Кіріспе

Channel 2 (ערוץ שתיים), сондай-ақ "Екінші арна" (הערוץ השני) деп аталатын Израильдің коммерциялық телеарнасы болды. Ол теледидар салығынан қаржыландырылған тәжірибелік хабар таратуды бастады. Арна 1993 жылдың 4 қарашасында Телевизия және радио жөніндегі Екінші органмен реттеліп, басқарылатын коммерциялық хабар таратуды бастады. Алғашқы жылдары арнаны үш хабар таратушы ("Keshet", "Reshet" және "Telad") басқарды, ал 2005 жылы "Telad" Екінші органның аукционында жеңіліске ұшырағаннан кейін хабар таратуын тоқтатты, нәтижесінде тек екі хабар таратушы қалды. 2017 жылдың 31 қазанында, арна хабар таратуды бастағанына 24 жыл толып, жабылып, екі жаңа арнаға – Keshet 12 және Reshet 13-ке бөлінді. Арнамен бірге құрылған Жаңалықтар компаниясы бөлінгеннен кейін де екі арнаға параллель түрде жаңалықтар таратуын жалғастырды, бірақ бірнеше айдан кейін Reshet 13 пен Arutz 10 арналарының бірігуінен кейін Reshet, Arutz 10 жаңалықтар компаниясының хабарларын қабылдады, ал Жаңалықтар компаниясы тек Keshet 12 арнасында хабар таратуды бастады.

Тарих

Израильде екінші телеарна идеясы алғаш рет 1978 жылы Израиль үкіметі Хаим Коварский басшылығымен арнайы комитет құрғанда көтерілді. Комитет Израиль радио және теледидар корпорациясының (IBA) бақылауында болмайтын, жарнама есебінен қаржыландырылатын екінші арна құру мүмкіндігін зерттеді. Алайда, сол кездегі үкіметтік коалицияның бір бөлігі болған Ұлттық діни партиясы (NRP) коммерциялық теледидар идеясын қабылдамады. 1986 жылдың 23 қазанында сол кездегі байланыс министрі Амнон Рубинштейн екінші арнада «эксперименттік хабар таратуды» бастауға бұйрық берді, өйткені хабар тарату басталмаса, жиіліктерді көрші елдердің телеарналары пайдаланатын болар еді. Алғашқы хабарлар Иерусалимнің батысындағы төбелерде орналасқан Эйтаним тауындағы хабар тарату мұнарасынан UHF 21-ші арна арқылы таратылды. Бастапқыда Иерусалимдегі жеке телестудиядан әр кешкісіне 2-3 сағаттық бейнеклиптерді қамтитын хабар таратулар, біртіндеп толық бағдарламалар тізіміне дейін кеңейді. Ол кезде IBA арнаға заңды жауапкершілікті жүктегенімен, оны күтпеген бәсекелес деп қарады, ашылуына кедергі келтіруге тырысты және хабарларын таратуға жауапкершілікті қабылдауға құлшынбады. 1986 жылы Кнессет Екінші Израиль радио және теледидар корпорациясын құру туралы заңды талқылай бастады, ал 1990 жылы Израильде коммерциялық теледидар құруға жол ашатын заң қабылдады. Мақсаты – плюрализмді арттыру және бәсекелестікті құру болатын. 2-арна 1993 жылдың 4 қарашасында хабар таратуды бастады. Кешет, Телад және Решет үш концессионер таңдалды. Концессионерлер он жылдық хабар тарату шартын алды және арасында кезекті түрмен жұмыс істеу туралы келісім жасасты. 2005 жылы Байланыс министрлігі келесі он жылдыққа екі концессионерге хабар тарату шарты берілетінін жариялады. Төрт үміткердің ішінде – үш қолданыстағы концессионер және «Кан» (Израильдің Ұлттық телерадиокорпорациясымен байланысы жоқ, ол тек 12 жылдан кейін құрылды) деген жаңа оператор – Кешет және Решет таңдалды. Сайыстан жеңілген Телад 2005 жылдың қазан айында 2-арнада хабар таратуды тоқтатты. Кешет және Решет аптасына 4 күн хабар таратады, екі жыл сайын кезегімен алмасады. 2011 жылы 2-арна ескірген бейнекассеталарда сақталған жаңалықтар контентін сақтау және архивтік кітапханасын басқару үшін жаңа цифрлық жүйені орнатты.

