Қысқа мерзімдік діни білім беру мекемелері тарихы

Кіріспе

Діни білім беру мекемесі, LDS Church ұйымы.

Жексенбілік мектеп – әдетте христиан дініндегі және балаларға немесе дінге жаңа келгендерге арналған білім беру мекемесі. Жексенбілік мектеп сабақтары көбінесе жексенбі күнгі құлшылық қызметінен бұрын өтеді және христиандарға, әсіресе балалар мен жасөспірімдерге, кейде ересектерге де діни білім беру үшін пайдаланылады. Көптеген христиан дінтерінің шіркеулерінде осы мақсатта қолданылатын, шіркеуге тіркесген сыныптар бар. Көптеген жексенбілік мектептер белгілі бір оқу жоспары бойынша жұмыс істейді, ал кейбіреулері қатысушыларға діни нанымдарды үйретеді. Мүшелер қатысқандары үшін және қатысуы үшін жиі сертификаттар мен сыйлықтар алады. Жексенбілік мектептерде жеңіл таңғы ас ұсынылуы мүмкін. Дегенмен, қасиетті Евхаристия тойланатын күндері кейбір христиан дінтері евхаристиялық нан мен шарапты қабылдамас бұрын ораза ұстауға шақырады.

Ерте тарих

Еуропадағы жексенбілік мектептер католик шіркеуінің Христиан доктринасының бауырластығымен басталды. Бұл бауырластық 16-шы ғасырда архиепископ Карл Борромео құрған, оның мақсаты жас итальян балаларын дінге үйрету болған. Протестант жексенбілік мектептері алғаш рет 18-шы ғасырда Англияда жұмысшы балаларға білім беру үшін ашылды. Уильям Кинг 1751 жылы Глостерширдегі Дурсли қаласында жексенбілік мектеп ашты. 1781 жылы «Глостер журналының» редакторы Роберт Райкс Глостерде осыған ұқсас мектеп ашты. Ол журналында мақала жазды, нәтижесінде көптеген дін қызметкерлері жастарға оқу, жазу, арифметика және Киелі кітап туралы білім беруді мақсат тұтқан мектептерді қолдады. Уильям Фокс баптист дияконы 1785 жылдың 7 қыркүйегінде Лондонның Прескотт-стрит баптист шіркеуінде Жекеменшік мектеп қоғамын құрды. Ол Райкстің жастар арасындағы қылмыс мәселесі туралы жазған мақалаларына қызығушылық танытқан. Пастор Томас Сток пен Райкс осылайша алтыдан он төрт жасқа дейінгі жүз баланың тізімін жасады. Қоғам оқулықтар шығарды және шамамен 4000 жексенбілік мектепті біріктірді. 1785 жылы 250 000 ағылшын баласы жексенбілік мектепке қатысты. Ханна Болл 1769 жылы Бакингемширдегі Хай-Уайкомб қаласында мектеп ашып, ерте бастама жасады. Дегенмен, жексенбілік мектептердің негізін қалаушысы ретінде 1781 жылы «Глостер журналының» редакторы Роберт Райкс танымал болды. Ол Уильям Кингтен (Дурслиде жексенбілік мектеп ашқан) кеңес алғаннан кейін, Глостердің кедей аудандарында тұратын балалардың қажеттіліктерін байқады, сондай-ақ оларды қылмысқа түсіп қалудан сақтау қажеттігін түсінді. Ол Мередит ханымның үйінде мектеп ашты, ол тек жексенбі күндері жұмыс істеді – фабрикаларда жұмыс істейтін ұлдар мен қыздардың баруға мүмкіндігі бар жалғыз күн. Балалар Киелі кітапты оқулық ретінде пайдаланып, оқуға және жазуға үйренді. 18-шы ғасырдағы Англияда білім беру көбінесе бай және еркектерге арналған және міндетті емес еді. Байлар балаларын жеке үйде оқытты, ал кіші балаларға гувернанттар немесе ұстаздар жалдады. Қалалық орта таптың ұлдары грамматикалық мектептерге жіберілсе, қыздары аналарынан немесе әкелерінің кітапханаларынан білім алды. Фабрика жұмысшылары мен шаруалардың балалары ресми білім алмады және әдетте ата-аналарымен бірге аптасына алты күн, кейде күніне 13 сағаттан астам жұмыс істеді. 1785 жылға қарай Англия бойынша 250 000-нан астам бала жексенбілік мектептерге қатысты. Лондондағы алғашқы жексенбілік мектеп Роуленд Хилл басшылығымен Саузерктегі Суррей шіркеуінде ашылды. 1831 жылы Ұлыбританиядағы 1 250 000 бала, яғни халықтың шамамен 25 пайызы апта сайын жексенбілік мектептерге барды. Бұл мектептерде діни біліммен қатар сауаттылық сабақтары да берілді. 1833 жылы «жастар арасындағы діни білім беру жұмысын біріктіру және дамыту үшін» унитарийлер өздерінің Жекеменшік мектеп қауымдастығын құрды, ол Британдық және шетелдік унитарий қауымдастығының «кіші серіктесі» болды және олармен бірге Лондонның орталық бөлігіндегі Эссекс залында кеңселер ашты. Индустриялық қалалардағы жексенбілік мектептердің жұмысы «кедейлер мектептерімен» (индустриялық кедейлерге қайырымдылық көмегі) және ақырында 1870 жылғы Бастауыш білім беру туралы заңның талаптарына сәйкес мемлекеттік қаржыландырылатын біліммен толықтырылды (33 & 34 Vict. c. 75). Жексенбілік мектептер осындай білім берумен қатар жалғасты, сондай-ақ жаңа формалар да пайда болды, мысалы, 1886 жылы Ұлыбританияда басталған Социалистік жексенбілік мектептер қозғалысы.

