Кіріспе

1980-ші жылдардың соңында ғарыштық орналасу жүйесі (GPS) енгізілгеннен бері, оны соқыр және көру қабілеті бұзылған адамдарға навигациялық көмек көрсету жүйесіне біріктіруге көптеген талпыныстар жасалды.

Corsair GPS-тің құрылғысы

Корсар - жаяу жүргіншілерге арналған GPS навигаторы. Ол сізге айналаңыздағы қызықты орындарды табуға және сол жерлерге жол сілтеуге көмектеседі. Смартфонның дірілдеу мүмкіндігін пайдаланып, қай бағытта жүру керектігін көрсетудің жаңа әдісі әзірленді. Бұл әдіс, әсіресе, көру қабілеті бұзылған адамдар үшін өте пайдалы.

Цидалион

Cydalion – бұл Tango қолдаушы құрылғыларында көру қабілеті бұзылған адамдарға арналған навигация құралы. Cydalion нысандарды (олардың биіктігін қоса) анықтайды, жеке дыбыстарды ұсынады және жеке пайдаланушы интерфейсіне ие.

Шам

Candle – OpenStreetMap негізінде Github-та жарияланған, ашық кодты навигациялық қосымша, ол көзі нашар адамдарға арналған. Онда жекелендірілген орын туралы ескертулер жасау үшін VoicePins, маңындағы қызықты орындарды табуға арналған «Маңымды зерттеу» функциясы, Google TalkBack толық қолдауы және кері байланыс мүмкіндігі бар компас бар. Сонымен қатар, қосымшада компастың бағытын нақты бір орынға бағыттау мүмкіндігі қарастырылған, бұл бағытталған жүруге көмектеседі.

АЛТАН

Францияда соқыр және көру қабілеті нашар адамдар үшін дәстүрлі GPS және смартфон қолданбаларының жеткіліксіздігін толықтыру мақсатында жасалған. 8 жылдық зерттеулердің нәтижесінде, Ұлттық ғылыми зерттеулер орталығымен (CNRS) бірлесіп жұмыс істеу арқылы құрылған ANGEO – GPS спутниктік сигналдарының нашарлауымен байланысты аймақтарда сенімді және сырт көзге көрінбей бағыт беруге қабілетті жалғыз құрылғы.

iOS жүйесі

Apple компаниясы 2009 жылы iPhone 3GS-ті ұсынғанда, ол соқыр адамдарға қолжетімді алғашқы сенсорлық экранды құрылғы болды. Содан бері iOS құрылғыларын пайдалану соқыр және көру қабілеті нашар адамдар арасында үнемі артып келеді, сондай-ақ осы топқа арналған көптеген GPS қосымшалары дамытылды.

Ariadne GPS (Жеке GPS)

Ariadne GPS, Luca Giovanni Ciaffoni әзірлеген, 2011 жылдың маусым айында жарық көрді және соқыр және көру қабілеті нашар адамдар үшін арнайы жасалған алғашқы GPS қосымшаларының бірі болды. Ол Google карталарының деректеріне негізделген және келесі мүмкіндіктерге ие: пайдаланушы сұрағанда және белгіленген интервалдармен олардың орналасқан жері туралы хабарлау. Пайдаланушыға өзіне маңызды нүктелерді сақтауға рұқсат ету. Қолданба пайдаланушы сол нүктеге жақындағанда ескертеді. Пайдаланушылар әрбір нүкте үшін ескерту қашықтығын жеке-жеке анықтай алады. Қолжетімді карта: пайдаланушы экранымен бармағын жылжыта алады, ал қосымша бармағының астындағы ауданды немесе көше мекенжайын (масштабына байланысты) хабарлайды. Ciaffoni Ariadne GPS үшін өзінің қолжетімді картасын жасады. Оның шешімі Apple-дің iOS 6 жүйесіндегі қолжетімді карталарынан бұрын қолжетімді болды. Қызығушылық тудыратын нысандарды импорттау және экспорттау.

