Нил Эспинолл: «Бесiншi» Битл және Apple Corps басшысы

Кіріспе

Британдық музыка индустриясының басшысы (1941–2008)

Нил Стэнли Аспиналл (13 қазан 1941 – 24 наурыз 2008) – британдық музыка индустриясының басшысы. Пол Маккартни мен Джордж Харрисонның мектептегі досы, ол «The Beatles» тобының «Apple Corps» компаниясын басқарды. «The Beatles» тобы Аспиналлды алғашқыда жол менеджері ретінде жұмысқа алды, ол өзінің ескі «Commer» фургонымен күндіз де, түнде де концерттерге баратын. Мал Эванс «The Beatles» тобы үшін жұмыс істей бастағаннан кейін, Аспиналл олардың жеке көмекшісіне көтерілді, кейіннен олардың «Apple Corps» компаниясының бас директоры болды. Ол «The Beatles» тобының бірі болып, «бесінші Beatle» деген лақап атын алды. «Apple» компаниясының атынан Аспиналл Аллен Кляйн, «EMI» және «Apple Computer» компанияларына қарсы сот істеріне қатысты. Ол музыка, бейнежазбалар мен тауарлардың сатуын қадағалады, сонымен қатар Лондонның Твикенхэм қаласындағы үйінен басқарылатын «Standby Films» компаниясының директоры болды. 2007 жылдың 10 сәуірінде Аспиналл «Apple Corps» компаниясынан зейнеткерлікке шықты және 2008 жылы Нью-Йоркте өкпе ісіртпесінен қайтыс болды.

