Кіріспе
Су бетінен төмен түсіп, қоршаған ортамен әрекеттесу – адамның су астындағы қызметі. Бұл практика көбінесе суға түсу деп аталады, бұл мағынасы контекстке байланысты өте кең термин. Суға батыру және жоғары қоршаған орта қысымына ұшырау физиологиялық әсер етеді, бұл су астындағы қысымда жүзудің тереңдігі мен ұзақтығын шектейді. Адам денесі суға түсудің орта жағдайларына толық бейімделмеген, сондықтан суға түсудің тереңдігі мен ұзақтығын арттыру және түрлі жұмыстарды орындау үшін әртүрлі жабдықтар жасалған. Су астындағы қысыммен жүзу кезінде суға түсуші тікелей судың қысымына ұшырайды. Ол тынысын ұстап (бос жүзу) немесе суға түсуге арналған тыныс алу аппаратын пайдалана алады. Ал қанығу техникасы ұзақ және терең суға түсуден кейін декомпрессиялық ауру (DCS) қаупін азайтады. Атмосфералық костюмдер (ADS) суға түсушіні жоғары қоршаған орта қысымынан қорғауға мүмкіндік береді. Адамды тасымалдайтын суасты кемелері тереңдік диапазонын мұхиттың ең терең нүктесіне дейін кеңейте алады, ал қашықтан басқарылатын немесе роботтық құрылғылар адамдарға қауіпті жағдайларды азайтуға көмектеседі. Су астындағы орта суға түсушіге түрлі қауіптер төндіреді. Бұл қауіптерді тиісті дағдылар, жаттығулар, жабдық түрлері және суға түсу режиміне, тереңдігіне және мақсатына сәйкес тыныс алу газдары арқылы бақылауға болады, бірақ бұл әлі де салыстырмалы түрде қауіпті қызмет болып табылады. Кәсіби суға түсу әдетте еңбек және қауіпсіздік заңнамасымен реттеледі, ал демалыс үшін суға түсу көбінесе ешқандай реттеуге жатпайды. Демалыс үшін суға түсу (кейде спорттық суға түсу немесе су астындағы әрекет деп аталады) шамамен 40 метрге дейін, коммерциялық қанығу суға түсуі – 300 метрге дейін, ал атмосфералық костюм киіп жүзу – 600 метрге дейін шектеледі. Суға түсу қауіпсіздік талаптарына сәйкес жағдайларда ғана жүргізіледі, бірақ қабылданатын тәуекел деңгейі әртүрлі болуы мүмкін және қайғылы оқиғалар орын алуы мүмкін. Техникалық суға түсу – бұл қиын жағдайлардағы демалыс үшін суға түсудің бір түрі. Кәсіби суға түсу (коммерциялық суға түсу, зерттеу мақсатында немесе пайда табу үшін) су астында жұмыс істеуді қамтиды. Қоғамдық қауіпсіздік үшін суға түсу – құқық қорғау органдарының, өрт сөндірушілердің және су астынан іздеу-құтқару топтарының су астындағы жұмысы. Әскери суға түсуге ұрыс суға түсуі, кемелерді тазалау және кемелерге техникалық қызмет көрсету кіреді. Теңіздің тереңдігіне суға түсу – әдетте, жер бетінен жабдықталған құралдармен жасалатын су астындағы жүзу, көбінесе дәстүрлі мыс қалқанмен жабдықталған стандартты суға түсу костюмін пайдалану. Қатты қалқанмен суға түсу – кез келген қалқанмен суға түсу, соның ішінде стандартты мыс қалқан және басқа да еркін ағынды және жеңіл салмақты қалқандарды қамтиды. Тынысын ұстап суға түсудің тарихы классикалық дәуірге дейін жетеді, ал теңіз өнімдерін аңдау және жинаумен байланысты тарихи дәлелдер бар. Суға түсушіге су астындағы қысымда тыныс алу газын жеткізуге мүмкіндік беретін технологиялық жетістіктер соңғы уақыттарда пайда болды, ал екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өздігінен тыныс алу жүйелері қарқынды дамыды.
Underwater diving, as a human activity, is the practice of descending below the water's surface to interact with the environment. It is also often referred to as diving, an ambiguous term with several possible meanings, depending on context. Immersion in water and exposure to high ambient pressure have physiological effects that limit the depths and duration possible in ambient pressure diving. Humans are not physiologically and anatomically well adapted to the environmental conditions of diving, and various equipment has been developed to extend the depth and duration of human dives, and allow different types of work to be done. In ambient pressure diving, the diver is directly exposed to the pressure of the surrounding water. The ambient pressure diver may dive on breath hold (freediving) or use breathing apparatus for scuba diving or surface supplied diving, and the saturation diving technique reduces the risk of decompression sickness (DCS) after long duration deep dives. Atmospheric diving suits (ADS) may be used to isolate the diver from high ambient pressure. Crewed submersibles can extend depth range to full ocean depth, and remotely controlled or robotic machines can reduce risk to humans. The environment exposes the diver to a wide range of hazards, and though the risks are largely controlled by appropriate diving skills, training, types of equipment and breathing gases used depending on the mode, depth and purpose of diving, it remains a relatively dangerous activity. Professional diving is usually regulated by occupational health and safety legislation, while recreational diving may be entirely unregulated. Diving activities are restricted to maximum depths of about for recreational scuba diving, for commercial saturation diving, and wearing atmospheric suits. Diving is also restricted to conditions which are not excessively hazardous, though the level of risk acceptable can vary, and fatal incidents may occur. Recreational diving (sometimes called sport diving or subaquatics) is a popular leisure activity. Technical diving is a form of recreational diving under more challenging conditions. Professional diving (commercial diving, diving for research purposes, or for financial gain) involves working underwater. Public safety diving is the underwater work done by law enforcement, fire rescue, and underwater search and recovery dive teams. Military diving includes combat diving, clearance diving and ships husbandry. Deep sea diving is underwater diving, usually with surface supplied equipment, and often refers to the use of standard diving dress with the traditional copper helmet. Hard hat diving is any form of diving with a helmet, including the standard copper helmet, and other forms of free flow and lightweight demand helmets. The history of breath hold diving goes back at least to classical times, and there is evidence of prehistoric hunting and gathering of seafoods that may have involved underwater swimming. Technical advances allowing the provision of breathing gas to a diver underwater at ambient pressure are recent, and self contained breathing systems developed at an accelerated rate following the Second World War.
Суға түсудің физиологиялық шектеулері
Суға батыру, суық суға және жоғары қысымға ұшырау сүңгіштің физиологиялық жағдайын өзгертіп, қоршаған орта қысымымен сүңгуде мүмкін тереңдік пен уақытты шектейді. Тынысты ұстау қабілетінің шектеулі болуы қиындық тудырады, ал жоғары қысымда тыныс алу тікелей де, жанама да түрде қосымша проблемаларға себеп болады. Адамның қоршаған орта қысымымен суға бату тереңдігі мен уақытын арттыратын, сондай-ақ су астындағы пайдалы жұмыстарды орындауға мүмкіндік беретін технологиялық шешімдер жасалған.