Блиндскватер

BlindSquare MIPsoft компаниясымен әзірленген және алғаш рет 2012 жылдың мамырында жарық көрді. Ол Foursquare және OpenStreetMap деректерін пайдаланады және соқыр және көру қабілеті нашар саяхатшылардың қажеттіліктерін қамтитын кең мүмкіндіктер жиынтығын ұсынады. Foursquare, OpenStreetMap және Apple Maps деректеріне негізделген, келесі мүмкіндіктерді қолдайды: пайдаланушының қазіргі орналасқан жерін сұраныс бойынша және алдын ала белгіленген интервалдарда автоматты түрде хабарлау; пайдаланушының қызығушылық танытқан жерлерін сақтау. Пайдаланушылар осы жерлерге белгіленген қашықтықта жақындағанда хабарлама ала алады, бұл қашықтықты әрбір жер үшін жеке-жеке анықтауға болады. Қоғамдық қызығушылық танытқан жерлер, көшелердің қиылысы және пайдаланушы сақтаған жерлер туралы автоматты түрде хабарлау. Бағыт-жол көрсету орындарының координаттарын үшінші тараптың навигациялық қосымшаларына жіберу. BlindSquare тоғыздан астам үшінші тараптың навигациялық қосымшаларымен үйлесімді жұмыс істейді. Үшінші тараптың қоғамдық көлік қосымшаларын қолдау арқылы BlindSquare пайдаланушыларға ағымдағы орналасқан жері мен баратын жерінің координаттарын бірнеше қосымшаға жіберуге мүмкіндік береді, осылайша олар маршруттар мен кестелерді іздеуге болады. Аудио мәзір пайдаланушыларға iOS құрылғысының сенсорлық экранына тимей, құлаққаптардағы түймелерді басып, BlindSquare функцияларын қосуға мүмкіндік береді. Саяхаттамас бұрын алыс жерлерді зерттеуге мүмкіндік беретін жерлерді модельдеу. Кіріктірілген қолжетімді карта. Пайдаланушы құрылғысын бағыттаған жерде орналасқан қоғамдық және пайдаланушының қызығушылық танытқан жерлері мен қиылыстары туралы хабарлау. Bluetooth маяктары арқылы ішкі навигация. Өзінің BlindSquare Beacon Positioning System (BPS) жүйесін, сондай-ақ ашық Wayfindr стандартын қолданады.

iMove

iMove EveryWare Technologies компаниясымен әзірленді және алғаш рет 2013 жылдың қаңтарында жарияланды. Оның ерекшелігі – пайдаланушыларға дыбыс жазбаларын жасауға және оларды сақталған жерлермен байланыстыруға мүмкіндік беруі. iMove келесі мүмкіндіктерді ұсынады: пайдаланушы жүріп бара жатқанда маңызды қоғамдық орындар туралы хабарлау, пайдаланушы белгілеген жерлерді сақтау және осы жерлерге жақындағанда ескерту жасау, сондай-ақ сақталған жерлерге байланыстырылған қысқа дыбыс жазбаларын жасау және сол жерге жақындағанда оларды ойнату.

MyWay Classic (МайУэй Классикалық)

MyWay Classic алғаш рет 2012 жылдың қаңтар айында жарық көрді және оны Швейцарияның соқырлар федерациясы жасады. Ол соқыр және көру қабілеті нашар саяхатшылардың қажеттіліктерін қамтитын, көптеген мүмкіндіктерге ие қосымшаға айналды. Қолданба OpenStreetMap деректерін пайдаланады және келесі мүмкіндіктерді ұсынады: Пайдаланушыларға қазіргі орналасқан жерін сұрағанда және автоматты түрде хабарлау. Пайдаланушылар өздеріне қызықты нүктелерді тіркеп, оларға жақындағанда ескерту алады. Пайдаланушылар өз маршруттарын жазып алып, сол маршруттардың бірін жүргенде қолданбаның навигациялық көмегін пайдалана алады. Қажетті OpenStreetMap деректері жүктелгеннен және қолданбаға импортталғаннан кейін, MyWay көшелердің қиылыстарын және маңызды мемлекеттік нысандарды пайдаланушы жақындағанда хабарлай алады. Қажетті OpenStreetMap файлдары жүктелгеннен және қолданбаға импортталғаннан кейін, пайдаланушы файлдарды өңдеу арқылы немесе жаңа файлдар жасап, қажетті деректерді оларға қою арқылы хабарланатын мемлекеттік нысандардың санаттарын таңдап ала алады. OpenStreetMap деректерін пайдалана отырып, MyWay кезегімен навигация ұсынады. Қызықты нысандарды импорттау және экспорттау мүмкіндігі. Bluetooth маяктарын қолдана отырып, ішкі кеңістікте навигациялауға қолдау.

