағы жалғыз грек чемпионаты. Ол сондай-ақ 1964 жылы АЕК сапында Грекия кубогын жеңіп алды. 1965 жылдың жазында Несторидис клубты тастау туралы шешім қабылдады, бірақ Папаиоаннудың кету мүмкіндігі оны шешімінен қайтарды және ол қартайғанына қарамастан, екі бас бүркіті үшін тағы бір маусымда ойнауға бекінді.

Оңтүстік Мельбурн Греция

1966 жылдың қаңтар айында Несторидис шамамен 11 жылдан кейін АЕК клубын тастап, жақсырақ өмір іздеп және кәсіби карьерасын жаңартпақ болып Австралияға көшті. Ол шетелдік «Оңтүстік Мельбурн Геллас» клубымен ойыншы-бапкер ретінде келісім шарт жасасты. 36 жасқа толғанша, клубтағы алғашқы маусымында ол Виктория штатының чемпионатында 21 гол соғып, үздік мерген атанды және командасының жеңіске қол жеткізуіне көмектесті. Ол ойнаған барлық стадиондарда грек қауымының өкілдері мен австралиялық жанкүйерлер көптеп жиналатын. Келесі жылы ол Грекияға оралып, АЕК клубында карьерасын аяқтауды жоспарлады, бірақ сол кездегі басшылық оның жасының үлкендігіне байланысты қабылдамады. Ол Австралияға және «Хелас Мельбурн» клубына қайта оралып, олардың сапында тағы 12 гол соқты, ал команда лигада 4-орынды иеленді.

Грекияға оралу және зейнеткерлікке шығу

1967 жылдың қаңтар айында Несторидис Грекияға қайтып келді және "Вызас Мегара" клубында ойнады. Бірақ, ол тек екі ойында ғана алаңға шықты, содан кейін оның трансферінің мерзімі өткені және трансфер аяқталмағаны анықталды. 1968 жылдың 3 наурызында "ПАС Яннина" клубына қарсы өткен сыртқы ойында 2:1 есебімен жеңіліс тапқан кезде тұңғыш рет алаңға шықты. Алғашқы голын 1968 жылдың 31 наурызында "АО Хания" клубына қарсы өткен үй ойынында 2:1 есебімен жеңіске жеткен кезде соқты. Ол 20 сәуірге дейін клубта болды, содан кейін қатарласып, ұлы карьерасын аяқтады.

Халықаралық мансап

1950 жылы Несторидис Грекия әскери құрамасында ойнау үшін әуе күштеріне өз еркімен келіп, көптеген голдар соғып, CISM футбол кубогына қатысты. Екі жылдық қызметі аяқталған соң, ол тағы төрт жылға әскери қызметке шақырылатынын мәлімдеді және барлығы алты жыл әскерде болды. Бірақ 1956 жылы Италия әскери командасына қарсы өткен матчта, қарапайым солдаттың офицер болмайынша, қалай әскери құрамада көп жылдар бойы ойнағаны туралы саяси мәселе туындады. Оған әуе күштерінде жұмыс ұсынылды, бірақ ол бас тартты және әскери құрамадан шықты. Несторидис Грекия құрамасымен барлығы 17 рет ойнады: 2 рет «Паниониос» клубының, ал 15 рет Афинаның «АЕК» клубының ойыншысы ретінде, 3 гол соқты. Оның деңгейіне сай ойыншы үшін ойынға қатысу саны өте аз болды, себебі ол ұлттық құраманың бапкерлерімен жақсы қарым-қатынаста болған жоқ. Ол көк және ақ түсті жейдеде 1951 жылдың 14 қазанында тұңғыш рет ойнады.

Басқарушылық мансап

Ойыншылық карьерасы аяқталған соң, Несторидис ресми түрде жаттықтырушылық жолын бастады, Панилиякос және Каллитея секілді бірнеше клубтарда жұмыс істеді.

Футболдан кейін

2017 жылдың маусым айында Несторидис Nestoras FC деген атпен футбол академияларын ашты. Оның балауыз мүсіні Агия София стадионының жаңа мұражайында, АЕК тарихымен әр түрлі қызметтер арқылы байланыстырылған басқа да адамдардың балауыз бейнелерімен бірге қойылған. Оның есімі сондай-ақ стадионның төрт тірегінің бірінде, клуб тарихының маңызды тұлғалары Стелиос Серафеидис, Мимис Папаиоанну және Томас Маврос есімдерімен бірге жазылған.

Жеке өмір

Несторидис Каллитеяда әйелі Еленимен және отбасылық Pro Po бизнесін жалғастыратын ұлы Джоргоспен бірге тұрды. Денсаулығы нашар болғандықтан, ол жариялылықтан қашып жүрді. 2022 жылдың 16 наурызында COVID-19 тестісінің нәтижесі оң болды және Сотирия жалпы ауруханасына жатқызылды, онда қашып кетуге тырысты, бірақ бірнеше күннен кейін жазылып, бес күннен соң шықты. 2022 жылдың 30 қыркүйегінде ол Агия София стадионының ашылу салтанатына қатысып, құрметпен ескерілді. 2023 жылдың 18 қарашасында ол үйде құлап, қысқа мерзімге ауруханаға түсті.

Өлім

Несторидис 2023 жылдың 12 желтоқсанында, ұзаққа созылған аурумен күрескеннен кейін 93 жасында дүние салды. 16 желтоқсанда Агия София стадионының жанындағы Киелі Үштік шіркеуінде оның мәйіті сақталып, содан кейін Каллитея зиратында жерленді.

Ойын стилі

Несторидис кішкентай кезінен-ақ тумысынан берілген, қайталанбас талантқа ие болды – доппен толыққанды "байланыс" орнату қабілеті. Бала кезінде, ешкім оған ештеңе үйретпеген, Несторидис доппен өзінің арасындағы сиқырлы байланысты, өзінің ерекше шеберлігімен көрсетті. Оны ойын кезінде көргендер оның әсем қимылдары туралы әңгімеледі. Олар бір аяғына дендеп сүйеніп, үдемелі жылдамдықпен және белін қисайтып, оны тоқтатуға тырысқан кез келген қарсыласын шатастыратын, тепе-теңдікті сақтайтын шебер туралы айтты. Гол соғу кезінде оны ешкім жеңе алмады. Доп Несторидистің бұйрығымен жүредей болып, қарапайым санаға түсінбес жолмен қозғалды. Ол бос соққылар мен бұрыштан соққылар бойынша маман болды, тікелей бұрыштан 17 гол соқты. Ол допты қалай жылдыратынын және соңғы соққымен қайда жіберетінін алдын ала хабарлайтын. Бұл факт «Олимпиакос» жанкүйері және ұлы халық әншісі Вангелис Перпиниадисті сол кездегі хит әнді жазуға итермеледі: «Несторидис сияқты ешкім шықпайды, доп қайда бағытталатынын айту үшін».