Кіріспе

Жастармен жүргізілетін іс-шаралар

«Католик жастармен жұмыс» деген ұғым жастарға арналған кең ауқымды іс-шараларды қамтиды, бұл іс-шаралар әдетте Католик шіркеуінің атынан жасалады және оларға католик дінін үйрету, сондай-ақ оларды өмірінде дінді ұстануға және оның қағидаларын іске асыруға шақыру мақсатында жүзеге асырылады. Осы саладағы іс-шаралар, шіркеулер мен католик мектептеріндегі шағын жастар үйірмелерінен бастап, Әлемдік жастар күні сияқты ірі халықаралық жиындарға дейін жетеді. Бұл сала соңғы онжылдықтарда, әсіресе шіркеудегі дәстүрлі білім беру және діни нақылдарды үйрету әдістерімен салыстырғанда, көп дамыды. Көбінесе барлық дін аймақтары мен көптеген приходтарда жастарға көмек көрсетудің әлдебір түрі ұйымдастырылады. Алайда, дамыған елдердегі көптеген аймақтарда жастармен жұмыс істеу қиынға түсіп, сирек кездеседі, себебі католик дінін тұрақты түрде ұстанатын жастардың саны азайып барады. Дегенмен, соңғы онжылдықтардағы жаңа және үміт беретін өзгерістер, әсіресе шіркеудегі жаңа қозғалыстардың ықпалы, жастармен жұмыстың белсенді және жемісті сала болып қала беретініне кепілдік береді.

Католик жастар ұйымдары

Көптеген елдердегі жергілікті католик жастар топтары жастар арасындағы байланысты нығайту және лагерьлер, семинарлар немесе қажынату сияқты бірлескен шараларды ұйымдастыру мақсатында дінге қатысты аймақтық немесе ұлттық бас ұйымдар құрды. Католик жастар ұйымдарының жастармен жұмысының ерекшелігі – олардың қызметін дін қызметкерлері немесе басқа мамандар емес, жас еріктілер ұйымдастырып, бағыттайды. Дегенмен, көптеген католик жастар ұйымдары теологиялық білімі бар адамды "презес" лауазымына сайлайды. Еуропадағы көптеген католик жастар ұйымдарының тамыры Католик әрекеті қозғалысына тіреледі.

Жастармен жұмыс істейтіндер, діни қызметкерлер немесе ордендер ұйымдастырған католикалық жастар жұмысы

Көптеген христиан қауымдастықтарындағы жастармен жұмыс істегендей, католик жастар қызметі көбінесе жергілікті дін қызметкерлерінің пасторлары мен ерікті жандар арқылы жүргізіледі. Кейбір приходтар, әсіресе әлемнің бай аймақтарында, штаттық жұмыспен қамтылған мамандарды да жұмысқа тартады. Шіркеутің кейбір аймақтарында, мысалы Солтүстік Америкада, деканат немесе дінбасы деңгейінде толық уақытты жастар қызметкерлері болады. Олардың кейбірі кәсіби мамандар, ал кейбірі дін қызметкерлері немесе діни қауымдардың мүшелері болып табылады. Осы лауазымдарға дін қызметкерлерін тағайындаудың артықшылықтары – төмен жалақы шығындары, олардың қасиетті дәстүрлерді орындау мүмкіндігі және теологиялық білімдерінің сенімділігі. Дегенмен, көптеген аймақтарда дін қызметкерлерінің жетіспеушілігіне байланысты дінбасылар немесе мирян жандарға көбірек жүгінуде, олар ыңғайлырақ болумен қатар, дін қызметкерлері мен шіркеу қауымдары арасындағы қабырғаны бұзуға да қабілетті (мысалы, Дон Босконың салезиандары).

Мектептің пасторы

Бұл әсіресе Ұлыбританияда, Австралияда және католик мектептері кең таралған басқа елдерде танымал, бірақ католик шіркеуіндегі толық уақытты мирян рөлі должным образом құрметтелмеген немесе қамтамасыз етілмеген көптеген аймақтарда мойндалуға күреседі. Шәкірттік қызмет – бұл мектепке жастар жұмысының элементін енгізу үшін, арнайы жастармен жұмыс істейтін қызметкердің мирян шәкірт ретінде әрекет етуі, осылайша мектептің католик идеологиясын қолдау және мектептің негізгі білім беру жұмысын толықтыру. Соңғы және одан бұрынғы уақыттарда, бірнеше елдегі Ньюман орталықтары, АҚШ-тағы Католик университеті студенттерінің бірлестігі және Канададағы Католик христиандық қозғалысы сияқты шәкірттік қызметті қолдайтын немесе толықтыратын көптеген қозғалыстар пайда болды.