Sunday schools in Europe began with the Catholic Church's Confraternity of Christian Doctrine, founded in the 16th century by the archbishop Charles Borromeo to teach young Italian children the faith. Protestant Sunday schools were first set up in the 18th century in England to provide education to working children. William King started a Sunday school in 1751 in Dursley, Gloucestershire. Robert Raikes, editor of the Gloucester Journal, started a similar one in Gloucester in 1781. He wrote an article in his journal, and as a result many clergymen supported schools, which aimed to teach the youngsters reading, writing, cyphering (doing arithmetic) and a knowledge of the Bible. The Sunday School Society was founded by Baptist deacon William Fox on 7 September 1785 in Prescott Street Baptist Church of London. The latter had been touched by articles of Raikes, on the problems of youth crime. Pastor Thomas Stock and Raikes have thus registered a hundred children from six to fourteen years old. The society has published its textbooks and brought together nearly 4,000 Sunday schools. In 1785, 250,000 English children were attending Sunday school. Hannah Ball made another early start, founding a school in High Wycombe, Buckinghamshire, in 1769. However, the pioneer of Sunday schools is commonly said to be Robert Raikes, editor of the Gloucester Journal, who in 1781, after prompting from William King (who was running a Sunday School in Dursley), recognised the need of children living in the Gloucester slums; the need also to prevent them from taking up crime. He opened a school in the home of a Mrs Meredith, operating it on a Sunday – the only day that the boys and girls working in the factories could attend. Using the Bible as their textbook, the children learned to read and write. In 18th century England, education was largely reserved for a wealthy, male minority and was not compulsory. The wealthy educated their children privately at home, with hired governesses or tutors for younger children. The town based middle class may have sent their sons to grammar schools, while daughters were left to learn what they could from their mothers or from their fathers' libraries. The children of factory workers and farm labourers received no formal education, and typically worked alongside their parents six days a week, sometimes for more than 13 hours a day. By 1785 over 250,000 children throughout England attended schools on Sundays. The first Sunday school in London opened at Surrey Chapel, Southwark, under Rowland Hill. By 1831 1,250,000 children in Great Britain, or about 25 per cent of the eligible population, attended Sunday schools weekly. The schools provided basic lessons in literacy alongside religious instruction. In 1833, "for the unification and progress of the work of religious education among the young", the Unitarians founded their Sunday School Association, as "junior partner" to the British and Foreign Unitarian Association, with which it eventually set up offices at Essex Hall in Central London. The work of Sunday schools in the industrial cities was increasingly supplemented by "ragged schools" (charitable provision for the industrial poor), and eventually by publicly funded education under the terms of the Elementary Education Act 1870 (33 & 34 Vict. c. 75). Sunday schools continued alongside such increasing educational provision, and new forms also developed, such as the Socialist Sunday Schools movement, which began in the United Kingdom in 1886.

