Кіріспе
Халықаралық әуежай, Коста-дель-Соль, Малага, Испания
Малага әуежайы, Колумбия
the airport in Malaga, Colombia
Малага әуежайы, ресми түрде 2011 жылдың маусым айынан бастап Малага – Коста-дель-Соль әуежайы (lang es) деп аталады, Испаниядағы Малаганың және Торремолиностан солтүстікке орналасқан төртінші ең көп келушілерді қабылдайтын әуежай болып табылады. Әуежай әлемнің 60-тан астам еліне ұшу мүмкіндігін ұсынады және 2015 жылы одан 14,4 миллионнан астам жолаушы өтті. Малага әуежайы – Андалусияның ең көп келушілерді қабылдайтын халықаралық әуежайы, аймақтың ішкі емес авиатрафигінің 80 пайызын құрайды. Ол кең ауқымды халықаралық бағыттарды ұсынады. Коста-дель-Сольмен байланысты әуежай Испанияның жиырма қаласымен және Еуропаның жүзден астам қаласымен күнделікті рейстерді жүзеге асырады. Африка, Таяу Шығыс және Солтүстік Америкаға да тікелей рейстер бар. Әуежайда Air Europa, Norwegian, Scandinavian Airlines, Ryanair, Vueling және маусымдық базасы бар Easyjet әуе компаниялары орналасқан.
Тарих және дамуы
Малага әуежайы – испандық әуежайлардың ең көнелерінің бірі, бастапқы орналасқан жерінде сақталған. Малага әуежайы 1919 жылдың 9 наурызында ашылды. Сынақ ұшулардан кейін, Малагадан тұрақты әуе қызметі 1919 жылдың 1 қыркүйегінде Дидье Дораттың Тулуза, Барселона, Аликанте, Танжер және Касабланка қалалары арасында рейстерін бастауымен басталды. 1960 жылдары жалғыз ұшу-қону жолағы кеңейтіліп, жаңа терминал салынды. Осы даму кезеңінде радар жүйесімен қоса, жаңа навигациялық жабдықтар орнатылды (1970 жыл). Әуежайға қазіргі атауы 1965 жылы берілді. 1968 жылы жаңа жолаушылар терминалы ашылды. 1972 жылы жоспардан тыс рейстерге арналған екінші жолаушылар терминалы ашылды. 1965 жылға қарай ұйымдастырылған демалыс ұйымдарын ұсынатын компаниялардың санының (шамамен 30) өсуі, осы типтегі трафик әуежай бизнесінің үлесін арттырды. Терминал Палма-де-Майорка, Аликанте, Ибица және Жиронадағы терминалдарға ұқсас болды. 1991 жылдың 30 қарашасында әуежайда қазіргі 2-терминал ашылды. Оның жобасын Рикардо Бофилл Архитектура шеберханасы жасады. Ашылғаннан кейін, барлық қызметтер осы терминалға көшті, брондаудан басқа. 1995 жылы ескі жолаушылар ғимараты жалпы авиация терминалына айналдырылды, ал әуежайдың солтүстігінде ірі ұшақтарды жөндеуге арналған жаңа ангар салынды. Бір жылдан кейін жүк тасымалына арналған арнайы терминал және ірі ұшақтарды күтіп-ұстау ангары салынды. 1997 жылы қақпалардың тұрақ орны кеңейтіліп, барлық қақпаларда отын жүйелері орнатылды. Әуежайдың ішкі рейстер бөлімінде бір кезде Binter Mediterraneo компаниясының бас кеңсесі орналасқан. 2002 жылдың қарашасында 5 метрлік биіктіктегі жаңа бақылау мұнарасы салынды. 2004 жылы «Малага жоспары» басталды, ол жаңа терминал және жаңа ұшу-қону жолағын салу идеяларын қамтыды. 