Ерте өмір

Аспиналл Солтүстік Уэльстегі Престатинде дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ливерпульге әуе шабуылдары болғандықтан, анасы Ливерпульдегі отбасылық үйден эвакуацияланғаннан кейін, Аспиналлдың әкесі Корольдік флотпен теңізде болған. Аспиналл мен оның анасы 1942 жылы бомбалау басылғаннан кейін Ливерпульге оралды. Кейін Аспиналл Батыс Дерби мектебінде оқыды, онда ол 11 Plus емтихандарын тапсырды. Он екі жасында Аспиналл Маунт-стриттегі Ливерпуль институтына оқуға түсіп, ағылшын және өнер сабақтарында Пол Маккартнимен бір сыныпта оқиды. Кейінірек Аспиналл Джордж Харрисонмен алғаш рет кездескенін, ол да Ливерпуль институтына қатысқан: "Менің Джорджпен алғашқы кездесуім мектептің әуе шабуылынан қорғаныш орындарының артында болды. Үлкен шашы бар адам пайда болды және дем алмайтын дауыс менің Woodbine-ымнан бір сорып сұрады. Бұл екеуміздің де алғашқы темекі шегуіміз еді. Біз оны батыл, бірақ қуанышпен бағындырдық. Содан кейін үшеуіміз бірге көптеген әдемі нәрселер жасадық. Жалпы білім беру емтиханына дайындалған кезде "Ақылды балалар" тобымызға Джон Леннонды қосып алдық. Ол Ливерпуль өнер колледжінде бірінші семестрде оқыды, ол Ливерпуль институтының ойын алаңынан көрінеді және біз түскі асқа барғанда студенттер кафесінде жиналатынбыз." Аспиналл институтта тоғыз жалпы білім беру сынағын тапсырды және оның сегізін тапсырды, француз тілінен өтпеді. Аспиналл 1959 жылы шілдеде мектепті тастап, бухгалтерлік есеп мамандығы бойынша білім алады. Аспиналл Ливерпульдегі бір компанияда екі жыл жұмыс істеді, ол 2 фунт стерлинг 10 пенстен (2,50 фунт стерлингке тең) аптасына стажер бухгалтер ретінде жалақы алды. The Beatles бұған дейін жергілікті тапсырыстарға бару үшін қоғамдық көліктерді қолданған, алайда 1961 жылдың ақпанына қарай олар әр түнде екі-үш концертті әр түрлі жерлерде өткізді, оларға өздерінің жеке көлігі қажет болды. Бест Аспиналлдан топтың жартылай уақыт жол менеджері болуын сұрады, сондықтан Аспиналл "ескі, сұр және бордо Commer фургонын" 80 фунтқа сатып алды және топтың әрқайсысынан концерті үшін бес шиллинг (60 пенс [ескі] немесе 25 пенс [1971 жылдан кейін жаңа]) алды. Кейінірек Харрисон былай деді: "Біздің алғашқы фургонымыз тоқтаған сайын көпшіліктің назарына түсетін. Ол қызыл және сұр түске боялған, ал бас-аяғы графитимен қапталған – қыздардың есімдері, және "Мен сені сүйемін, Джон" сияқты жазулар. Ол қызықты көрінді, бірақ оны көрген кез келген адам оған жазуға еркіндік сезінді". The Beatles 1961 жылдың шілдесінде Гамбургке екінші сапарынан оралды, ал Аспиналл өзінің жұмысын тастап, олардың тұрақты жол менеджері болды, өйткені ол бухгалтер болып табысқа қарағанда оларды айдап жүріп көп ақша табады. The Beatles тобы 1961 жылы Жаңа жыл қарсаңында Aspinall компаниясымен Decca компаниясының аудициясына Лондонға барды, бірақ Aspinall жолдан адасып, сапар он сағатқа созылды. Олар түнгі сағат 10-да келді, Джон Леннонның айтуынша, олар "Трафалгар алаңындағы фонтандарда секіріп жатқан маскүнемдерді көруге" дәл уақытында келді. 1963 жылы Аспиналлға Мал Эванс қосылды, ол сондай-ақ Битлздің жабдықтарын орнатуға көмектесті (және жансақшы ретінде қызмет етті), бұл Аспиналлға басқа міндеттерге, мысалы кездесулерді ұйымдастыруға немесе оларға костюм, аяқ киім, тамақ немесе сусын сияқты нәрселерді сатып алуға мүмкіндік берді. Бестті 1962 жылы 16 тамызда менеджер Брайан Эпштейн Леннон, Маккартни және Харрисонның атынан жұмыстан босатты. Бұл оқиға кезінде Aspinall-дың есебі әртүрлі болады. MerseyBeat редакторы Билл Гарридің айтуынша, Аспиналл Эпштейннің NEMS рекордтық дүкенінде төменгі қабатта күтіп тұрды және Cavern-нің қарама-қарсысындағы Grapes пабында бұрынғы Beatle-мен бірінші болып сөйлесті. Аспиналл ашуланып, топпен жұмыс істеуді тоқтататынын айтты, бірақ Бест оған бұған тыйым салуды қатты кеңес берді. Алайда, 2007 жылғы сұхбатында Аспиналл Битлз тарихшысы Марк Льюисонға оқиғалардың мүлдем басқа нұсқасын ұсынды, ол Эпштейн Бесті жұмыстан шығарғанда физикалық түрде қатысқандығын, Бестке ол топта жұмыс істеуді жалғастыруды жоспарлап отырғанын айтты және оның басқа топ мүшелерімен алғашқы кездесуінде олардың бірінші сұрағы Бесттің жұмыстан шығарылғанын қалай қабылдағаны болды. Аспиналл топта қалды, Бесттің анасымен қарым-қатынасын аяқтады, бұл қарым-қатынас сәби Винсент "Роаг" Бесттің тууына әкелді. Аспиналл Роагтың әкесі екенін ашық мойындамас бұрын, бұл оқиғаны бірнеше жыл бойы жоққа шығарды. Аспиналл Эпштейнмен тығыз жұмыс істеді, ол Аспиналлға апта сайын топ мүшелеріне концерттері мен алатындары туралы ескертулер берді. The Beatles фургонда жабдықтарымен бірге саяхаттауға тиіс болды, бірақ 1960-жылдардың басындағы британдық жолдардың көп бөлігі бұзылған және баяу болды. Ринго Старр ерте сапарларда Аспиналлдың фургонында саяхаттау тоқтамайтын сияқты екенін есіне алды, өйткені олар Ұлыбританияның бойымен жүрді, топтың бірі орындыққа отырды, ал қалған үшеуі артқы орындыққа сығысып отырды.