Ирландия

Ирландиядағы жексенбілік мектеп бағдарламасының ең алғашқы жазбасы 1777 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Рим-католик діни қызметкері Дэниел Делани Карлоу графтығының Таллоу қаласында мектеп ашты. Ол кестелер, сабақ жоспарлары, топтарға бөлу және түрлі оқыту шараларын қамтитын күрделі жүйе құрды. Бұл жүйе діни округтың басқа да приходтарына тарады. 1787 жылға қарай Таллоуда 700 оқушы, ұлдар мен қыздар, ерлер мен әйелдер, сондай-ақ 80 мұғалім болды. Бұл жексенбілік мектеп жүйесінің басты мақсаты католиктік катехизис пен иман шарттарын оқыту еді; мұны жеңілдету үшін оқу мен жазуға үйрету қажет болды. Ирландияда католиктердің эмансипациясы (1829) және Ұлттық мектептер жүйесінің құрылуы (1831) – мектептерде католик дінін оқытуға мүмкіндік берді – католик жексенбілік мектеп жүйесін қажетсіз етті. Ирландия шіркеуінің жексенбілік мектеп қоғамы 1809 жылы ортодокс Англиялық протестант шіркеуімен құрылды. Ирландиядағы Пресвитериан шіркеуінің сенбілік мектебі 1862 жылы құрылды.

Швеция

Швецияда жексенбілік мектептердің идеясы 1800 жылдардың басында пайда болды, бастапқыда қысымға ұшырады, бірақ еркін шіркеулердің өсуімен (және кейіннен заңдастырылуымен) байланысты болғандықтан, кеңінен таралды. Алғашқы құжатталған жексенбілік мектеп 1826 жылы Эребру округіндегі Снавлунда приходында пастор Рингзелли тарапынан ашылды және 1950 жылдарға дейін, пастор Леннарт Сикэлдалдың қызмет кезеңінде де жұмыс істеді. Рингзелли мектепке қашықтан келген немесе кедей отбасылардан шыққан оқушыларға тамақ ұйымдастыруды бастады. Саам халқына миссионер болған Карл Людвиг Телльстрем 1834 жыл шамасында жексенбілік мектеп ашуға тағы бір ерте әрекет жасады. Стокгольмде болғанда, ол 1830-1842 жылдары Швецияда жұмыс істеген және Конвентикулярлық актіні бұзып уағыздағаны үшін даулы болған ықпалды шотланд Веслиан методистік уағыздаушысы Джордж Скотттың ықпалымен қайта дінге келді. Алайда, Швеция шіркеуінде ол методистік жексенбілік мектептердің үлгісіне сүйене отырып, Фликелен, Феллинге, Оттсйен, Стора және Туватнетте бірнеше мектеп ашты. Кейіннен Матильда Фой 1843-1844 жылдары жексенбілік мектептің біріншісін құрды. Скотт сияқты пиетистік жаңғыру уағыздаушыларының, әсіресе Карл Олоф Розеньюстің ықпалымен, Фой өзін "оқырман" (läsare) қозғалысының бір бөлігі деп тапты. Ол үнемі қайырымдылықпен айналысып, рухани оянудан кейін көп ұзамай жексенбілік мектеп ашты. Бірақ, ол "методист" деп есептеген дін қызметкерлерінің наразылығынан кейін жабылды. Аугуста Норштедт тарапынан да сол кезде ұқсас әрекет жасалғаны белгілі болды. 1851 жыл шамасында Фойдың достары Бетти Эренборг (1818-1880) және швед баптистерінің негізін қалаушылары Иоханнес және Густав Палмквисттің ағасы Пер Палмквист (1815-1887) жексенбілік мектептер ашты. Сол жылы Эренборг ағайын-інілерімен бірге Лондонға сапар шекті. Сабақтарда Киелі кітапты оқумен қатар, сауаттылыққа оқыту, ән салу және дұға ету де оқытылды. Палмквистке Лондон жексенбілік мектеп қауымдастығы 5 фунт стерлинг көмек берді, ол ақшаны маңызды жаңғыру қозғалысының отаны Норрландқа барып, онда жексенбілік мектеп идеясын тарату үшін пайдаланды. Швециядағы алғашқы жексенбілік мектеп қауымдастығы, Стокгольм лютерандық жексенбілік мектеп қауымдастығы 1868 жылы құрылды. Алайда, жексенбілік мектептер елде еркін шіркеулердің өсуімен және мемлекеттік мектептердің ашылуымен ғана танымал болды, содан кейін олар балалардың діни біліміне берілетін бір формаға айналды.

