Кіріспе

Triton X 100 (n) – гидрофильді полиэтилен оксид тізбегі (орташа есептелігенде 9,5 этилен оксид бірлігі) және липофильді немесе гидрофобты ароматты көмірсутек тобы бар иондық емес беттік белсенді зат. Көмірсутек тобы – 4 (1,1,3,3-тетраметилбутил)фенил тобы. Triton X 100 IGEPAL CA 630-ға ұқсас, олар негізгі айырмашылығы этилен оксид тізбектерінің сәл қысқа болуында болуы мүмкін. Осының салдарынан Triton X 100, Igepal CA 630-дан сәл гидрофильді, сондықтан көптеген қолдануларда бұл екі жуғыш затты функционалдық түрде алмастыруға болмайды. Triton X 100 бастапқыда Rohm & Haas Co. компаниясының тіркелген тауар белгісі болды. Кейіннен оны Union Carbide сатып алды, ал Dow Chemical Company Union Carbide компаниясын сатып алғаннан кейін оны өз иелігіне көшirdi. Ұзақ өтпей (2009 жылы) Dow, Rohm & Haas Co. компаниясын да сатып алды.

Физикалық қасиеттері

Сұйытылмаған Triton X 100 – мөлдір, қою сұйықтық (сұйытылмаған глицеринден азырақ қою). Сұйытылмаған Triton X 100 25 °C температурада шамамен 270 сантипуаз тұтқырлыққа ие, ал 50 °C температурада шамамен 80 сантипуазға дейін төмендейді. Triton X 100 25 °C-та суда, толуолда, ксиленде, трихлорэтиленде, этиленгликолде, этил эфирінде, этил спиртінде, изопропил спиртінде және этилен дихлоридінде ериді. Triton X 100 керосинге, минералды спирттерге және нафтаға ерімейді, егер олеин қышқылы сияқты байланыстырғыш қолданылмаса.

Еуропалық Одақтағы реттеу

2012 жылдың желтоқсанында Еуропалық химиялық заттар агенттігі (ECHA) «Химиялық заттарды тіркеу, бағалау, рұқсат беру және шектеу туралы» (REACH) Регламентінің аса қызығушылық тудыратын заттардың тізіміне – тритон X 100-ді қамтитын – 4 (1,1,3,3-тетраметилбутил)фенол, этоксилендірілген заттар тобын енгізді. Бұл регламент химиялық заттардың өндірісін, импортын және қолданылуын, сондай-ақ олардың адам денсаулығы мен қоршаған ортаға тигізетін ықтимал әсерін реттейді. Шындығында, Triton X 100 ыдырау өнімі экожүйеге зиянды екені анықталды, себебі ол гормонға ұқсас (эстрогендік миметикалық) әрекетке ие, бұл жабайы фаунаға әсер етуі мүмкін. Соңында ECHA осы заттар тобын рұқсат беру тізіміне (XIV қосымша) қосты, фармацевтикалық және басқа да салаларды осы жуғыш затты 2021 жылғы 4 қаңтарға дейін алмастыруға міндеттеді, бұл ЕО өндірушілеріне, импорттаушыларына және қолданушыларына, сондай-ақ ЕО-ға өнімдерін экспорттайтын Еуропа емес өндірушілерге әсер етті.

Вирусты инактивациялаудың баламалары

Тритон X 100 препаратты рұқсат алуға қатысты өте маңызды заттар тізіміне енгізгеннен кейін, фармацевтикалық компаниялар мен биоөңдеу зерттеу топтары экологиялық таза және тиімді баламалы жуғыш затқа зәру. Идеалды жағдайда, Triton X 100-дің орнын басатын зат өндіріс процесінде ең аз өзгерістерді туғызуы керек, себебі тек осылай ғана дәрілік заттарға қатысты нормативтік құжаттаманы жануарлар үстінде қосымша тәжірибелер немесе тіпті клиникалық зерттеулерсіз жаңартуға болады. Сондықтан, вирусты белсенділіксіз етуге арналған баламалы жуғыш зат Triton X 100 сияқты физикалық-химиялық қасиеттерге ие болуы керек, жақсы еруге, оңай алынуға және экологиялық таза болуға тиіс, сондай-ақ улы метаболиттерге ыдырамайтын болуы керек. Жақында жүргізілген зерттеуде биофармацевтикалық өндірісте вирусқа қарсы емдеу үшін екі балама анықталды: азайтылған Triton X 100 және грек мифологиясындағы нимфалардың атымен аталған Nereid деген жаңа қосылыс. Атынан көрініп тұрғандай, Nereid-ті Triton X 100 отбасының тағы бір мүшесі деп қарастыруға болады, бірақ молекулалық құрамындағы шағын айырмашылықтың арқасында ол Triton X 100 сияқты фенолды қосылыстарға ыдырамайды. Вирусты белсенділіксіз ету жөніндегі зерттеулер әр түрлі жағдайларда бірнеше маңызды вирустармен тәжірибе жүргізуді қамтыды. Биофармацевтикалық өндірістегі вирус белсенділіксіз ету кезеңдерінің көп бөлігі жүргізілетін бөлме температурасында, азайтылған Triton X 100 де, Nereid те Triton X 100 сияқты вирус белсенділіксіз етуде ұқсас нәтижелер көрсетті. Алайда, төмен температурада жүргізілетін кейбір процестерде Nereid және Triton X 100 азайтылған Triton X 100-ден жақсы нәтижелер берді.