Кіріспе

Хомо сапиенс түріндегі белокты кодтаушы ген HLA B (негізгі гистоқосусандық кешені, I классы, B) – иммундық жүйеде маңызды рөл атқаратын белокты жасауға нұсқау беретін адам гені. HLA B – адам лейкоциттік антигені (HLA) кешені деп аталатын гендер отбасының бір бөлігі. HLA кешені иммундық жүйенің организмнің өз ақуыздарын вирустар мен бактериялар сияқты шетелдік бұзушылардан ажыратуына көмектеседі. HLA – көптеген түрлерде кездесетін негізгі гистоқосусандылық кешенінің (MHC) адам нұсқасы. Бұл кешендегі гендер үш негізгі топқа бөлінеді: I, II және III кластар. Адамда HLA B гені және екі туысқан ген, HLA A және HLA C, MHC I класындағы негізгі гендер болып табылады.

MHC I классының гендері жасуша бетінде кездесетін белоктарды жасауға нұсқау береді. Жасуша бетінде бұл ақуыздар жасуша ішінен шығарылған ақуыз фрагменттеріне (пептидтерге) байланысады. MHC I классының ақуыздары осы пептидтерді иммундық жүйеге көрсетеді. Егер иммундық жүйе пептидтерді шетелдік (вирустық немесе бактериялық пептидтер сияқты) деп таныса, ол инфекцияланған жасушаны жою арқылы жауап береді. HLA B генінің көптеген әртүрлі қалыпты вариациялары бар, бұл әр адамның иммундық жүйесіне кең ауқымдағы шетелдік бұзушыларға реакция жасауға мүмкіндік береді. HLA B-нің жүздеген нұсқасы (аллельдері) белгілі, олардың әрқайсысына белгілі бір нөмір беріледі (мысалы, HLA B27). Бір-біріне жақын аллельдер бірге жіктеледі; мысалы, кем дегенде 28 өте ұқсас аллель HLA B27-нің кіші түрлері болып табылады. Бұл кіші түрлер HLA B*2701-ден HLA B*2728-ге дейін деп белгіленеді. HLA B гені 6-хромосоманың қысқа (p) қолында, цитобанда 21.3-те орналасқан, 31 353 871-ден 31 357 211 базалық жұптары аралығында.

HLA-B және трансплантацияның үйлесімділігі

HLA B – донор мен реципиент арасында сәйкестік болуы қажет үш маңызды HLA-ның бірі. Олар HLA A, HLA B (I класты МГК) және HLA DR (II класты МГК). Егер екі тіндерде осы үш HLA-ны кодтайтын гендер бірдей болса, қабылдамау мүмкіндігі және оның ауырлығы азаяды.