Жаке Дро автоматтары: 18 ғасырдың механикалық ғажайыптары
Jaquet-Droz automata
Жаке Дроз автоматтары: 1768-74 ж. жасалған музыкант, суретші, жазушы қуыршақтары – компьютерлердің алғашқы прототиптері. Швейцария мұражайында сақтаулы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаке Дроз автоматтары, Жаке Дроз отбасы салған көптеген автоматтарының ішінде, 1768 және 1774 жылдар аралығында Пьер Жаке Дроз, оның ұлы Анри Луи және Жан Фредерик Лесшот жасаған үш қуыршаққа арналған автоматтары: музыкант, суретші және жазушы. Бұл қуыршақтар әлі де жұмыс істейді және оларды Швейцариядағы Невшатель қаласындағы Өнер және Тарих мұражайында көруге болады. Олар қазіргі заманғы компьютерлердің қашықтағы аталары саналады. "Үңгір" деп аталған төртінші автомат та болды, ол тасқа қашалған сарайы, бақтары және мүсіндері бар үлкен диорама еді, бірақ ол жоғалып кетті. Автоматтарды Пьер Жаке Дроз, Анри Луи Жаке Дроз және Жан Фредерик Лесшот 18 ғасырда Еуропа ақсүйектері арасында сағаттардың сатылымын арттыру мақсатында жасалған жарнамалық және ойын-сауық құралдары ретінде жобалаған. Олар көшпенді болып, бірнеше рет жоғалып кеткен. 1906 жылы Невшатель тарих және археология қоғамы оларды 75 000 алтын франкқа сатып алып, мұражайға тапсырды.
The Jaquet Droz automata, among all the numerous automata built by the Jaquet Droz family, refer to three doll automata built between 1768 and 1774 by Pierre Jaquet Droz, his son Henri Louis, and Jean Frédéric Leschot: the musician, the draughtsman and the writer. The dolls are still functional, and can be seen at the Musée d'Art et d'Histoire of Neuchâtel, in Switzerland. They are considered to be among the remote ancestors of modern computers. There was also a fourth automaton, called "the Cave", which was a big diorama with a palace carved on a rock, gardens and figurines, which has disappeared. The automata were designed and built by Pierre Jaquet Droz, Henri Louis Jaquet Droz and Jean Frédéric Leschot as advertisement and entertainment toys designed to improve the sales of watches among the nobility of Europe in the 18th century. They were carried around, and lost at several points. The History and Archeology society of Neuchâtel eventually bought them in 1906, for 75,000 gold francs, and gave them to the museum.
Музыкант
Музыкант орган ойнайтын әйел ретінде бейнеленеді. Музыка музыкалық қорапшамен жазылған немесе орындалған жоқ: қуыршақ саусақтарымен пернелерді басып, нағыз, арнайы жасалған аспапта ойнайды. Оның кеудесінің қозғалысы оның "тыныс алғанын" көрсетеді, ал бас пен көздері саусақтарының қозғалысын қадағалайды. Автоматтың да нағыз музыканттың жасайтындай, мысалы, денесін теңестіру сияқты қозғалыстары бар.
The musician is modelled as a female organ player. The music is not recorded or played by a musical box: the doll plays a genuine, custom built instrument by pressing the keys with her fingers. Movements of her chest show her "breathing", and she follows her fingers with her head and eyes. The automaton also makes some of the movements that a real player would do, such as balancing the torso.
Суретші
Суретші жас бала ретінде жасалған, және төрт түрлі сурет салуға қабілетті: Людовик XV-нің портреті, король жұбы (Мария Антуанетта мен Людовик XVI деп есептеледі), қасында "Mon toutou" ("менің күшігім") деп жазылған ит, және Амурдың көбелек тарқан арбаны айдап бара жатқан көрінісі. Суретші қолдың қозғалысын екі өлшемде кодтайтын камералар жүйесі арқылы жұмыс істейді, сондай-ақ қарындашты көтеру үшін қосымша бір камера бар. Автомат креслода да қозғалады, және қарындаштың үстінен шаңды ұшырып тастау үшін оны мерзімімен соғады.
The draughtsman is modelled as a young child, and is capable of drawing four different images: a portrait of Louis XV, a royal couple (believed to be Marie Antoinette and Louis XVI), a dog with "Mon toutou" ("my doggy") written beside it, and a scene of Cupid driving a chariot pulled by a butterfly. The draughtsman works by using a system of cams that code the movements of the hand in two dimensions, plus one to lift the pencil. The automaton also moves on his chair, and he periodically blows on the pencil to remove dust.
Жазушы
Жазушы – үш автоматтың ең күрделісі. Суретшідегідей жүйенің ұқсас нұсқасын қолдана отырып, ол кез келген 40 әріпке дейінгі мәтінді жаза алады (мәтін көбінесе өзгертілмейді; соңғы мысалдардың бірі президент Франсуа Миттеран қалаға келген кезде оның құрметіне жазылған). Мәтін бір-бірлеп таңбалар таңдалатын дөңгелекке енгізіледі. Ол қаз қауырсынымен жазады, оны уақыт-уақыт сиямен бояп, сияның төгілуін болдырмау үшін білегін сілкіп тұрады. Оның көзі жазылып жатқан мәтінді қадағалайды, ал сия алғанда басы қозғалады. Жазушының бойы биік.
The writer is the most complex of the three automata. Using a system similar to the one used for the draughtsman for each letter, he is able to write any custom text up to 40 letters long (the text is rarely changed; one of the latest instances was in honour of president François Mitterrand when he toured the city). The text is coded on a wheel where characters are selected one by one. He uses a goose feather to write, which he inks from time to time, including a shake of the wrist to prevent ink from spilling. His eyes follow the text being written, and his head moves when he takes some ink. The writer is tall.