Деварадж Урс: Карнатаканың саяси қайраткері және реформаторы

Кіріспе

Үнді саясаткері (1915–1982)

Деварадж Деварадж Урс (20 тамыз 1915 – 6 маусым 1982) Оның басшылығымен Конгресс(R) 216 орынның 165-ін жеңіп алды, осылайша орынның 75% астамын иеленді. Конгресс(O) 24 орынмен шалқап қалды. Тәуелсіздер 20 орын жеңіп алды. Үнді коммунистік партиясы 3 орын алса, БЖП-ның алдыңғы нұсқасы БЖС 16 орынға ие болды, бірақ ешқайсысын жеңе алмады. 1972 жылдан 1977 жылдың желтоқсанына дейін ол Карнатаканың бас министрі болды. 1978 жылдың қаңтарында Ганди әйел партияны тағы да бөліп жіберген кезде, ол Конгресс(I) партиясына қосылды. Жаңа партия 1978 жылдың ақпанында өткен сайлауда жеңіске жетіп, Урс бас министр болып тағайындалды. Бірақ 1979 жылы ол Индира Гандимен туындаған келіспеушіліктерден кейін Конгресс(I) партиясынан шығып, Конгресс(S) партиясының басқа фракциясына қосылды. Көптеген депутаттар оған қосылғандықтан ол бас министрлігін сақтап қалды. Оның президенті болған кезінде екінші Конгресс фракциясы қысқа мерзімге Конгресс (Урс) деп аталды. Бірақ 1980 жылғы Лок Сабха сайлауында оның партиясы Карнатакада тек бір орынды жеңіп алды. Оның лагеріндегі көптеген депутаттар оны тастап, Конгресс(I) партиясына қайта қосылды, ал Гунду Рао 1980 жылдың қаңтарында бас министр болды. Урс 1982 жылы, қайтыс болуына бірнеше ай қалғанда, "Карнатака Кранти Ранга" партиясын құрды.

Күші бар күндер

Д. Деварадж Урс 1972 жылдың 20 наурызынан 1977 жылдың 31 желтоқсанына дейін Карнатака штатының Бесінші Ассамблеясы кезінде бас министр болды. 1978 жылғы сайлауға дейін 1977 жылдың 31 желтоқсанынан 1978 жылдың 28 ақпанына дейін Президенттік үкімділік енгізілді. Алтыншы Ассамблея өзінің бес жылдық мерзімін 1978 жылдың 17 наурызынан 1983 жылдың 8 маусымына дейін аяқтады. Деварадж Урс 1978 жылдың 28 ақпанынан 1980 жылдың 7 қаңтарына дейін бас министр болды, алғашқыда 1979 жылдың 24 маусымына дейін Конгресс(I) партиясымен, содан кейін Индира Гандимен болған келіспеушіліктерден кейін Конгресс (S) партиясынан қуылғаннан кейін. 1980 жылдың қаңтарында Ганди ханым Делиде билікке келген кезде, оны қолдаған көптеген депутаттар Конгресс(I) партиясына қайта қосылды. Деварадж Урс қызметтен алынып, 1980 жылдың қаңтарында Р. Гунду Рао бас министр болып тағайындалды. 1972 жылдың 20 наурызынан 1977 жылдың 31 желтоқсанына дейін. Карнатака бас министрі (Конгресс) 1978 жылдың 28 ақпанынан 1979 жылдың шілдесіне дейін. Карнатака бас министрі (Конгресс (Индира)) 1979 жылдың шілдесінен 1980 жылдың 7 қаңтарына дейін. Карнатака бас министрі (Конгресс (Социалистік))

Қызмет мерзімі

Девараж Урстың биліктегі кезеңі ең әйгілісі – Карнатаканың әлеуметтік жағдайы нашар топтарына, атап айтқанда, жоспарлы касталар мен басқа да артта қалған касталарға бағытталған реформаларымен есте қалады. Премьер-министрдің «Жұртты кедейліктен құтқарайық!» («Гариби Хатао!») деген ұраны мен жиырма бағдарламалық қағидасына жауап ретінде Урс технократтар мен ғалымдардан құралған штаттық кабинет құрды. Оның басымдығы жер реформасы болды, ал оның ұраны – «Жерді өндірушіге!» Оның басшылығымен штаттың көп бөлігінде жерді тең бөлуге тұрақты күш жұмсалды. Осылайша, Карнатака, Керала мен Батыс Бенгалиядағы коммунистік бекіністерден басқа, елдегі ең сәтті жерді қайта бөлудің біріне ие болды. Бұл реформаның жанама салдары – бұрынғы үстемдік құрған Лингаят және Воккалига касталарының жергілікті саясаттағы ықпалын әлсірету болды. Оған Хучамасти Гауда, Б. Суббая Шетти және оның кабинетінен басқа да әріптестері көмектесті. Басқа да жобаларға көшіп жүретін жұмысшыларға баспана салу, ауылдық қарыздарды кешіру және халыққа жақын қадам ретінде әр үйге электр шамдарын орнату кірді. 1970-ші жылдардың басында Электроника қаласын дамыту тұжырымдамасын ұсынған, қаланың негізін қалаушы Р.К. Балиганың идеясы бастапқыда күмәнділікпен қабылданды, бірақ Девараж Урс оны қолдап, жобаны бекітті. 1976 жылы Карнатака штатының үкіметі жасаған алғашқы инвестиция Электроника қаласының құрылуына негіз салды. Алайда, 1979 жылы ол Конгресс (I) партиясынан шықты. Ол Индира Гандимен келіспей, «Карнатака vs Үндістан Одағы» ісін Жоғарғы сотта қарады, сондықтан шығындарын азайтып, партиядан кетудің уақыты келді деп ойлады. Бұл қате есептеу болды, өйткені Карнатака, Керала және Гоадағы көптеген заң шығарушылар онымен бірге кетіп қалса да (мысалы, А.К. Антония, Прияранжан Дас Мунши және К.П. Унникришнан), Ганди ханым ұлттық деңгейде қайтадан билікке оралды және жаңадан құрылған Конгресс (Урс) партиясы жеңіліске ұшырады. Кейін Урс Джаната партиясына қосылды, ал оның шәкірті Рамакришна Хегде 1984 жылы Карнатакада билікті қайтадан Конгресстен тартып алды. Конгресс (Урс) партиясы 1983 жылы Конгресс (С) партиясы болып қайта құрылды.

