Кіріспе
Папуа-Жаңа Гвинеяның Англикан шіркеуі – Англикан қауымдастығының провинциясы. Ол 1977 жылы Папуа-Жаңа Гвинея провинциясы Австралиядағы Англия шіркеуінің Квинсленд провинциясынан тәуелсіздік алғаннан кейін құрылды (кейіннен 1981 жылы ресми түрде Австралияның Англикан шіркеуі деп аталды), бұл Папуа-Жаңа Гвинеяның 1975 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін болды.
The Anglican Church of Papua New Guinea is a province of the Anglican Communion. It was created in 1977 when the Province of Papua New Guinea became independent from the Province of Queensland in the Church of England in Australia (officially renamed the Anglican Church of Australia in 1981) following Papua New Guinea's independence in 1975.
Негізін қалау
1888 жылы Ұлыбритания Оңтүстік-Шығыс Жаңа Гвинея үстінен билік құрды, ал Австралиядағы Англия шіркеуінің (қазіргі Австралияның Англикан шіркеуі) Бас Синоды "Жаңа Гвинеяның бір бөлігін жақында аннексиялау шіркеуге жергілікті тұрғындар мен қоныс аударушылардың рухани әл-ауқатын қамтамасыз етуді тікелей міндеттейді" деп шешім қабылдады. 1889 жылы А. А. Макларен аймаққа бірінші англикан миссионері ретінде тағайындалды және 1890 жылы Копланд Кингпен бірге сапар жасады. Олар Самарайда миссионерлік станция үшін жер сатып алды, бірақ 1891 жылдың соңында Макларен қайтыс болды, ал Кинг Австралияға қайтып кетті; 1892 жылы Кинг Догураға оралып, миссионерлік үй салды, 1893 жылы оған Оңтүстік теңіз аралдарынан келген екі мұғалім қосылды және олар Таупота мен Авайамаға орналастырылды; 1894 жылы бір мұғалім Бояниге жіберілді. 1898 жылы Монтагу Джон Стоун Вигг Жаңа Гвинеяның епископы болып тағайындалды және он жыл бойы сол жерде қызмет етті, 1898 жылы Коллингвуд шығанағындағы Ванигела мен Мукавада, ал 1899 жылы Мамбаре өзенінің сағасында Мамба станциясын құрды: 1901 жылға қарай солтүстік Папуаның жағалауында он бір станция болды (қазіргі Солтүстік (Оро) және Милн-Бей провинцияларында) және Англикан шіркеуінің ықпалы жағалау бойымен кеңейді. Догурадағы Милн-Бей провинциясындағы шіркеу Папуа-Жаңа Гвинеядағы ең ірі англикан шіркеуі болып табылады. Онда 800 орын бар, ол 1939 жылы, Тынық мұхитында соғыс басталғанға үш жыл бұрын қасиеттендірілді және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Папуа-Жаңа Гвинеяның жапондық оккупациясынан аман қалды.
Екінші дүниежүзілік соғыс және қалпына келтіру
Жапония әскерлері 1942 жылдың шілдесінде Лаэ мен Саламауаны алу мақсатымен Гона маңындағы Папуаға десант түсірді. Жапондықтар Догура миссиясын мазаламады және оны басып алмады, соғыс бойы соборда қызмет жалғасты, Австралия мен Америка қарулы күштерінен келген қонақтардың көптігінен қауым мүшелерінің саны айтарлықтай артты. Дегенмен, Англикан шіркеуінің басқа аймақтардағы жағдайы нашар болды. Англикан терминологиясында Жаңа Гвинея шейіттері – 1942 жылы жапондықтардың қолынан қаза тапқан сегіз англикан дін қызметкері, мұғалім және медициналық миссионер. Жаңа Гвинеяның англикан епископы (сол кезде Квинсленд шіркеу провинциясының епархиясы), Филипп Стронг (1936-1962 жылдар аралығында епископ болған) жапондықтардың басып алуына қарамастан, англикан миссионерлеріне өз қызметтерінде қалуды бұйырды. Жапондықтардың Жаңа Гвинеяны басып алу кезеңінде әртүрлі конфессияға жататын 333 шіркеу қызметкері қаза тапты. Жаңа Гвинеядағы англикан шейіттерінің арасындағы жалғыз жергілікті папуалық – Люциан Тапиедидің мүсіні Лондондағы Вестминстер аббатханасының батыс есігінің үстінде, 20 ғасырдың басқа христиан шейіттерімен бірге орнатылған. Люциан Тапиедидің мүсіні оң жақтан екінші орында тұр. Папуа-Жаңа Гвинея шейіттері Англия шіркеуінде 2 қыркүйекте еске алынады. Соғыстан кейінгі қалпына келтіру жұмыстары 1951 жылдың 21 қаңтарында Ламингтон тауының атқылауынан қиындыққа тап болды, ол Шейіт мектебі мен негізгі миссионерлік орталық орналасқан Хигатураны қиратты, сол жерде епархиялық синод өтіп жатқанда – екеуі де жойылды, сондай-ақ Солтүстік округінің штаб-пәтері Сангара да қирады, онда барлығы қаза тапты. Шейіт мектебі кейін Попондеттада қайта құрылды, онда оның атауы белгілі бір себептермен Ламингтон тауының атқылауынан қаза тапқан жүздеген құрбандарды білдірді, олар атқылау кезінде шіркеу жұмысына қатысқандықтан көз жұмды.