Opta Nav арқылы

ViaOpta Nav Novartis Pharmaceuticals Corporation компаниясымен әзірленді және алғаш рет 2014 жылдың тамызында жарияланды. Ол IOS және Android құрылғылары үшін қолжетімді. Бұл соқыр және көру қабілеті нашар пайдаланушыларға арналған жалғыз GPS қосымшасы, ол қолжетімділік туралы ақпаратты іздеу мүмкіндігін ұсынады, мысалы, қиылыстар, тактильді жабын және дыбыстық ескерту белгілері туралы ақпарат. OpenStreetMap тиісті санаттарды қолдайтын болса да, бұл ақпарат карта деректерінде кеңінен қолжетімді емес. ViaOpta Nav мекенжай алу үшін Apple Maps (iOS құрылғыларында) және Google Maps (Android құрылғыларында) ал, маршрутты есептеу, қиылыстар туралы ақпарат және қызығушылық тудыратын қоғамдық орындар үшін OpenStreetMap-ты пайдаланады. ViaOpta Nav келесі негізгі мүмкіндіктерді қолдайды:
Пайдаланушының қазіргі орналасқан жерін хабарлау. Дауыстық нұсқаумен навигация. Қиылыстар туралы автоматты хабарлау. Пайдаланушының таңдаған орындарын сақтау. Жақын жердегі қоғамдық орындарды қарау және оларды бағыт ретінде таңдау. Дегенмен, пайдаланушы жүріп бара жатқанда бұл орындар туралы хабарланбайды. Құлаққапты қолдау пайдаланушыларға құлаққап батырмаларын басып кейбір ақпаратты сұрауға мүмкіндік береді.

GPS жүк тасушы

Loadstone жобасы соқыр және көру қабілеті нашар пайдаланушылар үшін спутниктік навигацияға арналған ашық кодты бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеп жатыр. Бағдарламалық жасақтама тегін, қазіргі уақытта Symbian операциялық жүйесінің барлық нұсқаларында S60 платформасы бар көптеген Nokia құрылғыларында жұмыс істейді. GPS қабылдағышы ұялы телефонға Bluetooth арқылы қосылуы керек. Әлемдегі көптеген соқыр адамдар Nokia ұялы телефондарын пайдаланады, себебі S60 Symbian платформасы үшін екі экранды оқу құралы бар: Nuance Communications компаниясының Talks және испандық Code Factory компаниясының Mobile Speak. Бұл құрылғыларды синтетикалық сөйлеу арқылы қолжетімді етеді, сонымен қатар Loadstone GPS сияқты үшінші тарап бағдарламалық жасақтамасын пайдалануға мүмкіндік береді. Loadstone әзірлеушілері, соқыр адамдар, Ванкувер, Глазго және Амстердам қалаларынан шыққан. Әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген пайдаланушылар жақсарту ұсыныстарын енгізді, өйткені олар жаяу жүргіншілердің қозғалысын арттыруға көмектесетін функционалдықты нақты біледі. Монти Лилберн мен Шон Киркпатрик жобаны 2004 жылы бастады. Алғашқы жетістіктерден кейін олар оны 2006 жылдың мамыр айында жариялады. Содан бері басқа еріктілер де осы жаһандық өзін-өзі көмектесу жобасына қосылды. Бағдарлама GNU General Public License (GPL) лицензиясымен шығарылады және толығымен жеке әзірлеушілер мен пайдаланушылардың қайырымдылықтары есебінен қаржыландырылады. Бұл өнім соқыр адамдарға қолжетімді спутниктік навигация шешімдерін ұсынатын санаулы жаһандық сатушылардың сауда саясаты мен бағаларына тәуелсіздік береді. Үлкен ауылдық аймақтарда және дамып келе жатқан немесе жаңадан индустрияланған елдерде, әдеттегі карта дерекқорында нақты карта туралы мәліметтерге ие болу қиын. Сондықтан Loadstone бағдарламалық жасақтамасы пайдаланушыларға навигация үшін өздерінің жол нүктелерін жасауға, сақтауға және оларды басқалармен бөлісуге мүмкіндік береді. Loadstone қауымдастығы OpenStreetMap жобасы сияқты ақысыз дереккөздерден координаттарды импорттау бойынша жұмыс істеп жатыр. Сонымен қатар олар Tele Atlas сияқты коммерциялық карталық деректерге лицензия алу үшін демеуші іздеп жатыр. Басқа ірі жеткізуші – Nokia-ға тиесілі Navteq. Lodestone – компастар жасау үшін бүкіл тарих бойы қолданылған табиғи магниттік темірдің атауы. S60 құрылғыларының көру қабілеті бар иелері Loadstone-ті бос уақытында геокешингпен айналысу үшін пайдалана алады.

