Кіріспе

Антигеннің түрі: B*2705 β2MG байланысқан пептидпен – адамның ірі гистоқоғамдық кешені (major histocompatibility complex), I сынып, B27 Аллельдері: B*2701, 2702, 2703, . Құрылымы (HLA B қараңыз). Қолжетімді 3D құрылымдар: EBI HLA B*2701, B*2702, B*2703, B*2704, B*2705, B*2706, B*2709.

Адамның лейкоциттік антигені (HLA) B27 (кіші түрлері B*2701-2759) – 6-хромосомадағы ірі гистоқоғамдық кешеннің (MHC) B локусымен кодталған I сыныпты беттік молекула. Ол Т-лимфоциттеріне антигендік пептидтерді (өз және бөтен антигендерден алынған) ұсынады. HLA B27 анкилоздық спондилит және оған байланысты қабыну ауруларымен, мысалы, псориаздық артрит, ішек қабыну аурулары және реактивті артритпен тығыз байланысты.

Ауру таралуы

HLA B27 таралуы әлемдік халық арасында күрт өзгереді. Мысалы, еуропалықтардың шамамен 8%, Солтүстік Африкалықтардың 4%, қытайлардың 2–9% және жапондық текті адамдардың 0,1–0,5% осы антигенді кодтайтын генге ие. Ал жалпы скандинавиялықтардың 14–16% құрайды. Финляндияда халықтың шамамен 14% HLA B27-ге оң нәтиже береді, ал анкилоздық спондилитпен ауыратын науқастардың 95% астамы және Рейтер синдромы немесе реактивті артритпен ауыратын науқастардың шамамен 70–80% генетикалық маркерді алып жүреді.

Аурулар арасындағы байланыстар

HLA B27 мен көптеген аурулардың арасындағы қатынас әлі толыққанды зерттелмеген. HLA B27 патологияның кең спектрімен байланысты болғанымен, аурудың дамуындағы жалғыз себепші фактор емес сияқты. Анкилоздық спондилит (АС) диагностикасы қойылған адамдардың 90 пайызы HLA B27-положитивті, алайда HLA B27-положитивті адамдардың аз ғана бөлігінде ғана АС дамиды. HLA B27-положитивті адамдарда АС ауруы HLA B27-негативті адамдарға қарағанда ертерек басталуы мүмкін. Зерттеулер АС-қа және оған байланысты ауруларға бейімділік тудыратын басқа гендерді анықтауда, сондай-ақ сезімтал адамдарға әсер ете алатын қоршаған орта факторлары да бар екенін көрсетуде. HLA B27 реактивті артрит, жіті алдыңғы увеит, ирит, псориаздық артрит, Крон ауруы және ойық жаралы колитке байланысты спондилоартрит сияқты басқа да серонегативті спондилоартропатия түрлерімен байланысты. HLA B27-мен ортақ байланыс осы аурулардың жиі кездесуіне әкеледі. HLA антигендері аутизммен байланысты зерттелген.

Патологиялық механизм

HLA B27 – спондилоартропатиялармен тығыз байланысы болғандықтан, ең көп зерттелген HLA B аллелі. HLA B27 ауруды қалай дамытатыны нақты белгілі болмаса да, теориялар бар, оларды антигенге тәуелді және антигенге тәуелсіз түрлерге жіктеуге болады.

Антигенге тәуелді теориялар

Бұл теориялар антигендік пептидтік тізбек пен HLA B27-нің байланысу ойығының (B қалтасы) нақты комбинациясын қарастырады (бұл HLA B аллельдерінің басқа қасиеттерінен өзгеше болады). Артриттік пептид гипотезасы HLA B27-нің микроорганизмнен алынған антигендерді байланыстырудың ерекше қабілетіне ие екенін көрсетеді, бұл HLA B27/өз пептиді жұбымен қиылысатын CD8 T-жасуша жауабын тудырады. HLA B27 жасуша бетінде пептидтерді байланыстыра алады. Молекулалық мимикрия гипотезасы ұқсас, бірақ кейбір бактериялық антигендер мен өз пептиді арасындағы қиылысқан реактивтілік иммундық төзімділікті бұзып, аутоиммунитетке алып келуі мүмкін екенін ұсынады. Ұсынылған конформациялық өзгеріс, жаңа пайда болған спираль тәрізді аймақтың (ішінде HLA B27-ге 9-мерлі пептид ретінде табиғи түрде байланысқан 'RRYLENGKETLQR' қалдықтары бар) сол полипептидтік тізбектің пептид байланысу орынына (өзін-өзі көрсету арқылы) немесе басқа полипептидтік тізбектің орынына (қайшылық көрсету арқылы) байланысуына мүмкіндік береді деп есептеледі. Қайшылық көрсету HLA B27-нің ірі, ерігіш, жоғары молекулалық салмағы (HMW) бар, ыдырауға төзімді және ұзақ өмір сүретін агрегаттарының пайда болуына әкелуі мүмкін. Кросс-дисплей немесе дисульфидтік байланыс арқылы қалыптасқан гомодимерлермен бірге, мұндай HMW агрегаттары жасуша бетінде жылдам ыдырамай, иммундық жауапты стимуляциялайды. Гипотезаның негізін құрайтын HLA B27-нің басқа ауыр тізбектерден ерекшеленетін үш бұрыннан белгілі ерекшелігі: (1) HLA B27 9-мерлі пептидтерден ұзақ пептидтерге байланысқандығы анықталды, бұл байланысу орыны ұзын полипептидтік тізбекті қабылдай алатынын көрсетеді; (2) HLA B27-нің өзінде HLA B27-ге тәуелсіз пептид ретінде байланысқан тізбек бар екені анықталды; және (3) β2 микроглобулині жоқ HLA B27 ауыр тізбектері жасуша бетінде байқалды.

Ұзақ уақыт бойы ВИЧ- дің прогрессиясы болмағандар

500-ден 1 адамға жуық ВИЧ жұқтырған адамдарда көп жылдар бойы ешқандай белгі байқалмай, дәрі-дәрмексіз жағдай сақталуы мүмкін, бұл топ ұзақ мерзімді прогрессиясыз жүретін адамдар деп аталады. HLA B27 және HLA B5701 осы топтың арасында айқын басымдықпен кездеседі.