The concept of Sunday school in Sweden started in the early to mid 1800s, initially facing some backlash, before becoming more mainstream, as it was often intertwined with the growth (and eventual legalization) of free churches. The first documented Sunday school was started in 1826 in Snavlunda parish, Örebro County, by priest Ringzelli, and was still active during the time of Pastor Lennart Sickeldal in the 1950s. Ringzelli was also an early organizer of school meals for students who lived far from the school or were from poor families. Carl Ludvig Tellström, later missionary to the Sámi people, made another early attempt to start a Sunday school around 1834. While in Stockholm, he was converted by George Scott, an influential Scottish Wesleyan Methodist preacher who worked in Sweden from 1830 to 1842 and was controversial due to his preaching in violation of the Conventicle Act. Within the Church of Sweden, however, based on the format of Methodist Sunday schools, he started several in Flykälen, Föllinge, Ottsjön, Storå, and Tuvattnet. Later, Mathilda Foy founded an early Sunday school in 1843–1844. Influenced by Pietistic revivalist preachers such as Scott, and particularly Carl Olof Rosenius, Foy found herself part of the läsare (Reader) movement. Always engaged in charitable work, she started a Sunday school not long after her spiritual awakening. However, it was soon closed due to the protests of clergy, who considered it "Methodist". Another attempt by Augusta Norstedt was noted around the same time. Around 1851, Sunday schools were established by Foy's friends Betty Ehrenborg (1818–1880) and Per Palmqvist (1815–1887), brother of Swedish Baptist pioneers Johannes and Gustaf Palmquist. That year, Ehrenborg and the brothers traveled to London. classes were taught by laypeople and included literacy training in addition to Bible lessons, singing, and prayer. Palmqvist was given £5 in financial support by the London Sunday School Association and used the money to travel to Norrland, home of a significant revival movement, to spread the idea of Sunday school there. The first Sunday school association in Sweden, Stockholms Lutherska Söndagsskolförening, was started in 1868. However, Sunday schools did not catch on until the later growth of free churches in the country as well as the establishment of public schooling, at which point they became a form of children's religious education.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында алғашқы ұйымдастырылған және құжатталған жексенбілік мектепті Германиядан келген иммигрант Людвиг Хёкер құрды. Ол Вестервальдтағы Реформация шіркеуінің құрметті және ықпалды пасторы мен мұғалімінің ұлы еді. Людвиг 1730 жылдары көшіп келіп, 1739 жылы Ефратадағы саббатиандық облысқа қосылды. Ол сол аймақтағы кедей балаларға арналған жексенбілік мектеп ашты және Ефрата баспасында толық оқулық жариялады. "Бізге 1740 жыл шамасында, Роберт Райкстің жексенбілік мектебінен қырық жыл бұрын жетінші күнді баптистердің саббатиандық мектебі ұйымдастырылғаны қызықты. Бұл мектепті Ефрата, Пенсильвания штатында Людвиг Хёкер жетінші күнді баптист немістері арасында ұйымдастырды және 1777 жылға дейін жалғасты, содан кейін Брендивайн шайқасынан кейін ауруханаға беру үшін бөлмелері басқалармен бірге тартылып алынды". Жаңа Англияда жексенбілік мектеп жүйесін алғаш рет 1790 жылдары Род-Айленд штатының Паутукеттегі тоқыма фабрикаларында Сэмюэл Слейтер бастады. 1860 жылдардың ортасында қайырымдастықшы Льюис Миллер жексенбілік мектептер үшін "Акрон жоспарын" ойлап тапты. Бұл мефодист пасторы Джон Хейл Винсент және архитектор Джейкоб Снайдермен бірлесіп жасалған, кішкентай сыныптармен қоршалған орталық жиналыс залы бар ғимараттың орналасу жоспары еді. Ол көп ұзамай кеңінен көшірілді. Джон Хейл Винсент баптисттік белсенді Б. Ф. Джейкобспен бірлесіп жұмыс істеді, ол жексенбілік мектеп жұмысын ынталандыру жүйесін жасады және Халықаралық бірыңғай сабақ бағдарламасын құру үшін комитет құрылды, ол "Бірыңғай сабақ жоспары" деп те аталады. 1800 жылдары барлық жаңа мүшелердің 80% жексенбілік мектеп арқылы шіркеуге келді. 1874 жылы Миллер мен Винсент бірыңғай сабақ жоспары бойынша жексенбілік мектеп мұғалімдерін даярлауды жақсартуға қызығушылық танытып, Нью-Йорк штатындағы Чаутауква көлінің жағалауында қазіргі Чаутауква институтын құру үшін қайтадан бірлесіп жұмыс істеді. Осы уақытқа дейін мемлекеттік бастауыш мектептер сауаттылықты арттырып келді. Оған жауап ретінде жексенбілік мектептер Киелі кітаптардың оқиғаларына, ән салуға және Киелі кітап үзінділерін жаттауға көшті. Басты мақсат - евангелистер үшін маңызды болған сенімге келу тәжірибесін ынталандыру еді. 20 ғасырдағы жексенбілік мектеп қозғалысының көрнекті қайраткерлері: Кларенс Герберт Бенсон, Генриетта Мерс, «Евангелия жарығы» қорының негізін қалаушы, доктор Джин А. Гетц, Говард Хендрикс, Лоис Э. Лебар, Лоуренс О. Ричардс және Элмер Таунс.