Католиктер интернатындағы жастар жұмысы

Бұл жастар тобы үшін тұрғын үй демалыс орталығында курс немесе демалыс өткізілетін, әдетте бірнеше күнге созылатын жұмысты қамтиды. Әдетте, бұл жұмыс уақытша болып табылады және кейбір жағдайларда интернаттар жылына мыңдаған жас адаммен жұмыс істейді. Жастарды мектеп немесе приход жібереді, сондықтан бұл жұмыс көбінесе негізгі емес, екіншілік болып табылады. Католиктердің жастармен жұмысы Ұлыбританияда ерекше танымал, онда он үш орталықтан тұратын торап бар, оның ішінде Кастеригг Манор, SPEC орталығы, Бриарс, Соли Хаус, Сент-Винсент орталығы және Уолсингэм үйі сияқты орындар бар.

Жаңа қозғалыстар

"Жастар 2000" және "Харизмалық жаңарту" сияқты қозғалыстар, әдетте, шіркеулер мен мектептерге байланыссыз жергілікті топтарды немесе жыл сайынғы ірі шараларды ұйымдастырады. Мұндай топтар көбінесе жастарға нақты бір сенімді, дәстүрді немесе өмір салтын қадағалауға тырысады. Осы жаңа қозғалыстардың бірі – LIFE TEEN, "жасөспірімдерді Христитке жақындатуға" бағытталған; ол Евхаристия, заманауи христиан музыкасы, қарым-қатынас негізіндегі қызмет және катехизис принципдеріне негізделген шіркеу бағдарламасы. Тағы бір қозғалыс – ECYD, ол жастарға қызмет ету жобалары мен жеке дұғаға гендерлік клубтар желісі арқылы көңіл бөледі. "Иса Жастар" – 28 жыл бұрын Үндістанда құрылған, қазір әлемнің көптеген елдерінде жұмыс істейтін католик жастар қозғалысы.

Миссиялық топтар

Миссиялық командалар – жастармен жұмыс істейтін жастар тобы, олар мектептерде немесе діни қауымдарда белгілі бір уақыт (әдетте шамамен бір апта) жастар тобымен бағдарлама жүргізеді, бұл бағдарлама көбінесе жақын арада жарияланған діни хабарға негізделген болады. Мұндай бағдарламалардың уақытша сипаты осы саланы тұрғын үймен жұмыс істеуге ұқсатады, бірақ миссиялық командаларды ұстауға кететін жоғары шығындар және жалдау қиындықтары олардың кеңінен таралмауына себеп болады.

Оқыту және біліктілік

Католик жастармен жұмыс істейтін қызметкерлерді даярлау және біліктілігі мәселесі әлемнің көптеген елдерінде қиын мәселе болып табылады. Мысалы, кейбір адамдардың пікірінше, еріктілердің артықшылықтары мен жомарттығы діни қызметкерлермен, әсіресе священниктермен салыстырғанда, олардың катехизистік және теологиялық білімінің жетіспеушілігімен, ал зайырлы жастармен жұмыс істейтіндермен салыстырғанда бейресми білім берудегі дайындығының жетіспеушілігімен көлеңкеленеді. Жастармен жұмыс істеушілерді оқыту және даярлау жүйелері пайда болды, және жастармен жұмыс істеушілер катехистерге арналған бағдарламаларға қатыса алады (мысалы, Ұлыбританиядағы CCRS). Сонымен қатар, шіркеудегі көптеген жастар қызметкерлері зайырлы білім алуға көбірек бейім. Бірақ, жалпы алғанда, шіркеуде жастармен жұмыс істейтін қызметкерлерді даярлау және олардың жетістіктерін бағалаудың ресми және кеңінен мойындалған жүйесі әлі де жоқ. Бірақ 2007 жылдың қыркүйегінде Бирмингем қаласындағы Ньюман университетінде Жастармен жұмыс істеу / Жастарға қызмет ету (кәсіби JNC аккредитациясымен) бойынша Foundation Degree бағдарламасы басталды. Бұл Ұлыбритания бойынша көптеген бағдарламалардың біріншісі болмақ.