Aspinall was born in Prestatyn, North Wales, after his mother had been evacuated from the family home in Liverpool because of the air raids on Liverpool during the Second World War, while Aspinall's father was away at sea with the Royal Navy. Aspinall and his mother returned to Liverpool later in 1942 after the bombing had subsided. Aspinall later attended West Derby School, where he passed his 11 Plus exams. When he was twelve years old, Aspinall gained a place at the Liverpool Institute in Mount Street, and was in the same class as Paul McCartney for English and Art lessons. Aspinall later commented about his first meeting with George Harrison, who also attended the Liverpool Institute: "My first encounter with George was behind the school's air raid shelters. This great mass of shaggy hair loomed up and an out of breath voice requested a quick drag of my Woodbine. It was one of the first cigarettes either of us had smoked. We spluttered our way through it bravely but gleefully. After that the three of us did lots of ridiculous things together By the time we were ready to take the GCE exams we added John Lennon to our 'Mad Lad' gang. He was doing his first term at Liverpool College of Art which overlooks the Liverpool Institute playground and we all got together in a students coffee bar at lunchtime. "Aspinall took nine GCEs at the Institute and passed eight of them, failing French. Aspinall left school in July 1959 to study accountancy. Aspinall worked for a Liverpool company for two years, receiving a wage of £2 10s–0d. (£2.50 decimal equivalent) per week as a trainee accountant. The Beatles had previously used public transport to travel to local bookings, however by February 1961, they were playing two or three shows per night at different locations needing their own transportation. Best asked Aspinall to be a part time road manager for the band, so Aspinall bought an "old, grey and maroon Commer van" for £80, and charged each of the group five shillings (60d [old pence], or 25p [new post 1971 pence]) per concert. Harrison later said: "Our early van became the centre of attention every time it pulled up. It was brush painted red and grey and from head to foot was covered in graffiti – girls' names, and things like 'I love you, John'. It looked interesting, but the moment anybody saw it they would feel free to write all over it." The Beatles returned from their second trip to Hamburg in July 1961, and Aspinall left his job to become their permanent road manager, as he was earning more money driving them around than he was earning by being an accountant. The Beatles were driven down to London by Aspinall on New Year's Eve in 1961, for their Decca audition, but Aspinall lost his way, and the trip took ten hours. They arrived at 10 o'clock at night, and John Lennon said that they arrived "just in time to see the drunks jumping in the Trafalgar Square fountains." In 1963, Aspinall was joined by Mal Evans, who also helped set up the Beatles' equipment (and acted as a bodyguard) which freed Aspinall to concentrate on other duties, like arranging appointments or buying things for them, such as suits, boots, meals, or drinks. Best was sacked from the Beatles on 16 August 1962, by manager Brian Epstein acting on behalf of Lennon, McCartney and Harrison. Accounts vary of Aspinall during this event. According to MerseyBeat editor Bill Harry, Aspinall was waiting downstairs in Epstein's NEMS record shop, and was the first one to talk to the by then ex Beatle in the Grapes pub, across from the Cavern. Aspinall was furious and said that he would stop working for the band as well, but Best strongly advised him not to. However, in a 2007 interview, Aspinall provided Beatles historian Mark Lewisohn with a distinctly different version of events, saying that he was physically present when Epstein sacked Best, that he told Best unprompted that he planned to continue working for the band, and that on his first subsequent encounter with the other band members, their first question to him was how Best had taken being sacked. Aspinall stayed with the band, ending his affair with Best's mother, a relationship that had led to the birth of baby Vincent "Roag" Best. Aspinall denied the story for years before publicly acknowledging that he was indeed Roag's father. Aspinall worked closely with Epstein, who provided weekly notes for Aspinall to give to the group members detailing their concert appearances and the fees they would receive. The Beatles had to travel in Aspinall's van along with their equipment, but British roads in the early 1960s were notoriously pot holed and slow to navigate. Ringo Starr remembered that the travelling never seemed to stop during the early tours of Britain in Aspinall's van, as they would be driven up and down Great Britain with one of the group in the passenger seat, but with the other three on a hard bench seat in the back.