Лородукс

LoroDux – Ганновер жоғары техникалық мектебінің жобасы. Loadstone-дағы сияқты, пайдаланушы бағыт және қашықтық туралы ақпарат арқылы бағытталады. Экрандағы мәтін экранды оқу құралымен оқылады. Тек діріл арқылы навигация жасау мүмкін. OpenStreetMap жобасынан деректерді импорттауға болады. Жұмыс тоқтатылды, себебі команда болашақта Android-де Java қолдануды қалайды.

Мобильді географиялық

Mobile Geo – Windows Mobile негізіндегі смартфондар, Pocket PC телефондары және жеке цифрлық ассистенттер (PDA) үшін Code Factory компаниясының GPS навигациялық бағдарламалық қамтамасы. Sendero Group компаниясының GPS және карта жасау технологияларымен қамтамасыз етілген Mobile Geo – көру қабілеті бұзылған адамдарға навигациялық көмек ретінде жұмыс істейтін және кең таралған мобильді құрылғылармен үйлесімді алғашқы шешім. Жеке лицензиямен таралса да, Mobile Geo Code Factory компаниясының танымал экранды оқырмандары – Pocket PC үшін Mobile Speak және Windows Mobile смартфондары үшін Mobile Speakпен тікелей үйлесімді.

"Nordic Evolution" цифрлық бағыт-бағдары

Швецияда жасалған және 2022 жылдан бері қолжетімді. Жүйе сіздің смартфоныңызға қосылған жоғары дәлдікті GPS модулінен және соқыр адамға алдын ала жазылған цифрлық бағытпен жүруге көмектесетін құлаққаптардан тұрады. Серуендеуге, жүгіруге, шаңғы тебуге және т.б. серіксіз сыртта пайдалануға арналған.