2005 жылы 60-шы жылдардың соңындағы ескі жолаушылар терминалы әуежайды кеңейту үшін бұзылды. 2005 жылдың қарашасында Monarch Airlines Малагада база ашты. Олар Airbus A320 200 ұшағын базалап, Абердин, Блэкпул және Ньюкуэйге рейстер бастады. Бірақ бағыттарының танымал болмауына байланысты 2007 жылы база жабылды. 2007 жылдың наурыз айында Clickair Барселонаға жаңа бағыт ашқаннан кейін Малагада база ашты. Vueling компаниясымен біріккеннен кейін база сақталды. 2009 жылдың 26 ақпанында Ándalus Líneas Aéreas Малагадан рейстерін бастады, бірақ 2010 жылдың тамызында жұмысын тоқтатты. Helitt Líneas Aéreas 2011 жылдың соңында Малагада базасын ашқанға дейін бұл Малагадағы негізгі базасы бар жалғыз әуе компаниясы болды. 2009 жылдың 16 желтоқсанында Ryanair арзан бағалы әуе компаниясы осы әуежайда база ашатынын хабарлады. Бұл олардың 38-ші базасы болды, 19 қосымша бағыт қосылды, соның нәтижесінде Малагадан Ryanair-дің жалпы бағыттары 39-ға жетті. База 2010 жылдың 23 маусымында ашылды. Барселона базасының ашылуынан кейін Барселонаға қосымша бағыт жарияланды. 2010 жылдың 15 наурызында жаңа 3-терминал аяқталды. Оны Испания королі Хуан Карлос ашып, келесі күні жұртшылыққа ашты. 2010 жылдың 10 қыркүйегінде Малага әуежайындағы қала маңындағы теміржол станциясы ашылды, ол 3-терминалдан Малагаға пойызға отыруға мүмкіндік берді. 2011 жылдың қарашасында Helitt Líneas Aéreas Малагада базасын ашты, Мелилья әуежайына рейстерді орындады және қосымша бағыттар ашты. Компания 2014 жылдың қарашасында жұмысын тоқтатты. 2012 жылдың 17 мамырында екінші ұшу-қону жолағында алғашқы коммерциялық қону орын алды. Оны алғаш пайдаланған PA 28 жеке 4 орындық бір моторлы жеңіл ұшақ болды, ал алғашқы коммерциялық рейсі – Амстердамнан келген Transavia Flight HV6115 рейсі (Boeing 737 800). Жаңа ұшу-қону жолағына барлығы 44 ұшақ қонды. 2012 жылдың 30 сәуірінде әуежай азаматтық авиациядан қауіпсіздік рұқсатын алғаннан кейін ұшу-қону жолағы пайдалануға берілді. Ұшу-қону жолағы 2012 жылдың 26 маусымында ресми түрде ашылды, оны Испанияның көлік министрі Ана Пастор ашты. Ол терминалдардың ар жағында, қазіргі ұшу-қону жолағымен қатар орналасқан. Бағыты 12/30 және үш жылдам шығу жолы бар. 2017 жылдың маусымында Scandinavian Airlines Ireland Малагада база ашатынын хабарлады. База 2018 жылдың маусымында ашылып, 2020 жылдың сәуіріне дейін жұмыс істеді. 2018 жылдың 14 наурызында Primera Air әуежайда бір ұшағы мен алты жаңа бағытымен база ашатыны туралы хабарланды. База 2018 жылдың 27 қазанында ашылуы тиіс еді, бірақ компания 2018 жылдың 1 қазанында жұмысын тоқтатып, жоспар орындалмады. 2020 жылдың 8 қазанында EasyJet Малагада маусымдық база ашатыны хабарланды. Базалық рейстер EasyJet Europe еншілес компаниясымен орындалады.