Жеке көмекші

Аспиналлдың жеке көмекшісі ретіндегі жұмысы концерттер мен кездесулерге көлікпен барудан тұратын, бірақ көбінесе біреуге бірдеңе қажет болғанда жанында болуды білдіретін. Аспиналл АҚШ-қа алғашқы сапарына шықты, ал Джордж Харрисон қызбаға шалдығып, температурасы көтерілгенде, оған төсекте болуға бұйрық берілді, сондықтан Аспиналл «Эд Салливан шоуының» камералық репетицияларында оның орнына түсті; алайда, Харрисон соңғы түсірілімге үлгерді. Питер Блейк сержант Пеппердің мұқабасын аяқтамас бұрын, Аспиналл мұқабада көрсетілуге тиіс адамдардың суреттерін іздеуге жіберілді. Аспиналл сержант Пеппердің топты таныстыратын және альбом соңында тақырыптық әннің қайталануын ұсынды. Жазу сессияларынан кейін Леннон, Харрисон және Старр Оңтүстік Англияның «брокерлік белдеуіндегі» үйлеріне көлікпен қайтарылатын, бірақ Аспиналл көбінесе Маккартни мен Эвансты Остин Принцесс лимузинімен кешкі клубқа тамақтануға апарып отыратын. «Bag O’Nails» түнгі клубы Соходағы 8 Кингли көшесінде орналасқан, олардың сүйікті орындарының бірі болды, себебі онда тікелей музыка да орындалатын. Олар стейк, картоп фри және тұшпара жейтін, бірақ Аспиналл әрқашан қалтасынан фонарь шығарып (жарығы аз клубта) әр табақтағы порцияларды тексеріп отыратын. Бұл Маккартниге әрқашан қызық көрінетін, себебі ол порциялардың олар тапсырғандай екеніне көз жеткізуге тырысты. Харрисон, Маккартни және Старр жүргізушілік куәлігін алғанмен, Леннон 1965 жылға дейін жүргізушілік куәлігін ала алмады; алайда, ол нашар жол талғамы және басқа көліктерді байқамауы салдарынан өте нашар жүргізуші ретінде танымал болғандықтан, көбінесе өзі көлік жүргізбейтін. Осының салдарынан, оны әдетте жеке жүргізушісі жаздыру сессиялары мен кездесулерге апарып, қайтарып әкелетін.

Музыкалық еңбектері

Музыкант болмағанымен, Аспиналл Битлздің бірнеше жазбасына шағын үлес қосты. Ол "Within You Without You" әнінде тамбура, "Being for the Benefit of Mr. Kite!" әнінде гармоника, "Magical Mystery Tour" әніндегі кейбір соққы аспаптарын орындады, сондай-ақ "Yellow Submarine" әнінің хорында ән салған көптеген қатысушылардың қатарында болды.

Apple корпорациясының атқарушы қызметкері

1978 жылы Аспиналл Apple Corps компаниясының атынан Apple Computer, Inc. (қазіргі Apple, Inc.) компаниясына қарсы сауда белгісін бұзу туралы үш сот ісінің біріншісін қозғады. Бірінші сот ісі 1981 жылы Apple Computer компаниясы Apple Corps компаниясына 41 000 фунт стерлинг төлеген соң шешілді. Келісім шарты бойынша Apple Computer компаниясына музыка бизнесіне қатыспаған жағдайда ғана логотипін пайдалануға рұқсат берілді. Apple Computer-мен екінші сот ісі 1989 жылы туды, ол кезде Apple Corps компаниясы Apple Computer-ді Apple IIGS (ішінде кәсіби синтезатор чипі бар) өнімі арқылы 1981 жылғы келісім шартты бұзды деп айыптады. 1991 жылы 13,5 миллион фунт стерлингтік өтемақы төленді. Маккартни Аспиналлдың Apple атауын бүкіл әлемде сауда белгісі ретінде тіркегені үшін оны мақтады және Аспиналлды Apple Corps ұйымындағы «Мистер Х» деп атады. 2003 жылдың қыркүйегінде Apple Computer, Inc. компаниясы тағы да Apple Corps компаниясымен сотқа тартылды, бұл жолы iTunes Music Store және iPod енгізілгені үшін. Аспиналл мен Apple Corps бұл Apple Computer компаниясының музыка таратпау туралы бұрынғы келісімін бұзу болып санайтын. Сот 2006 жылдың 27 наурызында Ұлыбританияда басталды және 2006 жылдың 8 мамырында Apple Computer компаниясының жеңісімен аяқталды; судья компанияның iTunes Music Store дүкені Apple Corps компаниясының сауда белгісін бұзбағанын шешті. Аспиналл сонымен қатар Apple Corps компаниясының EMI компаниясына қарсы шаралар қолданған бірнеше сот ісіне қатысты: 1990 жылдардың басында Аспиналл The Beatles Anthology деректі фильмінің атқарушы продюсері болды; ол, продюсер Джордж Мартин және баспасөз хатшысы Дерек Тейлор – деректі фильмнің жаңа түсірілімдерінде Beatles емес, жалғыз көрінген адамдар. Ол тірі қалған Beatles-қа, сондай-ақ Леннон мен Харрисонның мұрагерлеріне кеңес беруді және музыка, музыкалық бейнелер мен тауарлардың сатуын бақылауды жалғастырды. 2007 жылдың 10 сәуірінде Apple компаниясы Аспиналлдың «қызметтен кетуге шешім қабылдағанын» хабарлады және Sony Legacy компаниясының ұзақ жылғы вице-президенті Джефф Джонс артқы каталогты басқару үшін бас директор ретінде тағайындалды. Apple компаниясындағы Аспиналлдың соңғы міндеттерінің бірі – The Beatles тобының 2008 жылы шығатын альбомдарының қайта жаңартылуын қадағалау болды.