Треккер

2003 жылы наурыз айында HumanWare (бұрын VisuAide деп аталатын) компаниясы жасаған және өндірген Victor Trekker іске қосылды. Бұл Dell Axim 50/51 немесе кейін HP IPAQ 2490B Pocket PC-де жұмыс істейтін жеке цифрлық көмекші (PDA) бағдарламасы, ол соқыр және көру қабілеті нашар адамдар үшін сөйлейтін мәзірлер, сөйлейтін карталар және GPS ақпаратымен бейімделген. Толық портативті (салмағы 600 г) құрылғы, соқыр адамға орнын анықтауға, маршруттар құруға және баратын жеріне қатысты навигациялық ақпарат алуға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, ол қонақүйлер, мейрамханалар сияқты қызығушылық тудыратын орындардың толық дерекқоры бойынша іздеу функциясын ұсынды. PDA-ның сенсорлық экраны серпімді таспамен бекітілген түймелер бар тактильді пернетақта арқылы қолжетімді. Оны толық жаңартуға болады, жаңа аппараттық платформалар мен толық географиялық ақпаратты қоса алғанда, мүмкіндіктерін кеңейтуге болады. Trekker және Maestro – Windows Mobile Pocket PC негізіндегі қолжетімді PDA-ның алғашқы өнімдері, 2005 жылдың мамыр айынан бастап біріктіріліп қолжетімді. Trekker енді Humanware компаниясымен сатылмайды; оның ізбасары – дербес құрылғы болып табылатын "Trekker Breeze". Бағдарламалық құралдың мүмкіндіктері бастапқы Trekker-ге қарағанда кем.

Треккер Бриз

Trekker Breeze – дербес аппарат. Бағыттарды пайдалану алдында жазып алу керек. Қызығушылық танытарлық орындар (POI) қолдауға ие.

Брайль қарпіNote GPS

БрайлNote GPS құрылғысын Sendero Group, LLC және Pulse Data International, қазір HumanWare деп аталатын компания 2002 жылы әзірледі. Ол жеке цифрлық көмекші, карталық бағдарлама және дауыстық синтезатордың үйлесімі сияқты. Кішкентай ұялы телефондай қабылдағышы бар БрайлNote GPS, GPS желісін пайдаланып, саяхатшының жер бетіндегі орнын және жақын маңдағы қызықты орындарды анықтайды. БрайлNote спутниктерден радиосигналдарды қабылдайды, пайдаланушылардың орналасқан жерін картаға түсіріп, дауыстық синтезатор арқылы берілетін ақпаратпен оларды қажетті жерге бағыттайды. Жүйе спутниктерді пайдаланып, кеме теңізде орнын анықтағандай, пайдаланушының орнын үшбұрыш тәрізді анықтайды. Пайдаланушылар PDA дерекқорына жергілікті мейрамханалар сияқты қызықтыратын жерлерді енгізе алады. Содан кейін, олар құрылғының пернетақтасындағы командаларды қолданып, белгілі бір қызықтыратын жерге бағыт ала алады.

Капсис Каптен

Француздық Kapsys компаниясы Каптен деп аталатын, дауыстық кіріс және шығыспен жұмыс істейтін дисплейсіз навигациялық жүйені ұсынады. Бұл жүйе бастапқыда велосипедшілер үшін әзірленген, бірақ басқа қолжетімді навигациялық шешімдермен салыстырғанда төмен бағасының арқасында көзі нашар көретін адамдар арасында тез танымал болды. Кейінгі нұсқалары қолжетімділік туралы ұсынымдарды ескерді.

Тринетра

"Тринетра" жобасы көзі жоқ адамдарға пайдалы, тәуелсіздігін арттыратын, тиімді технологияларды жасауды мақсат етеді. Мұндай жүйелердің бірі, көру қабілеті жоқ адамдардың қоғамдық көліктерді пайдалануындағы қиындықтарды шешуге бағытталған. GPS қабылдағыштары және кезеңмен орналасқан инфрақызыл сенсорлар арқылы алынған ақпарат ұялы байланыс модемі арқылы орталықтандырылған автопарк басқару серверіне жіберіледі. Көзі жоқ адамдар, кез келген мәтінді дауысқа айналдыра алатын ұялы телефондар мен веб-браузерді пайдаланып, автобустың келу уақытын, орналасқан жерін және қазіргі толымдылығын білуге болады. Профессор Прия Нарсимхан басшылығымен жүзеге асырылып жатқан "Тринетра" жобасы Карнеги Меллон университетінің Электр және компьютерлік инженерия факультетіндегі үздіксіз зерттеу. Қосымша зерттеу тақырыптарына азық-түлік дүкендерінде тауарлардың UPC және RFID кодтарын анықтау, сондай-ақ сауда орталықтарында ішкі бағдарламалау кіреді.

