Кіріспе

Экологиялық сабақтастықтың аралық кезеңі

Серальды қауымдастық – экожүйенің климакс қауымдастығына қарай даму барысында кездесетін аралық саты. Көп жағдайда, климакс жағдайларына жететінге дейін бірнеше серальдық сатылар қалыптасады. Призер – бұл өсімдік жамылғысы жоқ беткейлерден бастап климакс қауымдастығына дейінгі аумақтың дамуын құрайтын серерлердің жиынтығы. Серальды қауымдастық – сабақтастық ішіндегі өсімдіктердің әрбір тобына берілген атау. Бастапқы сабақтастық – бұрын өсімдіктер өспеген жерге орналасқан өсімдік қауымдастығын сипаттайды. Оларды пионерлік қауымдастық деп те атайды. Компьютерлік модельдеу кейде серальды қауымдастықтағы ықтимал сабақтастық сатыларын бағалау үшін қолданылады. Субстрат пен климатқа байланысты, серальды қауымдастық келесілердің бірі болуы мүмкін:

Гидрозерлік қауымдастық – суда
Литозерлік қауымдастық – таста
Псаммозерлік қауымдастық – құмда
Ксерозерлік қауымдастық – құрғақ аймақта
Галозерлік қауымдастық – тұзды су қоймасында (мысалы, тұзды батпақта)

Мысалдар

Серальді қауымдастықтарды екіншілік сукцессияда жақында кесілген қылқан жапырақты орманда байқауға болады. Алғашқы екі жылда астықтар, қауырсындар және отты қызылгүл сияқты шөптесін өсімдіктер көптеп өседі. Бірнеше жылдан кейін бұталар пайда бола бастайды, ал ағаш кесілгеннен шамамен алты-сегіз жыл өткен соң, аумақ жас қайыңдарға толып кетеді. Осы кезеңдердің әрқайсысын серальді қауымдастық деп атауға болады. Солтүстік Американың ең батыс бөлігінде шапараль өсімдік қауымдастығы әдетте мерзімді табиғи өрттермен реттеледі. Жағалау жоталарының оңтүстік бөлігінде және Оңтүстік Калифорниядағы шапаральда тойон көбінесе жағалаулық шалфей бұталары арасындағы серальді қауымдастықтарда жергілікті түрлердің басым таксоны болып табылады.