In 1978, Aspinall instigated the first of three lawsuits on behalf of Apple Corps against Apple Computer, Inc. (now known as Apple, Inc.) for trademark infringement. The first suit settled in 1981 with an amount of £41,000 being paid to Apple by Apple Computer. As a condition of the settlement, Apple Computer was allowed to use its logo as long as it did not enter the music business. The second suit with Apple Computer arose in 1989, when Apple Corps sued Apple Computer over its Apple IIGS (which included a professional synthesiser chip) claiming violation of the 1981 settlement agreement. In 1991, a settlement of £13.5 million was reached. McCartney praised Aspinall for trademarking the Apple name worldwide, and called Aspinall "Mr. X" in the Apple Corps organisation. In September 2003, Apple Computer, Inc. was again sued by Apple Corps, this time for the introduction of the iTunes Music Store and the iPod, which Aspinall and Apple Corps believed was a violation of the previous agreement for Apple Computer to not distribute music. The trial began on 27 March 2006 in the UK, and ended on 8 May 2006 in a victory for Apple Computer; the judge ruled the company's iTunes Music Store did not infringe on the trademark of Apple Corps. Aspinall was also involved in several court cases in which Apple Corps took action against EMI:

In the early 1990s, Aspinall became the executive producer for The Beatles Anthology; he, producer George Martin, and press officer Derek Taylor are the only non Beatles seen in new footage for the documentary. He continued to advise the surviving Beatles, as well as Lennon's and Harrison's estates, and to supervise the marketing of music, music videos and merchandising. On 10 April 2007, it was announced by Apple that Aspinall had "decided to move on" and Jeff Jones—a longtime VP at Sony Legacy—was hired as CEO to oversee the back catalogue. One of Aspinall's final tasks at Apple was to oversee the remastering of The Beatles' back catalogue for an anticipated 2008 release.

Жеке өмір және өлім

1961 және 1962 жылдары Аспиналл Пит Бестпен жақын дос болып, кейіннен Бесттің ата-анасымен бірге тұрған үйдің бір бөлмесін жалдады. Бесттің әкесінің ұзақ сапарында 19 жасар Аспиналл Бесттің өзінен 17 жас үлкен анасы Мона Бестке ғашық болды. Осының нәтижесінде, Аспиналл Монадан бала сүйді: Винсент "Роаг" Бест. Роаг Бест 1962 жылдың шілдесінің соңында дүниеге келді, ал үш аптадан кейін, 1962 жылдың 16 тамызында Бесттің «The Beatles» тобынан шығарылғанына куә болды. Magic Alex куәгер болды. Маккартни, Старр және оның әйелі қатысты, сондай-ақ кейін Лондонның Кингс-роуд аймағында өткен тойға да келді. Сьюзи Аспиналл – «United Artists Pictures (UK)» компаниясының бұрынғы бас директоры Бад Орнштейннің қызы. Аспиналл оны 1964/1965 жылдары кездестірген, ол кезде оның әкесі «United Artists» өкілі болып, «The Beatles» тобының алғашқы екі фильмі – «A Hard Day's Night» және «Help!» фильмдерінің түсірілуін қадағалап отырған. Олардың төрт баласы болды: қыздары Гейла, Дара, Мэнди және ұлы Джулиан. «Apple Corps» компаниясындағы жұмысынан бөлек, Аспиналл мен оның әйелі өздерінің «Standby Films Ltd.» компаниясының жалғыз директорлары болды, ол Лондонның Твикенхэм қаласындағы үйлерінен басқарылды. Аспиналл 2008 жылы Нью-Йоркте өкпе ісігінен қайтыс болды. Оның қосылу рәсімі Твикенхэмдегі Әулие Мария шіркеуінде өтті. Стелла Маккартни, Йоко Оно, Барбара Бах (Старрдың әйелі), Джордж Мартин, Пит Бест және Пит Тауншенд қосылу рәсіміне қатысты, ал Тауншенд құрмет ретінде Боб Диланның «Mr. Tambourine Man» әнін орындады. Жекелеген рәсімнен кейін Аспиналл Теддингтон зиратына жерленді. Аспиналл өсиеті бойынша 7 миллион фунт стерлингтің жуығын қалдырды, кірісі 40 жыл бойы әйелі Сюзиге берілді.