Кіріспе
Friday Night Videos – 1983 жылдың 29 шілдесінен 2002 жылдың 24 мамырына дейін NBC телеарнасында көрсетілген американдық музыкалық бейнеклиптер/разнообраздық бағдарламасы. Бастапқыда 1980-жылдардың басында MTV арқылы кең таралған музыкалық бейнеклиптердің өсуіне байланысты, телеарна музыкалық клиптерден пайда табу үшін бағдарламаны жасады. 1990 жылы бағдарлама жалпы музыкалық бағытқа көшті, бейнеклиптермен қатар тікелей музыкалық өнерлері де көрсетілді. 1994 жылы «Жұма күні кеш» деп атауы өзгертілгеннен кейін, бағдарлама форматы әртүрлі ойын-сауық мазмұнын қосу арқылы кеңейтілді, бұл музыкалық бейнеклиптерді толықтырып, кейіннен олардан басып өтті. 2001 жылы бағдарлама өзгеріске ұшырап, «Кейінгі жұма» деп аталды, музыкалық және арнайы бөлімдер алынып тасталды және жаңа стендап комедия таланттарын көрсетуге толыққанды бағытталды.
Friday Night Videos is an American music video/variety program that aired from July 29, 1983, to May 24, 2002, on NBC. Originally developed as an attempt by the network to capitalize on the emerging popularity of music videos, which had been brought into the mainstream by MTV during the early 1980s, the program shifted over to a general music focus in 1990, mixing in live music performances alongside the video showcases. Upon being retitled Friday Night in 1994, its format was expanded to incorporate a variety of entertainment content to supplement, and eventually surpass, the music videos. The program evolved into its final format in 2001 under the title Late Friday, removing the music and feature segments and becoming dedicated solely to showcasing new stand up comedy talent.
Алғашқы жылдар
Friday Night Videos бастапқыда Дик Эберсол өндірген. 1974 жылдан 1981 жылға дейін NBC-де кешкі бағдарламалар директоры ретінде ол Burt Sugarman-мен бірлесіп "The Midnight Special" бағдарламасын жасады. Эберсол 1981 жылы "The Midnight Special" бағдарламасынан шығып, Лорн Майклспен бірлесіп жасаған "Saturday Night Live" бағдарламасының атқарушы продюсері болды. Осыдан кейін "The Midnight Special" бағдарламасы тоқтатылып, оның орнына екі жыл бойы NBC-нің жұма кешкі/сенбі таңертеңгі эфирінде көрсетілген канадтық SCTV скетч-комедиялық бағдарламасы орналасты. SCTV – Эберсолдің шұғыл кетуінен туындаған кенеттенгі эфирлік үзілістің жылдам және арзан шешімі болды және бастапқыда тұрақты болуы жоспарланбаған. Сондықтан, Эдди Мерфи және Джо Пископо сияқты актерлердің танылуынан кейін бірнеше жылдан кейін қайта жанданған SNL бағдарламасында Эберсол тағы бір музыкалық бағдарлама жасауға бел буды. "The Midnight Special" бағдарламасын жаңартудың орнына, оның идеясы 1983 жылы SCTV бағдарламасын алмастырған "Friday Night Videos" бағдарламасына айналды. Бұл бағдарлама 1984 жылы өндірісі тоқтатылғанша АҚШ-тағы Cinemax кабельдік арнасында тағы бір жыл көрсетілді. MTV алғашқы жылдары американдықтардың көпшілігі үйлерінде көре алмайтын құбылыс болды, себебі көптеген аймақтарда кабельдік теледидар қызметі әлі де жеткіліксіз болды (әсіресе ауылдық жерлер мен қала ішіндегі аудандарда), сондай-ақ барлық кабельдік теледидар провайдерлері бірден MTV ұсынбады. "Friday Night Videos" осы мүмкіндікті пайдаланып, көптеген көрермендер үшін ең жақсы балама бағдарлама болды. Бағдарлама негізінен сол кездегі танымал топ-40 әртістердің музыкалық бейнелерін көрсеткенмен, кабельдік бәсекелесінен айырмашылығы, "Friday Night Videos" көбірек әртүрлілік ұсынды. Бұл бағдарламада поп, рок, R&B және рэп жанрларындағы әртістер орындады. Бастапқыда, "The Midnight Special" және SCTV бағдарламалары сияқты, шоу 90 минутқа созылды және камерадан тыс хабарлаушы ұсынған музыкалық бейнелерден тұрды. Сонымен қатар, 1960 және 1970 жылдардағы классикалық әртістер