In 2004, the "Málaga Plan" was started, including ideas for construction of a new terminal, and a new runway. In 2005, the old passenger terminal from the late 60s was demolished to make room for the planned expansion of the airport. In November 2005, Monarch Airlines opened a base at Málaga. It based an Airbus A320 200 there, and operated scheduled services were added to Aberdeen, Blackpool and Newquay. However, due to their routes being unpopular, the base was closed in 2007. In March 2007, Clickair opened a base at Málaga after announcing a new route to Barcelona. The base has remained since the airline merged with Vueling. On 26 February 2009, Ándalus Líneas Aéreas started operations from Málaga, but then ceased operations in August 2010. This was the only airline that had their main base at Málaga, until Helitt Líneas Aéreas opened their base in late 2011. On 16 December 2009, low cost carrier Ryanair announced a base at this airport. This would be their 38th base with an additional 19 routes, bringing Ryanair's total routes from Málaga to 39. The base opened on 23 June 2010. An extra route to Barcelona was announced after the planned opening of their Barcelona base. On 15 March 2010, the new Terminal 3 was completed. It was opened by King Juan Carlos of Spain, opening to public use the following day. On 10 September 2010, the suburban railway station at Málaga Airport was opened, providing access to catch a train to Málaga from Terminal 3. In November 2011, Helitt Líneas Aéreas opened their base at Málaga, operating flights to Melilla Airport as well as opening additional routes. The company ceased operations in November 2014. On 17 May 2012, the first commercial landings on the second runway took place for the first time. The first aircraft to use it was a PA 28 private 4 seated single engine light aircraft and the first commercial flight was Transavia Flight HV6115 from Amsterdam, operated by a Boeing 737 800. A total of 44 aircraft landed on the new runway. The runway was placed into service after the airport obtained the safety clearance of Civil Aviation on 30 April 2012. The runway officially opened on 26 June 2012 and it was inaugurated by the Spanish Minister of Transport, Ana Pastor. It is located on the other side of the terminals where the current runway is. It is in the direction of 12/30 and it has three rapid exits. In June 2017, Scandinavian Airlines Ireland announced they were to open a base at Málaga. The base opened in June 2018 and operated until April 2020. On 14 March 2018, it was announced that Primera Air were also to open a base at the airport with one based aircraft and six new routes. The base was to open on 27 October 2018, however this did not happen as the company ceased operations on 1 October 2018. On 8 October 2020, it was announced that EasyJet would open a seasonal base at Málaga. The based flights will be operated by subsidiary EasyJet Europe.
Терминалдар
Малага әуежайы үш жалғасқан терминалдан тұрады, бірақ олардың екеуі ғана қолданыста. Сондай-ақ, жалпы авиациялық терминалы мен жүк терминалы да бар. Жолаушылар 2- және 3-терминалдар арасында құрлықта да, әуеде де көше алады. Әуежай үш айлақтан немесе әуе компаниялары пайдаланатын доктан тұрады: 2-терминалдағы B айлағы (13 қақпасы бар, жетісі аэромостпен) және C айлағы (10 қақпасы бар, жетісі аэромостпен), ал 3-терминалдағы D айлағы (20 қақпасы бар, 12-сі аэромостпен). B айлағы Еуропалық емес және Шенген елдеріне қатынайтын рейстерге (сондай-ақ, Шенген рейстеріне бірінші қабатта) пайдаланылады, C айлағы Шенген және Шенген емес рейстерге, ал D айлағы Шенген рейстеріне қолданылады. EasyJet, EasyJet Switzerland және Ryanair рейстері 2-терминалдан тіркеледі, ал қалған барлық рейстер 3-терминалдан пайдаланады. Терминалдарда барлығы 164 тіркелу тірегі бар, сондай-ақ барлығы 48 қону қақпасы бар, олардың 26-сында аэромосттар орнатылған.
1-терминал
1-терминал (T1 деп аталады) 1972 жылдың 30 маусымында ашылды және Шенген елдеріне кірмейтін бағыттарға, сондай-ақ Сеута мен Мелилаға ұшулар үшін пайдаланылды. 2010 жылдың 16 наурызында Шенген елдеріне кірмейтін бағыттарға ұшулар 3-терминалдағы C қондырғысына көшірілді, ал Сеута мен Мелилаға ұшулар D қондырғысына көшірілді, нәтижесінде 1-терминалдан ешқандай рейс аттанбады. Бірақ Jet2.com компаниясы қысқа мерзімге сол жерде рейстерді тіркеуді жалғастырды, алайда көп ұзамай 2-терминалға көшті. Қазіргі таңда терминал жұртшылыққа жабық.
