Кіріспе

Халықаралық әлеуметтік ғылымдар кеңесі (ISSC) – экономикалық және мінез-құлық ғылымдарымен қоса, әлеуметтік ғылымдарды дамытуға бағытталған халықаралық үкіметтік емес ұйым. 1952 жылы құрылған бұл ұйым Францияның Париж қаласындағы ЮНЕСКО штаб-пәтерінде орналасқан.

Тарих

МӘСК 1952 жылы қазан айында ЮНЕСКО-ның қолдауымен, 1951 жылы ЮНЕСКО-ның 6-шы бас конференциясында қабылданған қаулыға сәйкес құрылды. Ол 1972 жылғы 19 қыркүйекте бекітіліп, 1979 жылғы 14 қарашада аяқталып, жаңартылды, содан кейін 1985 жылғы 17 желтоқсанда, 1992 жылғы 3 желтоқсанда, 1998 жылғы 27 қарашада, 2006 жылғы 8 қарашада және соңғы рет 2010 жылғы 10 желтоқсанда бірнеше рет қайта қарастырылды. МӘСК француз заңнамасына сәйкес тіркелген. 2018 жылдың шілдесінде МӘСК Халықаралық ғылым кеңесімен (ICSU) бірігіп, Халықаралық ғылым кеңесін (ISC) құрды.

Басқару және құрылым

МКҚК кеңестің құрамынан тұратын Бас Ассамблеямен басқарылды. Бас Ассамблея кеңестің қызметін қарап, оның болашақ жұмысының бағытын анықтау үшін үш жыл сайын жиналатын. ISSC Атқару комитеті Бас Ассамблеямен сайланды және кеңестің басқару органы болып жұмыс істеді. Оның құрамына президент, екі вице-президент, қазынашы және тағы он мүше (қатардағы мүшелер) кірді. Бас Ассамблея Атқару комитетінің ұсынысы бойынша Атқару директорын бекітті, ол кеңестің хатшылығына жетекшілік етті және Атқару комитетінің, сондай-ақ МКҚК-ның барлық тағайындалған (тұрақты немесе арнайы) комитеттерінің құрамына қызмет етті. Кеңеске әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдар өз уақыттарын ISSC комитеттері мен жұмыс топтарында жұмыс істеуге ықылас білдірді.

Іс-шаралар

МКҚК бірқатар маңызды іс-шараларды жетекшілік етті және көптеген ынтымақтастық жобаларында серіктес болды.

Дүниежүзілік әлеуметтік ғылымдар туралы баяндама

ISSC ЮНЕСКО-мен стратегиялық әріптестігінің бір бөлігі ретінде үш жыл сайын Дүниежүзілік әлеуметтік ғылымдар жөніндегі баяндама жариялайды. Баяндамалар әлеуметтік ғылымның маңызды мәселелерін қарастыруға, оның үлесі мен әлеуетін бағалауға, сондай-ақ болашақ зерттеулер, тәжірибе және саясат үшін ұсыныстар беруге бағытталған. 2010 жылғы Дүниежүзілік әлеуметтік ғылымдар жөніндегі есеп: «Білімнің бөлінуі» ISSC ұйымы тарапынан дайындалып, 2010 жылдың маусым айында ЮНЕСКО-да жарияланды. Онда әлемнің түрлі аймақтарындағы әлеуметтік ғылымдардағы білімді өндіру және қолдану мәселелері зерттелді, сондай-ақ теңсіз жағдайлар мен әртүрлі тенденцияларға қарамастан әлеуметтік ғылымдардың қалай дамып келе жатқаны бағаланды. 2013 жылғы Дүниежүзілік әлеуметтік ғылымдар жөніндегі есеп: «Глобальдік ортаның өзгеруі» ISSC ұйымымен әзірленді және ЮНЕСКО мен ЭЫДҰ-мен бірлесіп жарияланды. Ол 2013 жылдың қараша айында Париждегі ЮНЕСКО штаб-пәтерінде таныстырылды. 2016 жылғы Дүниежүзілік әлеуметтік ғылымдар жөніндегі есеп: «Теңсіздікке қарсы күрес – әділ әлемге жол» ISSC ұйымы Дамуды зерттеу институтымен (IDS) бірлесіп дайындап, ЮНЕСКО-мен бірлесіп жариялады. Ол 2016 жылдың 22 қыркүйегінде Стокгольмде іске қосылды.

Тұрақтылыққа бағытталған өзгерістер

Тұрақтылыққа трансформация (T2S) – әлеуметтік ғылымдарға негіделген, тұрақтылыққа қарай әлеуметтік өзгерістерді зерттеуді қолдайтын ғылыми-зерттеу бағдарламасы. Бағдарламаны Швецияның халықаралық даму ынтымақтастық агенттігі (Sida) қаржыландырады және 38 бастапқы жобаны (2014 жылдың қыркүйегінен 2015 жылдың наурызына дейін) және үш трансформациялық білім желісін (2015 жылдың желтоқсанынан 2018 жылдың желтоқсанына дейін) қолдады. Бағдарламаның мақсаты – бастапқы жобалар мен трансформациялық білім желілері арқылы жиналған білім желілерін пайдаланып, ұзақ мерзімді жаһандық білім базасын құру және оны қалыптастыру. Тұрақтылыққа трансформация бағдарламасы Future Earth жобасына үлес қосады.

Сыйлықтар

ISSC екі көрнекті халықаралық сыйлыққа ие болды: салыстырмалы әлеуметтік ғылымдар зерттеулері үшін Stein Rokkan сыйлығы және пәраралық зерттеулердегі үздік нәтижелер үшін Foundation Mattei Dogan сыйлығы. Сыйлыққа үміткерлерді ISSC мүшелері, түрлі салалардағы басқа да кәсіби ұйымдар, сондай-ақ университеттер мен академиялық институттар ұсынды. Жеңімпазды халықаралық ғалымдардан құралған сарапшылар тобы анықтайды.

Әлемдік әлеуметтік ғылымдар стипендиаттары

2012 жылдан 2015 жылға дейін ISSC әлеуметтік ғылымдар саласындағы жас ғалымдардың мансабын қолдауға бағытталған халықаралық ғылыми бағдарлама – «Дүниежүзілік әлеуметтік ғылымдар стипендиаттары» бағдарламасын жетекшілік етті. ISSC-ның мақсаты – әсіресе төмен және орта табысты елдер үшін маңызды әлемдік мәселелерді шешуде ынтымақтаса жұмыс істейтін, жаһандық байланыс желісіндегі ғылыми лидерлердің жаңа буынын тәрбиелеу болды.