кейде "Даңқ залы бейнелерінде" пайда болды, танымал жұлдыздар "Жеке роликтерде" көрсетілді, ал жаңа клиптер "Әлемдік премьералық бейнелер" ретінде эфирге түсті. Ең танымал мүмкіндік – "Бейне дауыс беру". Екі бейнебаян тізбектеп көрсетілді, ал бүкіл елдегі көрермендер (Батыс жағалаудан басқа, онда бағдарлама жазбадан көрсетілді) олардың біреуіне дауыс беру үшін бүкіл ел бойынша 900 нөмірін шалып, шақырыққа шағын ақы төледі. Жеңімпаз бейне келесі аптада жаңа қарсыласпен кездесті. Егер бейне төрт рет қатарынан дауыс беруде жеңіске жетсе, ол "зейнеткер чемпион" деп жарияланды және келесі аптада жаңадан бастау үшін екі жаңа бейнебаян ұсынылды. Дауыс берушілердің санын арттыру үшін FNV бағдарламасы дауыс беру үшін телефон соққан кезде әр он бес секунд сайын тегін футболкалар ұсына бастады. Ник Майклс және Скотт Муни камерадан тыс хабарлаушылар болды. Бағдарламаның алғашқы жылдарында шоудың дыбыс бөлігі NBC радио желісінің бірнеше серіктестерімен бірге NBC-ге тиесілі және басқарылатын радиостанцияларда FM радио арқылы стерео-трансляция ретінде ұсынылды. Бұл келісім 1984 жылдың күзінен бастап 1986 жылдың күзіне дейін екі жыл бойы MTS стандарты бойынша NBC Television Network теледидар стерео бағдарламасының іске қосылуына дейін жалғасты. Бұл NBC-нің тек стерео форматында түсірілген алғашқы бағдарламаларының бірі болды.
Уақыт ауысуы және сенбі таңғы бейнелер
1987 жылдың 12 маусымында шоу 90 минуттан бір сағатқа дейін қысқартылып, басталу уақыты 12:30 ET-ден 1:30-ға дейін ықпалды болды. Бұл, телеарнаның жұма кешкі (сенбі таңертеңгі) "Дэвид Леттермен кешкі шоуы" трансляциясын қосу шешімінің нәтижесінде болды. Леттермен шоуы, бұрын тек дүйсенбі-бейсенбі күндері (сейсенбі-жұма таңертең) сағат 12:30-да ғана эфирге шығар еді, сол кезде жоғары рейтингтерге ие болды. 1990 жылдың басында NBC, FNV-нің сенбі таңертеңгі нұсқасын көрсетті, осы арқылы кешкі эфирдегі уақыттың кешіккендігіне байланысты шоуды жіберіп алған көрермендерге мүмкіндік берді. Алайда, бұл эпизодтар көбінесе түнгі эфирде көрсетілген жаңа эпизодтардың қайталануы емес, көбінесе бұрынғы қонақ жүргізушілердің жинағы болды. Сол күзде, телеарна "Саусаған таң" сериалынан кейін "Саусаған таң бейнелері" атты клондалған таңертеңгі бағдарламаны көрсетті. Бұл FNV-нің жасөспірімдер аудиториясына бағытталған, көңілді нұсқасы болды. 1992 жылы бағдарлама тоқтатылды. 1990 жылдың соңында, MTV-де байқалған сияқты, FNV толығымен бейне форматынан алыстай бастады. Бұл, мүмкін, бейне трендінің жаңалығының жойылуына және FNV-нің жасөспірімдер мен жас ересектерден құралған аудиториясының гранж, хардкор рэп және инди-рок сияқты жаңа, агрессивті жанрларға қарай ықпал етуіне байланысты болды. NBC бұл жанрларды FNV трансляцияларында коммерциялық тартымдылықтың жетіспеуіне (яғни, гранж бен радио эфирінің аздығына) және бейнелердегі әдепсіздік мәселелеріне байланысты көрсетуге құлшынбады. Оның орнына, әртүрлі комедия актерлері қатысқан тұрақты промо-роликтер қосылды. Бірнеше жылдан кейін бұл материал бағдарламаның соңғы нұсқасын басып өтетін деңгейге жетті (төменде қараңыз). 1991 жылы, сол кездегі MTV трендін еліктеу мақсатында (мысалы, Unplugged), студияда тікелей музыкалық өнер көрсетулер қосылды. 5 сәуірде Том Кенни, сол кездегі белгісіз комедия актерi, кейіннен дауыстық актерлік өнері арқылы танымал болды, әсіресе Губка Боб СкверПант рөлінде, экрандағы тұрақты жүргізуші болды. Оған Нью-Йорктің тәжірибелі R&B диджейі Фрэнки Кроккер қосылды, ол өзінің "Фрэнки Кроккердің күнделігі" атты жеке рубрикасын жүргізді, онда музыка тарихындағы маңызды даталар жарияланды. Кейін Кроккер жүргізуші болды, одан кейін Даррил М. Белл және ақырында 1993 жылы Tonight Show Band-тің жетекшісі Бранфорд Марсалис жүргізді.