2-терминал
2-терминал (T2 деп аталады) 1991 жылғы 30 қарашада ашылды және Пабло Руис Пикассо терминалы ретінде танымал. Ғимаратты сәулетші Рикардо Бофилл жобалаған, ол бұрынғы жолаушылар терминалымен бірлесіп жұмыс істеу үшін салынған. Онда үш қабат және жертөле бар. Екінші қабат – ұшулар үшін, ал бірінші қабат – келгендер үшін арналған. Бірінші қабат B қос жолағының төменгі деңгейіне және келгендерге апаратын дәліздерге пайдаланылады. Жертөледе автокөлікті жалға алу орындары орналасқан. Терминалды толықтыру үшін автотұрақ және жалға берілетін автокөліктерге арналған ғимарат салынды, олар ұшулар мен келгендер залының кіреберісіне жақын орналасқан. Терминалдың даму жұмыстары 2008 жылы аяқталды. C қос жолағына бағытталған бастапқы құрылым бұзылып, оның орнына 3-терминалдың құрылысын аяқтау үшін уақытша құрылым орнатылды. 3-терминал ашылғаннан кейін уақытша құрылым жабылып, алынып тасталды, ал C қос жолағына ену 3-терминал арқылы жүзеге асырылады. Жаңа терминал ашылғанға дейін терминал ішінде жұмыс жүргізілуі керек еді. 1-терминал жабылатын болғандықтан, барлық қақпа нөмірлерін өзгерту қажет болды. Тек B16 қақпасы бастапқы нөмірін сақтап қалды. Қақпа нөмірлерін соңғы рет пайдаланған рейс – Aer Lingus әуе компаниясының Лондон Gatwick әуежайына бағытталған рейсі болды. 3-терминал ашылған кезде, келгендер күту аймағы келгендер залында терминалдар арасындағы жолаушылар транзитіне айналдырылды, содан бері үш қосымша багаж тасқыштары қосылды. 3-терминал ашылғаннан бері 2-терминал шамамен 2,5 миллион еуроға қайта жаңартылды. 2-терминалдың келгендер қабаты 2011 жылдың басында қайта жаңартылды, ал төбелердің барлығы 2013 жылдың соңы мен 2014 жылдың ортасы аралығында боялды. Ескі сауда алаңы қазіргі таңда жабық. 2017 жылдың қыркүйегінде 2-терминал 8,4 миллион еуроға қайта жаңартылатыны жарияланды. Бұл әжетханаларды жаңартуды, еденді ауыстыруды және ғимараттың сыртын қайта бояуды қамтиды. C қос жолағы 2018 жылғы 12 қарашада жөндеуге жабылды және 2019 жылғы 18 наурызда қайта ашылды, ал B қос жолағы 2019 жылдың қысында жаңартылуы жоспарланған.
3-терминал
3-терминал (T3 деп аталады) – Малага әуежайының жаңа терминалы. Құрылыс жоспары 2001 жылы жасалып, 2004 жылы басталды. Жұмыстарды Ferrovial компаниясы жүзеге асырды. Оны король Хуан Карлос 2010 жылдың 15 наурызында ашты. Малага әуежайының жаңа терминалының жобасын сәулетші Брюс С. Фэрбенкс жасаған. Терминал Коста-дель-Соль айманындағы туризмді дамыту және жолаушылар санының артуына байланысты әуежайды кеңейту мақсатында салынды. Ол 2-терминалға жақын орналасқан және 250 000 м² аумақты құрайды, бұл 2-терминалдан екі еседен астам. Онда 301-ден 386-ға дейін нөмірленген 86 тіркеу тірегі, 20 жаңа қону қақпасы, он екісінде әуе көпірлері және 12 багаж алу конвейері бар; оның ішінде тоғыз Еуроодаққа қатысты, екі Еуроодаққа қатысты емес және бір арнайы багаж алу конвейері бар. Терминалдың сыйымдылығы 30 миллион жолаушыға немесе сағатына 9000 жолаушыға дейін екі еседен астамға артты, 2008 жылы көрсетілген 12 813 764 жолаушы және ұшулар саны екі есеге өсуі күтілуде, ал жаңа ұшу-қону жолағы аяқталғаннан кейін бұл көрсеткіштер одан да артты.
Жалпы авиация терминалы
Малага әуежайының жалпы авиация терминалы (сонымен қатар жеке авиация терминалы деп те аталады) N 340 тас жолының жанында және 31-ші ұшу-қону жолағына жақын орналасқан. Терминал бұрынғы жолаушылар терминалы ғимаратынан жасалған, содан кейін жаңарып, күрделі жөндеуден өткен. 1968 жылдың 29 қаңтарында ашылған және жеке ұшақтар үшін пайдаланылады.
Жүк терминалы
Жүк терминалы 1996 жылы ашылды, онда автомобильдерді тіркеуге арналған 16 тұрақ бар. Оның ауданы [аудан мөлшері] және онда төрт мұздатқыш қойма, құнды тауарлар сақталатын қасса, сондай-ақ қауіпті және радиоактивті материалдарға арналған аймақ бар.