Мобик

MoBIC – 1994-1996 жылдары Еуропалық Одақ Комиссиясының қолдауымен іске асырылған, компьютермен өзара әрекеттесетін соқыр және егде саяқты адамдардың жылжу мүмкіндігін қамтамасыз ету жобасы. Ол соқыр адамға автобус және пойыз кестелері сияқты көптеген дереккөздерден, сондай-ақ жергілікті жердің электрондық карталарынан ақпарат алуға мүмкіндік беретін маршрутты жоспарлау жүйесін жасауға бағытталған. Жоспарлау жүйесі соқыр адамдарға үй ішінде маршруттарын алдын ала зерттеуге және жоспарлауға көмектеседі. Соқыр жаяу жүргіншінің нақты орны мен бағытын анықтайтын құрылғылар қосылғаннан кейін, жүйені сыртта да пайдалануға болады. Сыртқы орналасу жүйесі спутниктер мен сигналдарға негізделген, олар бір метрге дейін ендік және бойлық координаталарын анықтайды; компьютер бұл деректерді жергілікті жердің электрондық картасындағы нүктеге түрлендіреді. Жүйенің нәтижесі – дауыспен берілетін хабарламалар.

Дришти

Дришти – сымсыз жаяу жүргіншілер навигациясы жүйесі. Ол киілетін компьютерлер, дауыс тану және синтез, сымсыз желілер, географиялық ақпараттық жүйе (ГИС) және GPS сияқты бірнеше технологияларды біріктіреді. Көрмейтін адамдарға контексттік ақпаратты жеткізеді және пайдаланушының тілегі, уақыт шектеулері (мысалы, жол қадағалауы) және динамикалық кедергілер (мысалы, жүргізіліп жатқан жер жұмыстары, арнайы іс-шаралар үшін жолдың жабылуы) негізінде ең қолайлы маршруттарды есептеп шығарады. Жүйе соқыр пайдаланушыны тұрақты және динамикалық деректерге сүйене отырып, үнемі бағыттап отырады. Олардың маршруты бойынша кеңістіктік деректер базасынан алынған қоршаған орта жағдайлары мен маңызды орындар туралы ақпарат егжей-тегжейлі түсіндірме дауыстық хабарламалар арқылы дереу ұсынылады. Сондай-ақ жүйе пайдаланушыға соқыр адам сезімі бойынша интеллект қосып, оны кеңістіктік деректер базасын сақтайтын орталық серверге жіберу мүмкіндігін береді.