Қазіргі
Ол тарихи түрде Квинсленд шіркеулік провинциясының бір бөлігі болғандықтан, Австралиялық миссионерлік кеңес (ABM A; бұрын Австралиялық миссионерлік кеңес) шіркеуге үздіксіз персоналдық және материалдық қолдау көрсетіп келді. Бүгінде бұл қолдау теологиялық білім беру, миссионерлік қызмет, жаңадан дінге кіргендерге үйрету және қауымдастықтың даму әлеуетін арттыру, сондай-ақ білім беру және денсаулық сақтау сияқты маңызды әлеуметтік қызметтерді, оның ішінде ЖИТС/АҚСҚ сақтандыруды қаржыландыру арқылы жүзеге асырылады. Бұрынғы жылдары Англикандық миссия жеткілікті қаржыландырылмаған және денсаулық сақтау мен білім беру саласындағы қызметтерінің деңгейі бойынша Папуа-Жаңа Гвинеядағы басқа христиан конфессияларымен салыстырғанда кемшіліктері болған. Рим-католик, лютеран, конгрегациялық және методисттік миссиялар елдің басқа аймақтарында плантациялар мен басқа да коммерциялық кәсіпорындар құрып, миссионерлік қызметті қаржыландырды және Оңтүстік Тынық мұхиттың басқа бөліктерінен полинезиялық миссионерлерді тартуға мүмкіндік алды. Оро және Милн шығанағында орналасқан Англикандық миссия, алғашқы жылдары коммерциялық кәсіпкерлікке оңтайлы жағдайлар туғызбаған және Оңтүстік Тынық мұхиттың басқа аймақтарында айтарлықтай миссионерлік беделге ие болмағандықтан, осы ресурстардан мүресіз қалды және Австралия мен Англиядағы миссионерлік қаражат пен кадрларға тәуелді болды. Солтүстік (Оро) провинциясының Попондетта қаласындағы Шейіттерді еске алу мектебі мен Милн шығанағы провинциясының Догура қаласындағы Киелі ат мектебі сияқты екі шіркеуге қарасты жоғары мектеп, сондай-ақ Солтүстік және Милн шығанағы провинцияларында көптеген бастауыш мектептер бар. Шіркеу Попондеттада діни қызметкерлерді даярлайтын Ньютон діни колледжін және Папуа-Жаңа Гвинеяның Евангелистік лютеран шіркеуімен және Гутниус лютеран шіркеуімен (яғни лютеран шіркеуі, Миссури синоды) бірлесіп Лаедегі Балоб мұғалімдер колледжін басқарады.
Мүшелік
Еуропалық миссионерлер арасындағы ертедегі конкордаттарға сәйкес, олар бір-бірімен артық бәсекелеспеуге келісім жасағандықтан, Англикандық миссионерлік қызмет көбінесе Папуаның Солтүстік және Милн шығанағы аудандарымен шектелді. Оро (Солтүстік) провинциясы – Папуа-Жаңа Гвинеяның халқының көпшілігі англикандықтар болып табылатын жалғыз азаматтық провинциясы. Батыс Жоғарғы Жерде (және Джеймс Аён, Айпо Ронго архиепискобы – Маунт Хаген – бұрынғы примат болған), Батыс Жаңа Британияның батыс шетінде және, әрине, Порт-Морсбиде англикандықтардың шағын топтары бар, онда Оро және Ведау халқының негізгі құрамы қаланың шетелдік тұрғындарымен толықтырылады.