Devaraj Urs' tenure is particularly remembered for his reforms that targeted the depressed classes of Karnataka, namely the scheduled castes and the other backward castes. In response to the prime minister's declaration that poverty was her first priority ("Garibi Hatao!") and her Twenty Point Programme, Urs formed a state cabinet dominated by technocrats and academics. His priority was land reform, and his slogan was "Land to the tiller"; under him a sustained effort was made to equalize the land distribution through much of the state. Karnataka, thus, other than the communist bastions of Kerala and West Bengal, has had one of the most successful land redistributions in the country. A side effect of this was to break the hold of the previously dominant Lingayat and Vokkaliga castes over local politics. He was helped in his endeavours by his colleagues Huchamasti Gowda, B Subbayya Shetty and others from his cabinet. Other schemes included the building of shelters for migrant workers; the forgiveness of rural debt; and, in a populist masterstroke, a plan to have an electric bulb in every house. When R. K. Baliga, founder of Electronics City proposed the concept of developing the electronic city in the early 1970s it was met with skepticism but Devaraj Urs supported him and approved the project. This initial seed investment by the Karnataka State Government in 1976 laid the foundation for Electronics City. In 1979, however, he exited Congress (I). He had quarrelled with Indira Gandhi, and was appearing before the Supreme Court in Karnataka vs. Union of India, and thus felt the time was right to cut his losses and leave the Congress. This was a miscalculation because although many legislators in Karnataka, Kerala and Goa went with him – such as A. K. Antony, Priyaranjan Das Munshi and K. P. Unnikrishnan – Mrs. Gandhi swept back to power at the national level and the fledgling Congress (Urs) was routed. Urs subsequently joined the Janata Party, and his protégé Ramakrishna Hegde recaptured power in Karnataka from the Congress in 1984. The Congress (Urs) itself became Congress (S) in 1983.

Мұра

Урс кедейлердің мүддесін қорғап, Карнатакада "ұнсыз әлеуметтік революция" жасады. Ол кедейлердің даусы болды және қоғамдағы әлсіздердің мүддесін қорғады. Урс 1952 жылдан 1980 жылға дейін 28 жыл бойы Хунасурудан заң шығарушы жиналысының депутаты болып сайланды және Карнатаканың ең ұзақ қызмет еткен бас министрлерінің бірі. Кейіннен қайтыс болған бас министрдің еңбегінің ішінде, артта қалған топтарға жататын адамдардың біліміне баса назар аудару және сол топтардан шыққан студенттер үшін арнайы жатақханалар құру болды. 16 000 жұмыссыз түлектерді стипендиялық бағдарламаға қабылдап, олардың қызметін кейін растау, далиттердің қолымен түнгі тастағыш тасуды және борышпен жұмыс істеуді жою, 1973 жылы Майсур қаласын Карнатака деп атау – оның қабылдаған маңызды шешімдерінің бірнешесі. Д. Девараж Урс – мемлекет көрген ең ұлы әлеуметтік реформаторлардың бірі. Ол бастаған жер реформасы, онда жерді өңдеуші иесіне айналды, үлгілі болды. Бұл байлар мен кедейлер арасындағы айырмашылықты азайтып, әлеуметтік теңсіздікті жойды. Сол кездегі Үндістанда борышпен жұмыс істеудің ең көп оқиғасы Майсур ауданында тіркелді және Урс үкіметінің оны жою туралы шешімі ерекше болды. Урс кедей адамдарды бай қарыздардың құрсауынан шығарудағы жетістіктерімен есте қалуы керек. Кейіннен қайтыс болған бас министрдің суару саласындағы еңбегі де шаруаларға зор көмек көрсетті. Олардың бірі – "Кали" жобасы, бірнеше тараптан қарсылықтарға қарамастан іске асырылды. Оның шаралары көптеген өзгерістерге әкелді, бірақ оның жер реформасы тек шағын жер иелігіне тәуелді болған көптеген отбасыларға кедейлік әкелді.