UCSB жеке бағдарлау жүйесі

1985 жылы Калифорния университетінің Санта-Барбарадағы психология профессоры Джек Лумис көру қабілеті бұзылған адамдар үшін GPS негізіндегі навигациялық жүйе идеясын ұсынды. Ұзын жарияланбаған мақала (Loomis, 1985) концепцияны сипаттап, іске асыруға қатысты бірнеше идеяны, соның ішінде виртуалды дыбыс интерфейсі идеясын егжей-тегжейлі түсіндірді. Лумис 20 жылдан астам уақыт бойы жобаны Реджинальд Голледж (1937–2009), UCSB география профессоры, және Роберта Клатцки, психология профессоры (қазір Карнеги Меллон университетінде) бірлесіп басқарды. Олардың дамыту және қолданбалы зерттеулерінің комбинациясын Ұлттық Көз Институтының (NEI) үш көпжылдық гранты және Sendero Group-тың Майкл Мей басқарған Ұлттық Мүгедектік және Оңалту Зерттеу Институтының (NIDRR) тағы бір көпжылдық консорциум гранты қолдады. 1993 жылы UCSB тобы алғаш рет Жеке Бағдарламалау Жүйесін (PGS) рюкзакқа салынған үлкен прототиппен қоғамға көрсетті. Содан бері олар PGS-тің бірнеше нұсқасын жасады, олардың бірі белге ілінетін кішкентай сөмсеге сыйды. Олардың жобасы негізінен пайдаланушы интерфейсіне бағытталған, ал нәтижесіндегі зерттеулер жобаның мұрасын анықтады. Бұл жазбаның басында айтылғандай, қазір бірнеше киілетін жүйелер саудаға түскен. Бұл жүйелер ауызша нұсқаулар мен қоршаған орта туралы ақпаратты сөйлеу және Брайль дисплейлері арқылы ұсынады. Бірақ, жүргізушілер мен ұшқыштар навигациялық жүйелерінен суретті ақпарат алғысы келгендей, UCSB тобының зерттеулері көрсеткендей, көру қабілеті бұзылған адамдар көбінесе қоршаған орта туралы тікелей сезімдік ақпаратты қалайды. Олардың ҒЗЖ-ның көп бөлігі "кеңістіктік дисплейдің" бірнеше түрімен айналысты, зерттеушілер Джим Марстон мен Николас Джудис соңғы күш-жігерге үлес қосты. Біріншісі – виртуалды дыбыстық дисплей, ол пайдаланушыға құлаққаптар арқылы дыбыстық ақпаратты ұсынады (1985 жылғы концепциялық құжатта ұсынылғандай). Бұл дисплей арқылы пайдаланушы маршрут бойындағы бұрылыс нүктелері және қызығушылық тудыратын орындар сияқты маңызды қоршаған ортаны естиді. Бұл орындардың атаулары синтетикалық сөйлеуге айналдырылып, содан кейін дыбыстық бағыт пен қашықтық сигналдарын пайдалана отырып, пайдаланушының дыбыстық кеңістігінде көрсетіледі. Топтың "хаптикалық сілтеуіш интерфейсі" деп аталатын екінші түрі "Talking Signs"© қашықтан хабарлау жүйесінде қолданылатын қолға ұсталатын қабылдағыштан шабыттанды. Пайдаланушы кішкентай таяқ ұстайды, оған электронды компас және кішкентай динамик немесе вибратор бекітілген. Қол компьютердегі деректер базасында көрсетілген орынға бағытталғанда, пайдаланушы дыбыс естіп немесе діріл сезінеді. Қосымша ауызша ақпарат синтетикалық сөйлеу арқылы берілуі мүмкін. Пайдаланушы "бағытта" дыбыстық немесе діріл сигналын сақтап, қолмен денесін туралап, қалаған орынға қарай қозғалады. Пойнтер интерфейсінің басқа нұсқалары компасты денеге немесе басқа орнатып, бағыт сигналы сезілгенше дене немесе басқа бұруды қамтиды. Алты жарияланған маршруттық нұсқаулық зерттеулері кеңістіктік дисплейлердің тиімді маршруттық нұсқаулар ұсынатынын, сөйлеу интерфейстеріне қарағанда танымдық жүктеменің азайтылатынын және көбінесе көру қабілеті бұзылған пайдаланушылардың оларды артық көретінін көрсетеді.

Соқырларға арналған Брунелл навигациялық жүйесі

Профессор В. Балачандран – Брунел университетінің GPS зерттеу тобының негізін қалаушы және жетекшісі. Ол және оның зерттеу тобы көзі нашар көретін және соқыр адамдар үшін навигациялық жүйелерді зерттеумен айналысады. Жүйе жоғары дәлдіктегі GPS позициялау, ГИС, электрондық компас және сымсыз цифрлық бейне беру (қашықтықтан көру) мүмкіндігін қоса алғанда, қазіргі заманғы технологияларды интеграциялауға негізделген, бұл 3~4 метрлік дәлдікпен қамтамасыз етіледі. Ол күнделікті жаңартылатын цифрлық карталар жиынтығынан алынған ақпаратты пайдалана отырып, мысалы, жол жұмыстары туралы мәліметтерді қолдана отырып, автоматтандырылған бағыттарды ұсынады. Қажет болған жағдайда, көретін адамның көмегімен цифрлық картадан және қашықтықтан алынған бейнеден алынған ақпаратты пайдалана отырып, көзі нашар көретін жаяу жүргіншілерге қашықтықтан басшылық етуге мүмкіндік бар, бұл икемділікті қамтамасыз етеді. Кездесетін қиындықтардың қатарында уақтылы ақпараттың қолжетімділігі және навигациялық протоколды қоса алғанда, қандай ақпарат ұсыну керектігі мәселелері бар. Пайдаланушының қажеттіліктеріне қарай ақпаратты бейімдеу үшін функционалдық деңгейлер жасалды.

