Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аурель Болеслав Стодола (11 мамыр 1859 – 25 желтоқсан 1942) – словак инженері, физигі және өнертапқышы. Ол техникалық термодинамика және оның қолданылу саласындағы пионер болды және 1903 жылы «Бу турбинасы» (Die Dampfturbine) атты кітабын жариялады. Кітапта турбинаны жобалаудағы термодинамикалық мәселелермен қатар, сұйықтық ағыны, діріл, пластиналардың, қабырғалардың және айналмалы дискілердің кернеулік талдауы, сондай-ақ тесіктер мен дөңгелек жиектердегі кернеу концентрациясы сияқты тақырыптар да талданды. Стодола Цюрихтегі Швейцария политехникалық институтында (қазіргі ETH) механикалық инженерия профессоры болды. Ол Альберт Эйнштейнмен достық қарым-қатынаста болды.
Aurel Boleslav Stodola (11 May 1859 – 25 December 1942) was a Slovak engineer, physicist, and inventor. He was a pioneer in the area of technical thermodynamics and its applications and published his book Die Dampfturbine (the steam turbine) in 1903. In addition to the thermodynamic issues involved in turbine design the book discussed aspects of fluid flow, vibration, stress analysis of plates, shells and rotating discs and stress concentrations at holes and fillets. Stodola was a professor of mechanical engineering at the Swiss Polytechnical Institute (now ETH) in Zurich. He maintained friendly contact with Albert Einstein.
Білім
Ол Врбицадағы Липтовский Микулаш қаласындағы жергілікті бастауыш мектепте оқыды. Алғашқы төрт жылдан кейін, неміс тілін жақсарту үшін Страже под Татрами (қазір Попрад) қаласына барды. Бұл жерде неміс тілді қауым өте күшті болды және мұндай тәжірибе кең таралған. Ол Левоча, Кежмарок және Кошице қалаларында орта білім алды, сонда орта мектепті бітірді. Ол өздігінен де оқыды, әсіресе классика және басқа тілдерді. 1876 жылы Будапештке көшіп, ондағы Корольдік Йозеф университетінде екі семестр оқыды. Ол дарынды студент ретінде танылып, стипендия алды. 1876 жылы қазіргі ETH деп белгілі Eidgenössische Polytechnische Schule (Федералды политехникалық мектепке) ауысты. 1881 жылы механикалық инженерия мамандығы бойынша диплом алды. Бітірген соң, Будапешттегі бір фабрикада жеті ай жұмыс істеді. 1882/1883 жылдары Берлиндегі TH Charlottenburg (Шарлоттенбургтің Корольдік техникалық жоғары мектебінде) оқыды. Содан кейін Париждегі техникалық студияда ерікті болып жұмыс істеді. Ол өз дағдыларын, соның ішінде француз тілін жақсартуды қалады. Бұл Швейцариядағы болашақ мансабы үшін маңызды болды. Осы сапардан кейін Прагада инженер болып жұмыс істей бастады. Практикалық инженерлік білімін жетілдіріп, көп ұзамай бас инженер болды. 1924 жылы "ETH-та механикалық және электротехникалық ғылымды дамытуға көмектесу" мақсатымен қор құрды. Бұл қор бүгінге дейін сақталып келеді. 1920 жылдары советтік ғалым Фридрих Цандер оны сілтеме ретінде келтірді. 1927 жылы ағылшын тілінде жарық көрген және 1945 жылға дейін көп рет қайта басылған бұл еңбек, АҚШ-тағы реактивті қозғалтқыштардың бірінші буынын жасаған инженерлер үшін маңызды анықтамалық болды. Stodola алғашқы практикалық газ турбиналарын әзірлеуде өнеркәсіптік компаниялармен, әсіресе 1939 жылы газ турбинасымен жұмыс істейтін алғашқы электр генераторын құрастырған Brown, Boveri & Cie компаниясымен тығыз байланыста жұмыс істеді.
He attended a local primary school in Vrbica, Liptovský Mikuláš. After first four years, he went to town called Stráže pod Tatrami (now Poprad) in order to improve his German. There was a strong German speaking community and this practice was very usual. He attended secondary education in Levoča, Kežmarok and Košice, where he completed his secondary schooling. He studied on his own, as well. Especially classics and other languages. In 1876, he moved to Budapest, where he studied two semesters at the Royal Jeseph University in Budapest. He was acknowledged as gifted student and he received a grant. In 1876, he transferred to the Eidgenössische Polytechnische Schule (Federal Polytechnic School), today known as the ETH. In 1881, he completed his degree in Mechanical Engineering. After graduation, he went to work in a factory in Budapest for seven months. In 1882/1883, he attended The TH Charlottenburg (Royal Technical Higher School of Charlottenburg) in Berlin. After this, he did volunteering in a technical studio in Paris. He wanted to improve his skills and French, as well. It was important for his future career in Switzerland. After this trip, he began to work in Prague as engineer. He improved his practical engineering and soon became a main engineer. In 1924 he endowed a foundation with the stated aim ‘to promote the development of mechanical and electro technical science in the ETH’. This foundation still exists today. was cited by Soviet rocket scientist Fridrikh Tsander in the 1920s. Published in English in 1927 and reprinted many times up to 1945, it was a basic reference for engineers working on the first generation of jet propulsion engines in the United States. Stodola worked closely with industries on the development of the first practical gas turbines, in particular Brown, Boveri & Cie, who built the first gas turbine powered electric generator in 1939.
Медициналық жабдық
1915–1916 жылдары Стодола неміс хирургі Фердинанд Сауэрбрухпен бірлесіп, механикалық түрде қозғалтылатын жаңа протездік қолды жасады. Бұл ынтымақтастық хирург пен инженердің күш біріктіргенінің алғашқы құжатталған мысалдарының бірі болды. Сауэрбрук: «Енді хирург, физиолог және техник (протез жасаушы/инженер) бірлесіп жұмыс істеуі тиіс», – деді.
In 1915–1916 Stodola collaborated with Ferdinand Sauerbruch a German surgeon to develop an advanced mechanically driven prosthetic arm. This collaboration marked one of the first documented examples of a surgeon and engineer merging efforts. Sauerbruch said, "Henceforth, surgeon, physiologist, and technician (prosthetist/engineer) will have to work together."