Архиепископтар
Папуа-Жаңа Гвинеяның алғашқы архиепископы және приматы Дэвид Хэнд болды, ол соңғы австралиялық епископ еді. Келесі приматтар да Джозеф Копапаның 2010 жылдан 2012 жылға дейін примат болғанға дейін өздерінің епархиялық орындықтарын сақтап келді. Копапа примат сайлану алдында Попондота епискобы болған, бірақ примат сайлауынан бұрын, приматтың епархиялық міндеттері болмайды және ол тек ұлттық рөл атқарады деп шешілді. Соңғы архиепископ, архиепископ Миги, орын бос тұрған кезде аралдардың уақытша епискобы болды. Қазіргі уақытта примат орны бос, архиепископ Миги 2020 жылдың мамыр айында денсаулығына байланысты отставкаға кетіп, 2020 жылдың қазан айында қайтыс болды. 1977-1983 (қызметтен шықты): Дэвид Хэнд, Порт-Морсби епискобы. 1983-1989 (қызметтен шықты): Джордж Амбо, Попондетта епискобы. 1989-1995 (қызметтен шықты): Беван Мередит, Жаңа Гвинея аралдары епискобы (1977 ж.).
19831989 (ret. ): George Ambo, Bishop of Popondetta
19891995 (ret. ): Bevan Meredith, Bishop of the New Guinea Islands (1977
Дін мен литургия
Алғашқы миссионерлердің жұмысының бастапқы бөлігі Ведау, Убир, Мукава және Бинандере сияқты жергілікті тілдерге литургиялық аудармалар жасау болды. Бүгінде «Жақсы жаңалық» Киелі кітабының қарапайым ағылшын тіліндегі нұсқасымен және осыған ұқсас суреттермен «Ортақ дұға кітабының» жергілікті нұсқасы қолданылады. Папуа – Жаңа Гвинеяның өте көп мәдениетті, тіпті экстремалды мультикультуралық ортасында шіркеу үшін ортақ литургиялық тілді анықтау қиын мәселе болды. Жаңа Гвинея пиджин тілі – елдің ресми тілі және оны Папуа – Жаңа Гвинеялықтардың ең көп бөлігі түсінеді және сөйлейді, бірақ ол Оро және Милн шығанағы провинцияларының ағылшын тілді аймағында кеңінен танымал емес. 1980 жылдардың басында Папуа – Жаңа Гвинеяның ағылшын тілді Англикан шіркеуі ән жинағын шығарды, онда әртүрлі дәстүрлерден алынған шектеулі мөлшерде әндер жинақталған. Провинцияның шіркеулік дәстүрі, Папуа – Жаңа Гвинея дұға кітабында көрсетілгендей, англо-католиктік: апталық қызметтердің негізгісі – Евхаристия, көбінесе «Масса» деп аталады; Маттинс дерлік белгісіз; дін қызметкерлеріне «Әке» деп есім қойылады (әйел дін қызметкерлері жоқ). Діни ордендер – Меланезиялық бауырлар мен Англикандық францискандар – шіркеу өмірінде маңызды рөл атқарады. Оро тапа матасы шіркеудің безендірілуіне және литургиялық киімдерге тән, себебі бұл шіркеудің негізгі бөлігін Оро халқы құрайды, ал шіркеу мерекелерінде жамағат көбінесе дәстүрлі Оро киімдерін киіп, Оро барабандары мен әндерімен қарсы алынады.
Экуменикалық қатынастар
Папуа-Жаңа Гвинеяның Англикан шіркеуі Меланезия шіркеулер кеңесіне қатысады. Шетелдегі англикандардың шетелдегі Біріккен шіркеулермен жақын әлеуметтік және діни байланыстары болғанымен, ол әсіресе Евангелиелік лютерандық және Рим-католик шіркеулерімен ерекше тығыз байланыс сақтайды. Папуа-Жаңа Гвинеяның Англикан шіркеуі лютерандар мен католиктермен бірге шомылдыру рәсімін өзара ресми мойындауға келісті, сондықтан Рим-католик шіркеуіне мүше болуға ниеттенген папуалық-жаңа гвинеялықтар, әлемнің басқа аймақтарындағыдай, шартты шомылдырудан өтпейді. Дегенмен, Рим-католик шіркеуінен өзгеше, Папуа-Жаңа Гвинеяның Англикан шіркеуі ашық қауымдастық ұстанады. Әлемдегі көптеген басқа ұлттық англикандық шіркеулердегідей, басқа діни дәстүрлерде шомылдырылған христиандар – әдетте, папуалық-жаңа гвинеялық англикандардың жұбайлары, сондай-ақ Папуа-Жаңа Гвинеяда тұратын шетел азаматтары – шіркеу өміріне толыққанды қатысуға, оның ішінде қасиетті миссаға қатысуға, епископтық растау алу талабы болмайынша мүмкіндік алады.