Эксперименттік хабар тарату

2-арна 1986 жылдың қыркүйегінде тәжірибелік хабарларын таратуды бастады. Осыған дейін 1-арна Израильде хабар тарататын жалғыз арна болды. Хабар тарату басталғанда сынақ суреті көрсетілді, ал сол жылдың қазан айында арна Израильдің ландшафтарының суреттерін және хабарды қалай қабылдау керектігі туралы нұсқауларды көрсетуге кірісті. 1986 жылдың 23 қазанында 2-арна музыкалық бейнеклиптерді таратуды бастады. Бұл 2-арнаның тәжірибелік хабарларын таратуының басталуы деп есептеледі. Алғашқы айларда хабарлар күніне екі-үш сағаттан берілді. 1987 жылдың ақпан айында Демянюк ісі 2-арнада көрсетілді. Сол жылы Тәуелсіздік күнінде тәжірибелік арна мереке бойы тікелей эфирде жаңалықтарды таратып тұрды. 1987 жылы IBA-да жұмысшылар ереуілі болды, соның салдарынан 1-арна 52 күн бойы хабар таратпады. Ереуіл кезінде 2-арнаға хабар тарату уақытын ұзартуға және фильмдер мен әртүрлі импорттық телешоуларды көрсетуге рұқсат берілді. Кейін үкімет 2-арнаға 1-арнаның жиіліктерін пайдаланып хабар таратуға мүмкіндік берді. Бұл үкімет тарапынан ереуілді тоқтатуға жасалған әрекет деп саналды. Ереуіл кезінде Ида Нудель Израильге келді және тәжірибелік арнаға оны қарсы алу салтанатын тікелей эфирде көрсету тапсырылды. Ереуіл аяқталғаннан кейін IBA 2-арнамен жұмысты тоқтатты, ал 2-арна өзінің арнайы жобаларын көрсетуді доғарды. 1990 жылы Кнессет Израильдің екінші телерадио хабарларын тарату туралы заңын қабылдады және 2-арна ресми түрде тәуелсіз арнаға айналды.

Коммерциялық телерадио хабарларын тарату

Жеті жылдық тәжірибелік хабар таратудан кейін, 2-арнаның франшизасын иелену үшін өткізілген тендер аяқталды. Таңдалған компаниялар – "Кешет", "Решет" және "Телад". Тендер 1993 жылдың 3 қарашасында мәресіне жетті. Параллельдік түрде, 2-арнаның жаңалықтар компаниясы құрылды. 1993 жылдың 4 қарашасында 2-арна теледидар салығынан қаржыландырылмайтын, жарнамалық роликтер көрсетілетін коммерциялық арна ретінде хабар таратуды бастады. Жаңалықтар компаниясы Я'аков Эйлонның қатысуымен қысқаша жаңалықтарды жариялау арқылы эфирді ашты. Үш франчайзи алты жылға келісімшартқа отырды, кейін ол тағы алты жылға ұзартылды. Аталған арна Израильдегі ең танымал арнаға айналды.

Екінші ұсыныс

2005 жылы, 2-арна хабар таратуды бастағанына 12 жыл өткен соң, Екінші орган тағы да тек екі франчайзиге конкурс жариялады. 2-арнаның барлық үш франчайзи осы конкурсқа қатысты, сондай-ақ осы конкурс үшін құрылған және бұрын хабар таратпаған "Kan Group" компаниясы да өтініш білдірді. "Noga Tikshoret" компаниясы бастапқыда тәуелсіз франчайзи ретінде қатысуға ниет білдірді, бірақ кейін "Reshet" компаниясымен бірігіп "Reshet Noga" деген атпен өтінім берді. 13 сәуірде "Кешет" және "Решет" конкурсты жеңіп алды. 2005 жылдың қараша айында "Телад" 2-арнадағы хабар таратуын тоқтатты, ал хабар тарату аптасы "Кешет" және "Решет" таратуларымен толтырылды.

Кең экранды және HD эфирлерге ауысу

2012 жылдың соңынан бастап 2-арнаның франчайзилері контентін кең экранды форматқа көшіруді біртіндеп бастады және 2013 жылы "Кешет" 16:9 форматта хабар таратуды бастады, ал кейін "Решет" та қосылды. 2014 жылдан бастап екі франчайзидің контентінің көп бөлігі 16:9 форматында көрсетілді, бірақ "News Company" 4:3 форматында, сондай-ақ ескі бағдарламалардың қайталап көрсетілімдерінде хабар таратты. 2010 жылы "Решет" HD хабар таратуға рұқсат беру үшін Екінші органға өтініш білдірді. Өтініш қабылданбады, өйткені барлық коммерциялық арналар Екінші органның жүйесі арқылы өтуі тиіс болды және олар HD хабар таратумен жұмыс істемеді. Екі франчайзи 2-арна жабылуға дейін HD форматында хабар таратпады, бірақ сол кезде олардың көптеген туындылары HD сапасында түсірілді және VOD және интернетте HD форматында қолжетімді болды. 2017 жылдың қарашасында 2-арнаның бөлінуіне байланысты "Кешет" және "Решет" жеке арналарда хабар таратуға көшті, ал хабар таратудың шарттарының бірі – хабар таратушының HD сапасында хабар таратуы керек болды.