Өзін-өзі басқару және жеке даму

Қабілетті арттыру жеке және жастар дамуының аса маңызды бөлігіне айналды. Бұл, әлемдік мектеп жүйелерінің тудырған кемшіліктерін жоюға, жастарды қазіргі жұмыс нарығының талаптарына және COVID-19 пандемиясының салдарынан жаңаша болып келе жатқан болашақ жұмысына дайындау мақсатында жасалып жатыр. Егер оған жақыннан қаралмаса, жастардың толық жұмыспен қамтылмауы экономикалық дамуға үлкен кедергі келтіреді, әсіресе діни ұйымдар ішінде.

Әр түрлі деңгейлер

Католик жастар жұмысы деп аталатын түрлі қызметтер бар. Оларға мыналар кіреді:

Қауымда жастармен жұмыс

Көптеген приходтарда жастарға бір жолмен немесе екінші жолмен көмектесетін топтар бар. Олар "жастар тобы" немесе "жастар клубы" деп аталуы мүмкін, немесе приходтағы нақты жастарға арналған топтар болуы мүмкін, мысалы, алтарь қызметкерлері немесе мінездеме алуға дайындалып жатқандар. Приходтағы жастарды қамтитын немесе жастарға арналған барлық топтарды жастар жұмысының саласына жатқызуға бола ма, жоқ па – бұл пікірталас тудыруы мүмкін, себебі олардың көпшілігі бейресми білім берудің орнатылған әдістемесіне емес, нақты міндеттерге немесе ұйымдастырылған шараларға негізделген. Католик жастар ұйымдары мен ұлттық және епархиялық жастар министрлігі бөлімдері көбінесе жергілікті жастар жұмысын жоспарлау және жүргізу үшін приходтарды қолдауға арналған ресурстар, идеялар мен бағдарламалар ұсынады.

Аудандық (епархиялық/декандық) жастар жұмысы

Көптеген епархиялар немесе деканаттар жастарға бағытталған бастамаларды үйлестіру үшін координатор тағайындайды. Бұл әсіресе әрбір приходтың толық уақытты қызметкерді алуға мүмкіндігі болмайтын аймақтарда өте маңызды. Мұндай координаторлар, дін қызметкері, діни бауыр немесе қарындас болуы мүмкін, жергілікті еріктілерді оқытуға, оларға жастар топтарын құруға, Дүниежүзілік жастар күні сияқты ірі шараларды немесе қажыналық сапарларды ұйымдастыруға, сондай-ақ приходтар мен мектептер сияқты басқа да жергілікті католик ұйымдары арасында байланыс орнатуға жауапты болады.

Халықаралық католик жастар ұйымдары

Сонымен қатар, католик жастар ұйымдарының халықаралық желілері мен бас ұйымдары бар (мысалы, ең ірілерінің бірі – Католик шіркеулік жастар қозғалысының халықаралық федерациясы).

Дүниежүзілік жастар күні

Бұл Папаның қатысуымен 2-3 жылда бір рет өткізілетін дүниежүзілік шара. 1995 жылы Филиппинде өткен шараға 5 миллионнан астам адам қатысып, оны ең ірі христиан жиындарының біріне айналдырды. Соңғы шара 2013 жылы Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласында, ал 2016 жылы Польшаның Краков қаласында Иоанн Павел II-нің қатысуымен өтті.

Экуменикалық ынтымақтастық

Кейбір елдерде әртүрлі христиан конфессиялары мен шіркеулерінің жастар ұйымдары арасында дәстүрлі түрде жақсы ынтымақтастық бар. Германияда, мысалы, католик жастар бірлестігі BDKJ және протестант жастар бірлестігі aej бірлесіп, әділ сауда бастамасы GEPA-ны құрды. Халықаралық деңгейде де ынтымақтастықтар бар. Мысалы, Католик шіркеуінің жасөспірімдер қозғалыстарының халықаралық федерациясы (FIMCAP) Еуропалық достастықпен серіктестік орнатқан.

Соңғы кездегі қиындықтар

Көптеген елдерде католик шіркеуінің кейбір ұстанымдары қоғамдық пікірде ескірген немесе шындықтан алшақ деп қарастырылады. Мұндай пікірді көбінесе жалпы халық ғана емес, католик миряндары, әсіресе жастар да бөліседі. Мюнстер университетінің 42 елден қатысушылармен жүргізген зерттеуі көрсеткендей, көптеген адамдар католик ұстанымдарын, әсіресе сексуалдық мәселелерге қатысты ұстанымдарды реформалауды қалайды.