The first organized and documented Sunday school in the United States was founded in Ephrata, Lancaster County, Pennsylvania, by an immigrant from Germany, Ludwig Höcker, the son of a well respected and influential Reformed Church Pastor and teacher in Westerwald. Ludwig immigrated in the 1730s and joined the Sabbatarian Ephrata Cloister in 1739, where he soon created the Sunday school for the impoverished children of the area, and published, on the Ephrata Press, a full textbook. "It is especially interesting to us to know that a Seventh Day Baptist Sabbath school was organized about 1740, forty years before Robert Raikes Sunday school. This Sabbath school was organized at Ephrata, Pa., by Ludwig Hocker among the Seventh Day Baptist Germans, and continued until 1777, when their room with others was given up for hospital purposes after the battle of Brandywine ". In New England a Sunday school system was first begun by Samuel Slater in his textile mills in Pawtucket, Rhode Island, in the 1790s. In the mid 1860s philanthropist Lewis Miller was the inventor of the "Akron Plan" for Sunday schools. It was a building layout with a central assembly hall surrounded by small classrooms, conceived with Methodist minister John Heyl Vincent and architect Jacob Snyder. It was soon widely copied. John Heyl Vincent collaborated with Baptist layman B. F. Jacobs, who devised a system to encourage Sunday school work, and a committee was established to provide the International Uniform Lesson Curriculum, also known as the "Uniform Lesson Plan". By the 1800s 80% of all new members were introduced to the church through Sunday school. In 1874, interested in improving the training of Sunday school teachers for the Uniform Lesson Plan, Miller and Vincent worked together again to found what is now the Chautauqua Institution on the shores of Chautauqua Lake, New York. Increasingly the public elementary schools were handling literacy. In response the Sunday schools switched to an emphasis on Bible stories, hymn singing, and memorizing Biblical passages. The main goal was encouraging the conversion experience that was so important to evangelicals. Notable 20th century leaders in the Sunday school movement include: Clarence Herbert Benson, Henrietta Mears, founder of Gospel Light, Dr. Gene A. Getz, Howard Hendricks, Lois E. LeBar, Lawrence O. Richards, and Elmer Towns.

