Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аркадий Александрович Гайдамак (8 сәуір 1952 жылы Мәскеуде, КСРО-да туған) – ресейлік, француз және израильдік бизнесмен, меценат және Ресей еврей діни қауымдастықтары мен ұйымдарының конгресінің (KEROOR) президенті. 1990 жылдары Францияның Ұлттық Ұлықтау орденімен (Ordre national du Mérite) марапатталған. Бірақ бірқатар сот процестері, тиімсіз инвестициялар және 2008 жылғы жаһандық экономикалық дағдарыс салдарынан оның жеке капиталы күрт азайды. Гайдамак Франция мен Израильде жылжымайтын мүлікке, әлемдегі ең ірі фосфат өндіруші Kazphosphate компаниясына, Қазақстанда алтын кеніне және металл өңдеу комбинатына, Ресейдің "Московские новости" апталығына, Ресейдегі азық-түлік таратпау жүйесіне, сондай-ақ Анголадағы мұнай кендеріне және астық сақтау қоймаларына инвестиция жасады. Израильдегі оның активтеріне Иерусалимдегі Бикур Холим ауруханасы, "Бейтар Иерусалим" футбол клубы, "Africa Israel Holdings" компаниясының 15% және 99FM радиостанциясы кірді. Оның Израильдегі ірі және қарқынды инвестициялары 2000-шы жылдардың ортасында оны Израильде танымал тұлғаға айналдырды, ол туралы жергілікті БАҚ-та жиі айтылды.
Arcadi Aleksandrovich Gaydamak (; Аркадий Александрович Гайдамак; born 8 April 1952 in Moscow, USSR) is a Russian born French Israeli businessman, philanthropist, and President of the Congress of Jewish Religious Communities and Organizations of Russia (KEROOR). In the 1990s he was awarded the French Ordre national du Mérite but following a series of lawsuits, failed investments, and the global economic crisis in 2008, his net worth declined significantly. Gaydamak invested in real estate in France and Israel, in Kazphosphate the world's largest phosphate producer, in a gold mine and a metal processing plant in Kazakhstan, in the Russian weekly Moskovskiye Novosti, in food distribution in Russia and in oil fields and granaries in Angola. In Israel, his assets included the Bikur Holim hospital in Jerusalem, the Beitar Jerusalem football club, 15% of Africa Israel Holdings, and 99FM radio station. His significant and rapid investments in Israel made him a celebrity in Israel during the mid 2000s, with many mentions in the local media.
Өмірбаян
Аркадий Гайдамак КСРО астанасы Мәскеуде дүниеге келді. 20 жасында Леонид Брежневтің Кеңес Одағынан Израильге көшіп келген және Израиль азаматтығын алған алғашқы яһудилердің бірі болды. Ол Кибуц Бейт Хашитада тұрды және олпанда иврит тілін оқыды. Ол бастапқыда Израиль армиясында қызмет етуді ниеттенгенін, бірақ Францияға көшіп, аударма бюросын ашқанын айтты. 1982 жылы «Гайдамак аудармалары» Канадада филиал ашты. Осы кезеңде ол импорт және экспорт саласында халықаралық бизнеспен айналыса бастады. КСРО құлағаннан кейін ол Ресей мен Қазақстанда байланыстар орнатып, Еуропа бойынша түрлі бизнес ұйымдарын құрды. Гайдамақтың Израильдегі Кесарияда үйі бар. 2009 жылдың ақпан айында ол ондаған жыл бұрын Израильге көшіп кеткен кезде жоғалтқан Ресей азаматтығын қайта алуға тырысатыны хабарланды.
Arcadi Gaydamak was born in Moscow, the capital of the USSR. At the age of 20, he was one of the first Jews to immigrate to Israel from Leonid Brezhnev's Soviet Union and receive Israeli citizenship. He lived on Kibbutz Beit HaShita, and studied Hebrew at an ulpan. He said he originally intended to serve in the Israeli Army, but ended up moving to France, where he opened a translation bureau. In 1982, Gaydamak Translations opened a branch in Canada. During that period he commenced international business, in import and export. After the collapse of the USSR, he built up ties in Russia and Kazakhstan, and formed various business organizations across Europe. Gaydamak owns a home in Caesarea, Israel. In February 2009, it was reported that he was seeking to regain his Russian citizenship, lost when he emigrated to Israel decades earlier.
Саяси мансап
2007 жылдың ақпан айында Израильдегі әлеуметтік мәселелерді көріп, Гайдамак әлеуметтік-экономикалық мәселелерге бағытталған «Әлеуметтік әділдік» партиясын құрды. Ұйым әлеуметтік қозғалыс ретінде тіркелгенімен, қажет болған жағдайда саяси партияға айналу мүмкіндігін айтты. 2007 жылдың соңында партия 2008 жылғы қалалық сайлауға қатысуды қарастырды. Гайдамак 2008 жылдың қараша айында Иерусалим мэріне кандидат болды, бірақ оның партиясы қалалық кеңеске бір де орын жеңіп ала алмады. Науқан барысында Гайдамак Шығыс Иерусалимдегі палестиналық сайлаушылардың қолдауын ұмтылды. Ол Иерусалимнің Бас муфтиі Мұхаммед Ахмед Хусейнге, палестиналық саяси тұлғаларға және БАҚ өкілдеріне жүгініп, олардан шартты қолдауға қол жеткізді.