NOPPA

NOPPA навигациялық және бағдарлау жүйесі, көру қабілеті нашар адамдарға GPS технологиясын қолдана отырып, қоғамдық көліктегі жолаушыларға және бағыттар туралы ақпарат беру үшін әзірленген. Бұл Финляндиядағы VTT Industrial Systems компаниясының үш жылдық (2002–2004) жобасы. Жүйе үш көршілес қала аумағында автобустарды, қалалық пойыздарды және трамвайларды пайдаланатын жаяу жүргіншілер үшін үздіксіз сапар тізбегін қамтамасыз етеді. Ол ақпараттық сервер тұжырымдамасына негізделген, онда ерекше қажеттіліктері бар топтардың ақпараттық қажеттіліктерін шешу үшін пайдаланушыға бағытталған және міндеттерге шоғырланған тәсіл қолданылады. Жүйедегі ақпараттық сервер – пайдаланушы мен Интернет ақпараттық жүйелері арасындағы делдал. Ол әртүрлі көздерден ақпаратты жинап, сүзіп, біріктіреді және нәтижелерді пайдаланушыға жеткізеді. Серверде дауыс тану және күрделі есептеулерді немесе деректерді беруді қажет ететін функциялар орындалады. Сервер мен клиент арасындағы деректер алмасуы ең төменгі деңгейге дейін азайтылады. Пайдаланушы терминалы дауыс синтезін және бағыт көрсетудің көп бөлігін қамтиды. Қазіргі уақытта NOPPA Финляндияда негізгі бағыт жоспарлау және навигациялық қызметтерді ұсына алады. Бірақ іс жүзінде карта деректерінде ескірген немесе қате ақпарат болуы мүмкін, орналасуы қолжетімсіз немесе дәл болмауы мүмкін, ал сымсыз деректерді беру әрқашан мүмкін болмайды.

Жүгіру

NAVIG – фундаменталды және қолданбалы аспектілері бар көпсалалы жоба. Басты мақсат – соқыр адамдардың навигациялық қабілеттерін арттырып, тәуелсіздігін қамтамасыз ету. Кез келген кедергілерден сақталып, мақсатқа жету – соқыр адамдардың кездесетін ең қиын мәселелердің бірі. Жоба аясында белгілі және беймәлім ортада, үй ішінде де, сыртта да автономды навигацияға қол жеткізу жолдары іздестіріледі. Жобаға қатысушылар құрамына екі компьютерлік ғылымдар ғылыми-зерттеу орталығы кіреді: мүгедектерге арналған адам-машина арақатынасы (IRIT) және есту қабылдауы, кеңістіктік таным, дыбыс дизайны және толықтырылған шындық (LIMSI) салаларындағы мамандар. Тағы бір ғылыми-зерттеу орталығы адам және компьютерлік көру (CERCO) саласында маманданған, ал екі өнеркәсіптік серіктес жасанды көру (Spikenet Technology) және жаяу жүргіншілердің геолокациясын анықтау (Navocap) салаларында жұмыс істейді. Консорциумның соңғы мүшесі – көру қабілеті бұзылғандарға арналған білім беру ғылыми-зерттеу орталығы (CESDV – IJA, Соқыр жастар институты).

ТАНИЯ

TANIA – Германияның Штутгарт университетінде құрылған жоба. Аппараттық бөлігі GPS және RFID технологияларына негіделген. Ол көзі көрмейтін және естімейтін-көрмейтін адамдарға қадамдық дәлдікпен бағыт көрсетуге мүмкіндік береді. Жүйе үшін арнайы карталар жасалған жерлерде ғана жұмыс істейді.