Кіріспе

Халықаралық ғылыми ұйым

Халықаралық саяси ғылымдар қауымдастығы (IPSA) 1949 жылы ЮНЕСКО қолдауымен құрылған халықаралық ғылыми қауымдастық. IPSA әлемнің түкпір-түкпірінде саяси ғылымды дамытуға бағытталған. Тарихы бойында ол Шығыс пен Батыс, Солтүстік пен Оңтүстік арасында байланыс орнатуға көмектесті және тоғысқан және жаңадан құрылған демократиялық елдердің ғалымдары арасындағы ынтымақтастықты ынталандырды. Оның мақсаты – барлық қатысушыларға мүмкіндік беретін жаһандық саясаттану қауымдастығын құру, соңғы кезде ол Шығыс Еуропа мен Латын Америкасына өріледі. IPSA Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің (ECOSOC) кеңесші мәртебесіне ие және ол 230-дан астам ғылыми ұйымды біріктіретін Халықаралық ғылым кеңесінің мүшесі болып табылады. Сондай-ақ, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының жүйесіндегі серіктестермен, мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта бағдарламасы (ЮНЕП), Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) және Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДБ) сияқты ұйымдармен белсенді ынтымақтастық жасайды.

Тарих

Бастапқыда ұлттық саясаттану қауымдастықтары оның ядросын құрады. Оның негізделген мүшелері Америка, Канада, Франция және Үндістанның саяси ғылым қауымдастықтары болды. 1960 жылға дейін тағы 24 ұлттық қауымдастық қосылды. Содан бері ұжымдық мүшелік тұрақты түрде кеңейіп келеді. Бүгінде 59 ұлттық қауымдастық IPSA-ның ұжымдық мүшесі болып табылады. Әрбір ұжымдық мүше IPSA-ның орталық басқару органы – кеңесте өкілдік құрайды. Кеңес қауымдастық үшін жалпы саяси бағыттарды белгілейді және конгрестер арасында IPSA істерін жүргізуге жауапты атқару комитетін сайлайды. Жеке және серіктес мүшелік 1950 жылдардың басында енгізілді. 1952 жылы 52 мүшеден бастап, IPSA-ның жеке мүшелерінің саны қазір 4428-ден асып түсті. Қауымдастық әйелдердің қатысуын арттыру үшін көп жұмыс істеді, және қазір мүшелердің үштен бірінен астамын олар құрайды. Серіктес мүшелік саясаттану саласында зерттеулер мен оқытумен айналысатын мекемелерге ашық және бүкіл әлем бойынша шамамен 110 мекемеде қамтылған.

Миссия

IPSA-ның Конституциясында белгіленген ерекше мандаты – әлемнің барлық аймақтарында саяси ғылымның дамуын қолдау, Шығыс пен Батысты, Солтүстік пен Оңтүстікті байланыстыратын академиялық желілер құру. Оның мақсаты – барлық қатысушыларға мүмкіндік беретін, жаһандық саяси ғылым қауымдастығын қалыптастыру. IPSA жаңа және дамыған демократиялардағы ғалымдар арасындағы ынтымақтастықты ынталандыруға және әлеуметтік ғылымдардың гүлденуіне қажетті академиялық еркіндікті қолдауға ұмтылады. IPSA-ның қызметі мен саясаты оның жаһандық миссиясын көрсетеді. Ұлттық саяси ғылым қауымдастықтарын дамытуда үлкен жетістіктерге қол жеткізді, қазіргі таңда 59 қауымдастық IPSA-мен байланыста. IPSA Біріккен Ұлттар Ұйымымен байланысын сақтап, басқа халықаралық және аймақтық саяси ғылым ұйымдарының дамуына көмек көрсетеді. IPSA-ның саяси ғылым бойынша әлемдік конгресі екі жылда бір рет өткізіліп, континенттер арасында алмасады. Аз дамыған елдерден келген ғалымдардың қатысуы саяхат гранттары мен «Жаһандық Оңтүстік» ынтымақтастық қоры арқылы қамтамасыз етіледі. IPSA-ның зерттеу комитеттері саяси ғылымның нақты салаларында жұмыс істейтін ғалымдарға әлемнің түкпір-түкпірінен келген әріптестерімен байланыс орнатуға мүмкіндік береді. Дүниежүзілік конгрестер арасында іс-шараларды ұйымдастырып, конгрестерде маңызды рөл атқаратын зерттеу комитеттері, ұлттық қауымдастықтардың мамандандырылған топтарымен бірлесіп, білім мен тәжірибені, ресурстарды бүкіл әлем бойынша біріктіруге ықпал етеді. IPSA-ның жарияланымдары, соның ішінде жетекші «International Political Science Review» журналы, «International Political Science Abstracts», «World Political Science», «Participation» және IPSA порталы, әлемнің әртүрлі аймақтарындағы саяси ғалымдардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған. IPSA саяси ғылымды қолдау және дамыту жөніндегі жаһандық миссиясының аясында бүкіл әлемде, мысалы Оңтүстік Америка және Оңтүстік Африкада зерттеу әдістемелері бойынша жазғы мектептер ұйымдастырады. IPSA барлық іс-шараларында аймақ, гендер және мансаптық деңгей бойынша тең өкілдікті қамтамасыз етуге ұмтылады. Мысалы, жаңа зерттеу комитетін құру үшін кем дегенде жеті ел мен екі континенттен саяси ғалымдардың қолдауы қажет. Конференциялар мен дөңгелек үстелдерде де ұқсас әртүрлілік күтіледі, онда бір континенттен көп және кем дегенде төрт елден өкілдер болуы керек. Солтүстік және Оңтүстік, сондай-ақ Шығыс пен Батыс ғалымдарын байланыстыру арқылы IPSA жаһандық саяси ғылым қауымдастығын нығайтуға тырысады. Мұндай байланыстар саяси ғылымға қоғамдық пікір алмасу мен шешім қабылдау сапасын арттыруға, сондай-ақ өзара байланысты саяси әлемді түсінуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде, IPSA саяси ғылымның ерлер мен әйелдерге саяси өмірге белсенді қатысуға, тұратын мемлекеттерінің ішінде немесе одан тыс жерлерде мүмкіндік берудегі рөлін қолдайды.