Форматтың өзгеруі
1994 жылдың қаңтар айында, жылдар бойы төмендеген рейтингтерден және кабельдік теледидардың өркендеуінен кейін, MTV-ге көбірек үйлердің қол жеткізуіне мүмкіндік бергеннен кейін, бағдарлама өзектілігін сақтау үшін жаңа форматқа көшірілді. 14 қаңтардағы эфирден бастап, бағдарламаның түсірілімі Нью-Йорк қаласынан Бербанктегі NBC студиясына көшірілді және атауы "Жұма күні кешкісі" деп қысқартылды. Бұдан бөлек, ол музыкалық бейнелерді көрсетуден гөрі, жалпы ойын-сауық және түрлі бағдарламаға айналды, онда танымал адамдармен сұхбаттар, стендап комедиясы, фильмдер туралы шолулар, тікелей өнерлеулер, көрермендердің пікір сауалдары және комедиялық этюдтер көрсетілді. Соның салдарынан, бағдарлама әрбір эпизодта шамамен екі музыкалық бейне көрсетуге мүмкіндік алды. Жаңа формат екі жаңа жүргізушіні де әкелді: комиктер Генри Чо және Рита Север. Брайан Коупленд аптаның жаңалықтарына қатысты әзіл-қалжыңдарымен "Коуплендтің көзімен әлем" атты бөлімінде бөлісті. 1996 жылы Север жеке жүргізуші болып тағайындалды. Ал бұрынғы "Бейне дауыс беру" сегменті қайта жаңартылып, "Жұма күні кешкі жюкбокс" деп аталды. 1998 жылдан кейін жүргізушілер сегменттерінде Север, Джей Леноның "Tonight Show" декорациясының сол жағындағы проекциялық экранның алдында отырып не тұрып, қонақтардың кіреберісіне жақын болды.
Түске қарай жыл
2000 жылы, ең жоғары рейтингке ие болғанына қарамастан, шоуды NBC тағы бір рет бюджеттік себептермен қайта форматтады, бұл сол кездегі шағын экономикалық төмендеуге байланысты болды. Осы атаумен, "Жұма түндері" 29 желтоқсанда соңғы рет көрсетілді, ол жеті жыл бойы осы атпен эфирде болды. 2001 жылдың 5 қаңтарында шоу "Кешіккен жұма" деген атпен қайта оралды. Музыкалық және ойын-сауық сегменттері толығымен тоқтатылды, шоу енді тек сахнадағы өнерпаздардың өнерлерін көрсетуге бағытталды. "Кешіккен жұма" 2002 жылдың мамыр айында "Карсон Дейлимен соңғы қоңырау" аптасына бес күн көрсетіле бастағанға дейін эфирде болды; бұл шоу сол жылдың қаңтар айында дүйсенбі-бейсенбі (сегізінші-жұма таңертең) сағат 1:30-да (Шығыс уақыты бойынша) басталды. NBC "Кешіккен жұманы" көшірмеуге шешім қабылдады және 19 жылдық эфирден кейін бағдарламаны тоқтатты, соңғы 16 ай немесе одан да көп уақыт соңғы форматта болды. Бұл тоқтату NBC-нің апта сайынғы жұма кешкі музыкалық немесе комедиялық/әртүрлі шоуларды эфирге берудің 29 жылдық тарихын аяқтады. Одан кейін бұрынғы жұма кешкі уақыт 2019 жылы "Соңғы қоңырау" тоқтатылғаннан кейін Лили Сингхпен "Сәл кеш" шоуымен толтырылды; "Сәл кеш" 2021 жылдың маусымына дейін көрсетілді, содан кейін NBC бұрынғы уақытты өз филиалдарына қайтарды.