In February 2007, seeing the social issues in Israel, Gaydamak founded a party devoted to socio economic issues, which he named Social Justice. Although the organization was established as a social movement, he said it could become a political party if the circumstances warranted it. In late 2007, the party contemplated taking part in the 2008 municipal elections. Gaydamak ran for mayor of Jerusalem in November 2008, but his party won no seats on the city council. During the campaign, Gaydamak courted the East Jerusalem Palestinian vote. Gaydamak approached the Grand Mufti of Jerusalem, Muhammad Ahmad Hussein, Palestinian political figures and media, and came away with a near endorsement.
Спорттық клубтар мен БАҚ-тың меншік құқығы
2005 жылдың шілдесінде Гайдамак Иерусалимнің "Хапоэль" баскетбол командасының демеушісі болды. Келесі айда ол Израильдің араб футбол клубы "Бней Сахнинге" 400 000 доллар сыйлады. Сол күні Гайдамак "Бейтар Иерусалимнің" 55% үлесін сатып алғанын, ал екі күннен кейін толық меншігін сатып алғанын мәлімдеді. Гайдамак бірнеше еврей қайырымдылық қорының меценаты және Ресейдің ең көне еврейлік ұйымдарының бірі – Ресей еврей діни қауымдастықтары мен ұйымдарының конгресінің (КЕРОР) президенті. 2006 жылдың қаңтар айында "Портсмут" футбол клубы Милан Мандаричтен оның ұлы Александр Гайдамаққа сатылды. Кейіннен 2009 жылы Гайдамак клубты Әли әл Фаражға сатты. 2008 жылдың жазында Гайдамак оның ұлы Александрдың "Портсмут" футбол клубының иесі екенін айтты, бұл туралы Премьер-лига растады. 2006 жылдың наурыз айында ол өзінің "Moscow News" компаниясы арқылы француз газеті "France Soirді" сатып алғанын хабарлады. Ол 2004 жылы ресейлік "Московские новости" газетін сатып алып, бірқатар бас журналистерді қызметтен босатып, газеттің бағытын үкіметтің мүддесіне сәйкес етуге өзгертіп, бас редакторлыққа Путинге жақын журналисті тағайындады. 2007 жылдың маусым айында Гайдамак "Тив Таам" супермаркеттер желісін сатып алу бойынша келісім жасады. Ол дүкендерді еврей дінінің талаптарына сәйкес етуді жоспарлап отырғаны хабарланды: сенбі күні жабылып, шошқа еті сатуын тоқтату. Бірнеше күннен кейін келісім күшін жойды, нәтижесінде сотқа талас туды. 2009 жылдың шілдесінде Гайдамак "Бейтар Иерусалим" клубының меншігінен Ицзик Корнфайн мен Гума Агиардың пайдасына бас тарту туралы шешімін жариялады. Корнфайн ойыншыларды сатып алу және сатумен айналысатын болды, ал Агиар қаржыландырумен айналысатын болады.
In July 2005, Gaydamak became sponsor of the Hapoel Jerusalem basketball team. The following month he donated $400,000 to the Israeli Arab Bnei Sakhnin football club. On the same day, Gaydamak announced the purchase of 55% of the ownership of Beitar Jerusalem, and two days later he announced the acquisition of full ownership. Gaydamak is the patron of several Jewish charities and president of the Congress of Jewish Religious Communities and Organizations of Russia (KEROOR), Russia's oldest Jewish umbrella group. In January 2006, Portsmouth F. C. was sold to his son, Alexandre Gaydamak by Milan Mandarić. Gaydamak later sold the club to Ali al Faraj in 2009. In the summer of 2008, Gaydamak said his son Alexandre was owner of Portsmouth F. C., and it was confirmed by the Premier League. In March 2006, he announced having bought the French newspaper France Soir via his company Moscow News. He had purchased the Russian Moskovskie Novosti newspaper in 2004, fired some senior journalists, and changed the paper's mandate to a firmly pro government one, appointing a pro Putin journalist as editor in chief. In June 2007, Gaydamak negotiated a deal to buy the non kosher supermarket chain Tiv Taam. It was reported that he was planning to make the stores comply with Jewish religious practice: close them on Shabbat and halt the sale of pork products. A few days later the deal fell through, resulting in a lawsuit. In July 2009, Gaydamak announced his decision to give up the ownership of Beitar Jerusalem in favor of Itzik Kornfein and Guma Aguiar. Kornfein would handle buying and selling players, while Aguair would engage in financing.