Академиялық қызмет

IPSA академиялық қызметі үш негізгі бағытқа бөлінеді: 1) екі жылда бір рет өткізілетін әлемдік конгресстерді ұйымдастыру, сондай-ақ конгресстер арасында тұрақты түрде іс-шаралар өткізу; 2) саясаттану саласындағы зерттеулерді, әсіресе зерттеу комитеттерінің (RC) кең желісі арқылы ілгерілету; және 3) зерттеулер мен ақпаратты түрлі басылымдар арқылы тарату. IPSA-ның негізгі академиялық қызметі – екі жылда бір рет өткізілетін конгресс. 1950 және 1952 жылдары әлемдік конгресстер үш жылда бір рет өткізілді, ал кейіннен олар үш жыл сайын ұйымдастырылатын болды. Кішкентай бастамалардан өрби, олар қазір әдетте 2000-ға жуық қатысушыны тартатын ірі халықаралық ғылыми шараларға айналды. 2012 жылдан бастап әлемдік конгресстер екі жылда бір рет өткізіледі. Осы ірі шаралардан өзге, IPSA конференциялар, дөңгелек үстелдер және семинарлар сияқты басқа да ғылыми кездесулерді де демеушілік етеді. 1970 жылдардан бері IPSA-дағы ең серпінді өсу аймандарының бірі – оның RC-ларының қызметі. RC-лар үш жылда бір рет өткізілетін конгресте панельдерді ұйымдастырумен қатар, конгресстер арасында өз кездесулерін өткізеді, бюллетеньдер мен басқа да басылымдар шығарады. Қазіргі таңда IPSA-да 49 белсенді RC бар, олардың қызығушылықтары саяси қаржыдан бастап, гендерлік және тілдік саясатқа, сондай-ақ салыстырмалы демократияға дейін жетеді.

Жазғы мектептер

IPSA Бразилияның Сан-Паулу қаласында (2010 жылдан бері), Оңтүстік Африканың Стелленбош қаласында (2011–2013 жылдары), Сингапурда (2012 жылдан бері), Түркияның Анкара/Анталия қалаларында (2013 жылдан бері), Мексикада (2016 жылдан бері), Санкт-Петербургте (2017 жылдан бері), Неапольде (2018 жылдан бері) және Монреальде (2020 жылдан бері) жазғы мектептер ұсынады. IPSA жазғы мектептері әлеуметтік ғылымдар саласындағы ғалымдарға сапалы, жоғары деңгейдегі оқытуды, сандық және сапалық әлеуметтік ғылымдар мен саяси ғылымдар зерттеу әдістемелері бойынша білімдерін жетілдіруге мүмкіндік береді.

