Кіріспе
Жас шектеулі қоғамдастық – тұрғын үйлерден құралған, көбінесе қақпасы бар аумақ, онда заң бойынша жасқа қатысты кемсітушілік жасалып, тұру құқығы белгілі бір жастан асқан адамдардың көпшілігіне – әдетте 80%-ға дейін шектеледі. Ең төменгі жас көбінесе 55 жас деп белгіленеді, бірақ ол өзгеруі мүмкін. Мұндай қоғамдастықтар қарт адамдарға балалардың болуымен байланысты проблемаларсыз өмір сүргісі келетін жағдай жасау үшін құрылады. Көп жағдайда, егер отбасының бір мүшесі жас талабына сай келсе, жас әйел немесе серігі де осында тұруға рұқсат етіледі. Жас бойынша талапкер қоғамдастықтар, сондай-ақ 55+ қоғамдастықтар, белсенді ересектер қоғамдастықтары, өмір салты қоғамдастықтары немесе зейнеткерлер қоғамдастықтары деп те аталады, бұл әдетте 55 жастан асқан ересектерге тартымды үйлер мен қоғамдық мүмкіндіктер ұсынатын жоспарланған қоғамдастықтар болып табылады. Оларға клуб үйі немесе көптеген іс-шараларға арналған өмір салты орталығы, кейде жабық және ашық бассейн, жаттығу залы, қолөнер шеберханалары, демонстрациялық ас үйлер, сондай-ақ жиналуға арналған террасалар мен аулалар кіруі мүмкін.
An age restricted community is a residential community, often gated, that legally discriminates on the basis of age to limit residency to a majority fraction of older individuals—typically 80% over a set age. The minimum age is frequently set at 55 years old, but it can vary. These communities are set up to accommodate older individuals who would like to live in an area without the perceived problems of having children around. In most cases a younger spouse or significant other is permitted to live in the community as long as one member meets the minimum age requirement. Age qualified communities, also known as 55+ communities, active adult communities, lifestyle communities, or retirement communities, are often planned communities that offer homes and community features that are attractive to 55+ adults. These might include a clubhouse or lifestyle center with a good many activities, sometimes with indoor and outdoor swimming pools, exercise facilities, craft rooms, demonstration kitchens, and decks and patios for gathering.
Канада
Канаданың көзге түсетін мысалы – Ванкувер аралындағы Ковичан аңғарындағы белсенді ересектерге арналған Арбутус Ридж теңіз жағалауындағы қауымдастығы Канадада салынған алғашқы толыққанды зейнеткерлер қауымдастығы болды. Бұл жекеменшік қауымдастық, кейіннен қалыптасқан үлгі ретінде және қабылданған мен кең таралған практика ретінде танылды. 2015 жылы руханилыққа бағытталған зейнеткерлік өмірге деген сұраныстың өсуіне байланысты бұл үлгі кеңейтілді, Global Kingdom Ministries Торонтода Trinity Ravine Towers тұрғын үй кешенін ашты, ол елдегі алғашқы христиандық қауымдастық кондоминиумдарының бірі.
Америка Құрама Штаттары
55places.com мәліметінше, Флорида штатында 375-тен астам жасқа шектеу қойылған тұрғын үйлер қауымдастығы бар, ал Нью-Джерси штаты одан кейін 230-дан астам жасқа шектеу қойылған тұрғын үйлер қауымдастығымен екінші орында тұр. Жасына шектеу қойылған тұрғын үйлер қауымдастықтарына танымал штаттардың ішінде Орегон, Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина, Пенсильвания және Юта да бар. АҚШ-та тұрғын үй саласында кемсітушілікке қатысты жалпы тыйым салынған болса да, 1968 жылғы «Әділ тұрғын үй туралы» заң және 1995 жылғы «Егде адамдарға арналған тұрғын үй туралы» заң (109 STAT. 787) тұрғын үйлер қауымдастықтарына егде жастағы адамдарға ғана тұруға рұқсат беруді шектеуге мүмкіндік береді. Кез келген адам жасына қарамастан, бұл мүлікті сатып ала алады; алайда, қауымдастық декларациясы мен ережелеріне сәйкес, меншік иесі мүлікті пайдалану құқығынан айырылуы мүмкін. TRI Pointe Homes компаниясы жүргізген зерттеулерге сәйкес, «бейбі бумерлер» буынының құрамында 75 миллион адам бар, олардың 32 миллионнан астамы 55 жастан асқан және олар жасқа шектеу қойылған тұрғын үйлер қауымдастығында тұруды қарастырады.
Шығындар
Көптеген жасқа шектеу қойылған тұрғын үйлерде, тұрғын үй иелері қауымдастығының (HOA) жарналары болады, ол тұрғындарға гольф алаңдары, ойын кештері, клуб үйлері, бассейндер және көгалдандыру сияқты қызметтер мен мүмкіндіктерді қамтиды. АҚШ-та бұл жарналар айына 100 – 500 долларға дейін жетеді.
Сын
Үй иесі қайтыс болған кезде жиі кездесетін мәселе туындайды: егер тірі қалған тұрғын меншікке қатысты талаптарға сай келмесе, ол үйді сатуға мәжбүр болады. Бұл тіпті қаза тапқан адамның жұбайы болған жағдайда да болуы мүмкін. Дегенмен, көптеген жас шектеулі тұрғын үйлер мұндай жағдайды айналып өту үшін, аман қалғандарға пәтерді сақтап қалуға рұқсат береді, бұл талаптар меншік құқығында көрсетілген. Тағы бір жиі кездесетін мәселе отбасылық жағдайдың өзгеруінен туындайды, осының салдарынан әжесі немесе атасы немересіне қарауға жауапкершілік алады. Көбінесе немерелерге тұрғын үй кешенінде қысқа мерзімге (әдетте 90 күнге) артық тұруға тыйым салынады.