Қайырымдылық
Гайдамак көптеген Израиль ұйымдарына, соның ішінде Маген Давид Адом мен Хатзолаға қаржылай көмек көрсетті. Ол сондай-ақ Израиль үшін еврей агенттігіне 50 миллион доллар беруге уәде берді, бірақ ұсыныстан бас тарды. Нәтижесінде ол 10 миллион доллар сыйлады. 2006 жылғы Израиль-Ливан қақтығысы кезінде Гайдамак Ницзаним жағажайында мыңдаған отбасыға шатырлы қала құрды, олар зымырандардан қашып келген және баруға жері болмаған адамдарды қабылдады. Гайдамақтың жалпы үлесі 15 миллион долларды құрады (күніне шамамен 500 000 доллар). 2006 жылдың қараша айында ол Газадан зымыран шабуылына ұшыраған жүздеген Сдерот тұрғындары үшін Эйлатқа бір апталық демалыс ұйымдастырды.
Gaydamak has donated to many Israeli organizations, including Magen David Adom and Hatzolah. He also pledged $50 million to the Jewish Agency for Israel, but withdrew the offer. He ended up donating $10 million. During the 2006 Israel Lebanon conflict Gaydamak constructed a tent village on the Nitzanim beach, hosting thousands of families who fled the rocket ridden North and had no place to go. Gaydamak's contributions totaled $15 million (about $500,000 a day). In November 2006, he funded a one week long vacation in Eilat for hundreds of Sderot residents who have experienced rocket attacks from Gaza.
Ангола ісі
2009 жылдың қазан айында Гейдамак пен француз магнаты Пьер Фальконе француз сотында Анголада 1993-1998 жылдардағы азаматтық соғыс кезінде 790 миллион долларлық қару-жарақ саудасын ұйымдастырғаны үшін кінәлі деп танылды. Ол Лусака хаттамасын бұзу фактісі бойынша қатысты. Оған қатысусыз алты жылға бас бостандығынан айырылды. Бірақ 2011 жылдың 29 сәуірінде Париждегі апелляциялық сот оның қару сату бойынша айыптауларын күштен шығарды. Франция Гайдамақты Израильден экстрадициялауға тырысты, бірақ Израиль заңнамасы осы уақыт аралығында өзгерді. Питер Сторридің сөзіне қарағанда, осы жағдай Портсмут футбол клубының қаржылық дағдарысына түрткіс болды. Клуб Гайдамақтың ұлы Александрға тиесілі болды, ал оның әкесіне қатысты айыптаулар банктерді клубтан овердрафт мүмкіндігін алып тастауға және қарыздарының қалдық сомасын талап етуге мәжбүр етті. 2015 жылдың қарашасында Гайдамак үш жылға бас бостандығынан айырылды.
In October 2009, Gaydamak and French magnate Pierre Falcone were convicted by a French court of organizing arms trafficking in Angola during the civil war in 1993 98 in the amount of 790 million dollars, in violation of the Lusaka Protocol. He was sentenced in absentia to six years in prison. But his conviction on the arms dealing charges was overturned by the Court of Appeal in Paris on 29 April 2011. France attempted to extradite Gaydamak from Israel but Israeli law had changed in the interim. Peter Storrie said that this situation helped precipitate the financial crisis at Portsmouth Football Club. The club was owned by Gaydamak's son Alexandre, and the charges against his father caused banks to withdraw overdraft privileges from the club, and to call the outstanding balances on its loans. In November 2015, Gaydamak began a 3 year sentence in prison.
" Bank Hapoalim " ісі
2009 жылдың қазан айында Гайдамак Тель-Авив аудандық сотында «Банк Хапоалим» арқылы ақша жылу туралы күдікпен бірнеше банк басшыларымен және итальяндық-израильдік кәсіпкер Нахум Галмормен бірге сотқа тартылды. Алдын ала келісім бойынша, ақша жылу айыптары алынып тасталды және Гайдамакқа бір жылға тоқталдырылған жаза мен айыппұл тағайындалды.
In October 2009, Gaydamak was indicted in the Tel Aviv District Court on suspicions of money laundering through Bank Hapoalim, together with several managers of the bank and the Italian Israeli businessman Nahum Galmor. In a plea deal, charges for laundering money were dropped and Gaydamak received a one year suspended sentence and fine.
Марапаттар мен мойындау
Гайдамак француз үкіметінен екі награда алды: Chevalier de l'Ordre national du Mérite және Ordre du Mérite agricole. Ол 1990-шы жылдардағы Босния соғысында тұтқынға түскен екі француз ұшқышын, сондай-ақ Кавказдағы көтерілісшіл топтар қолға түсірген екі француз барлау қызметкерін құтқаруға көмектескені үшін марапатталды. Бұл операциялар құпия болғандықтан, наградалар оның еңбек еткеніне, шаруашылыққа қосқан үлесіне байланысты берілді. Бұрынғы француз ішкі істер министрі Шарль Паскуа президент Жак Ширактың жеке өкімімен бұл наградалар берілгенін растады.
Gaydamak won two citations from the French government: Chevalier de l'Ordre national du Mérite and the Ordre du Mérite agricole for helping to rescue two captured French pilots in the War in Bosnia in the 1990s, as well as two French intelligence officers captured by rebel factions in the Caucasus. Because these operations were secret, the citations referred to his contribution to agriculture. Former French interior minister Charles Pasqua confirmed this, saying that President Jacques Chirac had personally authorized the citations.