Баспа ісі

IPSA-ның кең ауқымды баспа бағдарламасына «Халықаралық саяси ғылымдар жинағы» (IPSA) (1951 жылдан қазірге дейін); «Халықаралық саяси ғылымдар шолуы» (1980 жылдан қазірге дейін) және қауымдастықтың бюллетені «Қатысу» (1977 жылдан бастап) кіреді. Жақында IPSA «IPSAPortal» онлайн-жарияланымын ұсынды, онда әлемдік саяси ғылым саласындағы ең үздік 300 веб-сайттың рейтингтері мен сілтемелері келтірілген. Сонымен қатар, IPSA «Newsletter» атты ай сайынғы ақпараттық электрондық хат тарыздайды. 2014 жылдан 2019 жылға дейін IPSA «De Gruyter» компаниясымен бірлесіп «Дүниежүзілік саяси ғылымды» жариялаған.

Дүниежүзілік конгресстер мен президенттер тізімі

+ Дүниежүзілік конгресс және президенттер № IPSA Орналасқан жері Президенті 28. IPSA 2025 Сеул Оңтүстік Корея 2023–2025 Пабло Онате Валенсия университеті Испания 27. IPSA 2023 Буэнос-Айрес Аргентина 2021–2023 Дианна Пиндерхугхес Нотр-Дам университеті АҚШ 26. IPSA 2021 Лиссабон (виртуалды) Португалия 2018–2021 Мариан Кнейер Хилдесхайм университеті Германия 25. IPSA 2018 Брисбен Австралия 2016–2018 Ильтер Туран Стамбул Білгі университеті Түркия 24. IPSA 2016 Познань Польша 2014–2016 Айжи Танака Васеда университеті Жапония 23. IPSA 2014 Монреаль Канада 2012–2014 Хелен Милнер Принстон университеті АҚШ 22. IPSA 2012 Мадрид Испания 2009–2012 Леонардо Морлино Флоренция университеті Италия 21. IPSA 2009 Сантьяго Чили 2006–2009 Лурдес Сола Сан-Паулу университеті Бразилия 20. IPSA 2006 Фукуока Жапония 2003–2006 Макс Каазе Бремен халықаралық университеті Германия 19. IPSA 2003 Дурбан Оңтүстік Африка 2000–2003 Далчунг Ким Йонсей университеті Корея 18. IPSA 2000 Квебек Канада 1997–2000 Теодор Дж. Лови Корнелл университеті АҚШ 17. IPSA 1997 Сеул Оңтүстік Корея 1994–1997 Жан Лека Sciences Po (FNSP), Париж Франция 16. IPSA 1994 Берлин Германия 1991–1994 Кароль Патеман UCLA, Лос-Анджелес АҚШ 15. IPSA 1991 Буэнос-Айрес Аргентина 1988–1991 Гильермо О'Доннелл CEBRAP, Сан-Паулу/Нотр-Дам Бразилия 14. IPSA 1988 Вашингтон, округ Колумбия АҚШ 1985–1988 Kinhide Mushakoji БҰҰ университеті, Токио Жапония 13. IPSA 1985 Париж Франция 1982–1985 Клаус фон Бейме Гейдельберг университеті Германия 12. IPSA 1982 Рио-де-Жанейро Бразилия 1979–1982 Кандидо Мендес SBI, Рио-де-Жанейро Бразилия 11. IPSA 1979 Мәскеу КСРО 1976–1979 Карл Дойч Гарвард университеті АҚШ 10. IPSA 1976 Эдинбург Шотландия 1973–1976 Жан Лапонс Британдық Колумбия университеті Канада 9. IPSA 1973 Монреаль Канада 1970–1973 Стейн Роккан Берген университеті Норвегия 8. IPSA 1970 Мюнхен Германия 1967–1970 Карл Йоахим Фридрих Гарвард университеті АҚШ 7. IPSA 1967 Брюссель Бельгия 1964–1967 Жак Фреймонд IUHEI, Женева Швейцария 6. IPSA 1964 Женева Швейцария 1961–1964 Норман Честер Нюфилд колледжі, Оксфорд Ұлыбритания 5. IPSA 1961 Париж Франция 1958–1961 Жак Шапсал FNSP, Париж Франция 4. IPSA 1958 Рим Италия 1955–1958 Джеймс К. Поллок Мичиган университеті АҚШ 3. IPSA 1955 Стокгольм Швеция 1952–1955 Уильям А. Робсон Лондон экономика мектебі Ұлыбритания 2. IPSA 1952 Гаага Нидерланды 1949–1952 Куинси Райт Чикаго университеті АҚШ 1. IPSA 1950 Цюрих Швейцария X Foundation Paris Франция