Нысан

Евангелистік шіркеулерде, құдайға құлшылық ету кезінде балалар мен жастар жеке бөлмеде, жексенбілік мектепте бейімделген білім алады. Тарихи тұрғыдан алғанда, жексенбілік мектептер әртүрлі қауымдастықтарда түстен кейін өткізіліп, көбінесе әртүрлі конфессиялардың қызметкерлерімен ұйымдастырылатын. 1930 жылдардың басында АҚШ-та және 1940 жылдары Канадада жексенбі таңертеңгілік күндерге көшу жүзеге асты. Жексенбілік мектеп көбінесе бір сағат немесе одан ұзаққа созылатын Киелі кітапты зерттеу сабағынан тұрады, ол шіркеу қызметіне дейін, оның барысында немесе одан кейін өтуі мүмкін. Көптеген жексенбілік мектептер балаларға білім беруге (әсіресе қызмет уақытында өтетін сабақтар) бағытталған болса да, ересектерге арналған жексенбілік мектеп сабақтары да кең таралған және танымал (RCIA қараңыз). Кейбір діни ағымдарда "жексенбілік мектеп" термині балалармен тым байланысты болғандықтан, "ересектерге арналған таңдамалы сабақтар" немесе "діни білім беру" сияқты баламалы терминдер "ересектер жексенбілік мектебі" орнына қолданылады. Кейбір шіркеулер ересектердің құлшылық ету қызметімен бірге балаларға арналған жексенбілік мектепті ғана ұйымдастырады. Мұндай жағдайларда ересектерге арналған жексенбілік мектеп болмайды.

Баспагерлер

Ұлыбританияда Діни трактат қоғамы деп аталатын мекеме құрылды, ол жексенбілік мектептерге әдебиетпен қамтамасыз етуге көмектесті. Америка Құрама Штаттарында әдебиет басып шығару үшін Америка жексенбілік мектептер одағы құрылды (штаб-пәтері Филадельфияда орналасқан). Осы ұйым "Халықаралық жексенбілік мектеп сабақтары" деп белгілі болған сабақтарды дамыруына бастаушы болды. "Жексенбілік мектеп уақыты" журналы да жексенбілік мектептерде пайдалану үшін жарияланған тағы бір мерзімді басылым болды. LifeWay Christian Resources, Herald and Banner Press, David C. Cook және Group Publishing – бүкіл елдегі жексенбілік мектептерде кеңінен қолданылатын, қазіргі кезде қолжетімді басылымдардың ішінде.

Мұғалімдер

Жексенбі мектебінің мұғалімдері әдетте, шіркеудегі қызметтеріне белгіленген үйлестіруші, кеңес немесе комиссия таңдаған қарапайым адамдар болып табылады. Көбінесе, таңдау білім берудегі арнайы дайындық емес, мінез-құлқы мен Киелі кітапты оқыту қабілетіне негізделеді. Дегенмен, кейбір жексенбі мектебінің мұғалімдері өздерінің кәсібі бойынша білім беру саласында тәжірибелі. Кейбір шіркеулер жексенбі мектебінің мұғалімдері мен катехисттердің, басқаларды оқыту үшін жеткілікті сенімге және оқыту процесін түсінуге курстарға қатысуын талап етеді. Ал басқа шіркеулер еріктілерге арнайы дайындықсыз сабақ беруге рұқсат береді; мұндай жағдайларда сенімділік пен оқытуға деген құлшыныс қана жеткілікті. Католик немесе протестант пасторларының өзі осындай сабақтарды өткізуі де жиі кездеседі. Жексенбі мектебінде сабақ беретін немесе берген танымал тұлғалардың қатарында Space Shuttle ғарышкері Рональд Дж. Гаран, комедияшы Стивен Колберт, романда жазушы Джон Гришем және АҚШ-тың бұрынғы президенті Джимми Картер бар.