Көлік хабы
Малага әуежайының 3-терминалының сыртында, келу және аттану деңгейлері бар көлік түйіні орналасқан. Осы түйінден автобус станциясына, қала маңы теміржол станциясына және автотұраққа жетуге болады.
Қала маңындағы темір жол желісі
Әуежайда Cercanías Málaga қалалық пойыздарын Малагамен байланыстыратын жер асты теміржол станциясы бар. Станция 2010 жылдың 10 қыркүйегінде ашылды және 3-терминалдың келген жолаушылар аймағында орналасқан. Пойыздар Малага қаласы мен Фуэнгирола қалалары арасында Малага әуежайы арқылы әр 20 минут сайын қатынайды.
Автобус бекеті
Жер астындағы автобус станциясы бар. Сонымен қатар, жүк терминалының сыртында автобус аялдамасы да бар.
Көлік тұрақтары
Жаңа терминал ашылғанға дейін әуежайда P2 деп аталатын бір ғана үлкен тұрақ болды. Қазір әуежайда екі тұрақ бар, олардың жалпы сыйымдылығы 3700 орын (P2-де 1200, жаңа P1-де 2500). Барлық ашық тұрақтар жабынмен қамтылған. Оларға көліктік хаб арқылы жетуге болады.
Апаттар мен оқиғалар
13 қыркүйек 1964 – Balair Fokker F 27 (тіркеу нөмірі HB AAI) ұшу-қону жолағына тым биіктеп жақындады. Ұшқыш тік түсуге мәжбүр болды, ұшақ қатты қонды, нәтижесінде қанатының бір бөлігі сынды. Зардап шеккендер болған жоқ. Ұшақтан бас тартылды. 20 желтоқсан 1970 – Sobelair Douglas DC 6B (тіркеу OO CTL) мақсаттағы жердегі нашар ауа райына байланысты Малагаға қайтып оралды. Гидравликалық жүйе істен шығып, сол негізгі тірегінің бұрылысы бұзылды. Бұл ұшақтың қону кезінде солға қарай бұрылуына әкеп соқты. Қаза болғандар жоқ. Ұшақтан бас тартылды. 13 қыркүйек 1982 – Spantax Flight BX995 (DC 10 30CF, тіркеу EC DEG) Ұшақ ұшуға дайындалып келе жатқанда, ұшқыш күшті діріл сезініп, ұшуды тоқтатты. Ұшу экипажы ұшақтың басқаруын жоғалтып, ұшу-қону жолында тоқтауға үлкермеді. Ұшақ ұшу-қону жолағынан шығып, әуежайдың антенналық қондырғысына соқтығысып, бір қозғалтқышын жоғалтты. Ол Малага-Торремолинос тас жолын кесіп өтіп, үш көлікке соқтығысып, шаруашылық құрылысына шағылысып, өртке ұшырады. Ұшақтың шұғыл эвакуациясы жүргізілді, бірақ борттағы 50 адам қаза тапты, ал тағы 110 адам ауруханаға жатқызылды. Апаттың себебі – оң доңғалақтың резеңкесінен бөлінген сынықтардың діріл тудыруы болды. 13 қазан 2000 – Брюссельден Абиджанға бағыт алған Sabena Flight 689 (Airbus A330 200) Малагада апаттық қонды, онда нигериялық азамат полиция қызметкерлерімен ұсталды. 29 тамыз 2001 – Binter Mediterráneo Flight BIM8261 (CASA CN 235, тіркеу EC FBC) Мелильядан Малагаға бағыт алды. Қонуға дайындалып келе жатқанда, ұшақтың сол жақ қозғалтқышы істен шығып, апаттық қонды жасады. Ұшақ алғашқы жарықтарға тиіп, N 340 тас жолының жанында тоқтады. Апатты тергеу көрсеткендей, алғашқы қозғалтқыш істен шыққаннан кейін бірінші офицер екі қозғалтқышты да қасақана сөндіріп, қуатты толығымен жоғалтқан. 44 адамның төртеуі, оның ішінде ұшқыш капитан Фдез. Руано қаза тапты. Ұшақтан бас тартылды.