2-арна бөлініп жатыр

2014 жылы 2-арнаны бөлу және 2015 жылдың сәуірінде франшизалық кезеңді аяқтау туралы заң жобасы ұсынылды, соның салдарынан телеарналар жеке-жеке эфирде таратылатын болды. "Кешет" және "Решет" 2017 жылға дейін 2-арнада хабар таратуды жалғастыруға басымдық бергендерін мәлімдеді. Бірақ, аталған заң жобасы қабылданбады. 2017 жылдың 26 сәуірінде "Кешет" және "Решет" 2017 жылдың қарашасынан бастап "Кешеттің" 12-арнада, ал "Решеттің" 13-арнада эфирде таратылатынын, ал 22-арна бөлінгеннен кейін төрт ай бойы қолданылмағанын хабарлады. 2017 жылдың 31 қазанында сағат 21:30-дан түн ортасына дейін "Кешет" 2-арнаның эфирін аяқтауға арналған хабар таратылды. Бұл бағдарламаны Эрез Тал жүргізді, және "Кешеттің" көптеген талантты қызметкерлері оған қатысты. "Решет" телеарнасына 2-арнамен қоштасуға бір сағат уақыт берілді. Бөлінуге дейін франчайзилер жаңа арналарды өз бағдарламаларымен насияттауды бастады. Арнаны бөлу туралы заң қабылданғаннан кейін франчайзилер өздерінің логотиптерін эфирдегі хабарлардың төменгі сол жақ бұрышында көрсетуге кірісті. Жаңалықтар компаниясы 2019 жылдың қаңтарына дейін екі франчайзидің меншігінде болды, содан кейін "Решет" пен 10-арна біріктірілді. Жаңалықтар компаниясының мазмұнының көп бөлігі екі арнада да параллель түрде көрсетілді, бірақ коммерциялық үзілістер мен ауа райы болжамының жарнамаларынан басқа. Жаңалықтар компаниясының хабарларын тарату кезінде оның логотипі арна логотипінің астында көрсетілді. "Решет" пен 10-арнаны біріктіру мақсатында "Решет" жаңалықтар компаниясындағы үлесін "Кешетке" сатты.

10-арна

2-арнаның бөлінуімен қатар 10-арна да басқа арнаға көшті. 10-арна 1 шекел мен 54 агоротқа 14-арнаны жеңіп алды. Канал сатып алуды Headstart жобасы арқылы халықтан жиналған қаржыға жүзеге асырды. 2017 жылдың 19 қыркүйегінде 2-арнаның бөлінуіне және 14-арнаға көшуіне байланысты, канал бұрынғы арнаның сандық таңбаламасының орнына "עשר (он)" деп аталатын ауызша таңбаламаға өзгертілді. Бөлінуден кейін бір жыл өтпей "Решет" және 10-арнаның акционерлері бірігуге келісті; бірігу 2019 жылдың қаңтарында күшіне енді. Бірігуден кейін 14-арна нөмірі 2021 жылдың соңына дейін бос тұрды, содан кейін 20-арна оған көшті.

Макан 33

Коммерциялық арналар мен IPBC арналарының арасында байланыс болмаса да, Channel 2 арнасының бөлінуі Израильдің араб азаматтарының теле көру әдеттеріне әсер етуі мүмкін. 2017 жылдың қазан айында екінші реттеуші орган "Макан 33" арнасын "Идан+" жүйесінің екінші жинағына (DVB T2) көшіруге, ал "Кешет 12" және "Решет 13" арналарын ағымдағы жинақта (DVB T) қалдыруға шешім қабылдады. Яғни, DVB T2 стандартын қолдайтын "Идан+" қабылдағышы болмаған көрермендер 2017 жылдың 1 қарашасынан бастап "Макан 33" арнасын көре алмайды. Бұл шешімге "Макан 33" арнасының төмен рейтингісі және күніне бірнеше сағат ғана эфирде болуы себеп болды. IPBC төрағасы Гил Омер бұл шешімге қарсы шықты.