Ұлыбритания

Крокетт, Аласдейр. "Викториялық Англиядағы ауылдық және қалалық шіркеуге бару". Ауыл тарихы 16.1 (2005): 53–82. Дюпри, Шерри Шеррод. "Жексенбілік мектептер", Джордж Томас Куриан, ред. Христиан өркениетінің энциклопедиясы (2011) https://doi.org/10.1002/9780470670606. wbecc1331 Фаррелл, Шон. "Менің қозыларымды бағып күтім жасау: пастор Томас Дрю және Викториялық Белфасттағы протестант балалары". New Hibernia Review/Iris Éireannach Nua 19.2 (2015): 43–58. Кендалл, Гай. Роберт Райкс; сын тұрғысынан зерттеу (1939) 161–170 бб. Онлайн. Лакер, Т. В. Дін және беделділік: ағылшын жексенбілік мектебі және құрметті жұмысшы табының қалыптасуы (Йель университетінің баспасы, 1976). Маккартни, Кэтриона. "Британ жексенбілік мектептері: шіркеулердің білім беру саласы, 1900–1939". Чиркі тарихы бойынша зерттеулер 55 (2019): 561–576. Макдермид, Джейн. Ұлыбритания мен Ирландиядағы қыздардың білім алуы, 1800–1900 (Routledge, 2013). Мартин, Мэри Клэр. "Балалық шақ, жастық шақ және діни идентичность: шіркеу, капелла және ұзақ он сегізінші ғасырдағы үй". Ерте заманауи Еуропадағы балалық шақ, жасөспірімдер және діни азшылықтар (2019): 127–164. [ Май, Эндрю Дж. "Кресттің туы" уэльс миссионерлері мен британдық империализмде. (Манчестер университетінің баспасы, 2017). 131–153. Снелл, Кит Д. М. "Англия мен Уэльстегі жексенбілік мектеп қозғалысы: бала еңбегі, діни бақылау және жұмысшы табының мәдениеті". Өткен және қазіргі 164 (1999): 122–168. Онлайн. Толфсен, Тригве Р. "Викториялық жексенбілік мектептегі моральдық тәрбие". Білім беру тарихы бойынша тоқсандық 20.1 (1980): 77–99. DOI: https://doi.org/10.2307/367891.

Америка Құрама Штаттары

Берглер, Томас Э. Америка христиандығының жасөспірімдеуі. Гранд-Рапидс, Мичиган штаты: Уильям Б. Эрдманс, 2012. Бойлан, Энн М. Сенбілік мектеп: Америка институтының қалыптасуы, 1790–1880 (1990); онлайн; сонымен қатар онлайн кітап шолуын қараңыз.

Бродбент, Арнольд. Жексенбілік мектеп қауымдастығының алғашқы 100 жылы: 1833–1933. Юнитариандық және еркін христиан шіркеулерінің Бас ассамблеясының Линдси баспасынан шыққан жүз жылдық кітапша. Жент, Глен А. "Жексенбілік мектеп туралы ойлар: таңдамал белгілі және белгісіз тұлғалардың көзқарастарының талдауы" (DEd диссертациясы, Нью-Орлеан баптистік теологиялық семинариясы; ProQuest Dissertations Publishing, 1983. 8320587) онлайн.

Лиал, К. Элис. " "Барлық балаларды Құдайға үйретуге болады": Сенбілік мектептер және балалық шақ пен жастың евангелистік қайырымдылықты құрудағы рөлі". Шіркеу тарихы (2018). 87(4), 1056–1090. doi:10.1017/S0009640718002378

Линн, Роберт В. және Эллиот Райт. Үлкен кішкентай мектеп: Сенбілік мектептің екі жүз жылдығы (1980) онлайн, ғылыми тарих.

Макфарланд, Джон Т. және Бенджамин С. Винчестер, ред. "Сенбілік мектептер және діни білім энциклопедиясы" (1915). Онлайн. толық қамту.