Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамның 6 хромосомасындағы гендер
Genes on human chromosome 6
Адам лейкоциттік антиген (HLA) жүйесі немесе 6 хромосомадағы иммундық жүйені реттеуге жауапты жасуша бетіндегі белоктарды кодтайтын гендер кешені. HLA жүйесі көптеген жануарларда кездесетін ірі гистоқосуыстық кешенінің (MHC) адам нұсқасы ретінде де белгілі. HLA гендеріндегі мутациялар I типті қант диабеті және целиакия сияқты аутоиммундық аурулармен байланысты болуы мүмкін. HLA ген кешені 6 хромосомадағы 3 Мбп-ға созылып, 21.3-тегі р-қолда орналасқан. HLA гендері өте полиморфты, яғни олардың әртүрлі аллельдері бар, бұл оларға бейімделу иммундық жүйесін жақсы реттеуге мүмкіндік береді. Белгілі бір гендермен кодталған ақуыздар, олардың орган трансплантацияларының факторлары ретінде тарихи ашылуының нәтижесінде, антигендер деп те аталады. HLA-лар MHC I (A, B және C) класына сәйкес келеді, олардың барлығы HLA Class1 тобы, және жасушаның ішінен пептидтерді ұсынады. Мысалы, егер жасуша вирусқа шалдықса, HLA жүйесі жасушаның үстіне вирустың бөлшектерін әкеледі, осылайша жасуша иммундық жүйемен жойылады. Бұл пептидтер протеазомаларда ыдырайтын өңделген ақуыздардан түзіледі. Жалпы, бұл пептидтер ұзындығы шамамен 8-10 амин қышқылы бар кішкентай полимерлер болып табылады. MHC I класы ұсынған шет антигендер клеткаларды жоятын T лимфоциттерін, яғни қырушы T клеткаларын (оларды CD8 оң немесе цитотоксикалық T клеткалары деп те атайды) тартады. Кейбір жаңа зерттеулерде 10 аминокислотадан, 11-14 аминокислотадан ұзын антигендер MHC I-де ұсынылуы мүмкін, бұл цитотоксикалық T-клеткалар реакциясын тудырады. MHC I класты ақуыздар β2 микроглобулинмен байланысады, ол HLA ақуыздарынан айырмашылығы 15-ші хромосомадағы генмен кодталады. МХК II класына сәйкес келетін HLA (DP, DM, DO, DQ және DR) Т лимфоциттеріне клетка сыртынан антигендерді ұсынады. Бұл антигендер Т көмекші жасушаларының (оларды CD4 оң Т жасушалары деп те атайды) көбеюін ынталандырады, ал олар өз кезегінде В жасушаларын антиденелер өндіруге ынталандырады. Өзіндік антигендерді реттеуші T-клеткалар басады. Белгілі бір HLA түрі иммундық жүйеге қандай антигендерді (фрагменттерді) ұсынатынын болжау қиын, бірақ технология жақсарып келеді. MHC III класына сәйкес келетін HLA-лар комплемент жүйесінің компоненттерін кодтайды. HLA-ның басқа да рөлі бар. Олар аурудан қорғануда маңызды. Олар трансплантацияның қабылдамауының басты себебі болып табылады. Олар қатерлі ісіктерге қарсы қорғауы мүмкін немесе қорғамайды (егер инфекциямен реттелсе). HLA басқа адамдардың иісін қабылдаумен де байланысты болуы мүмкін және жұбайларды таңдауға қатысы болуы мүмкін, өйткені кем дегенде бір зерттеуде оқшауланған қоғамда жұбайлар арасындағы HLA ұқсастығының күтілгеннен төмен деңгейі анықталған. Алты негізгі антигенді таныстыратын ақуыздарды кодтайтын гендерден басқа, иммундық функцияға қатысы бар көптеген басқа гендер HLA кешенінде орналасқан. Адам популяциясындағы HLA-ның әртүрлілігі аурудан қорғанудың бір аспектісі болып табылады, сондықтан барлық локустарда бірдей HLA молекулалары бар екі туысқан емес адамның болуы өте аз. HLA гендері тарихи түрде HLA ұқсас тұлғалардың арасында мүшелерді сәтті трансплантациялау қабілеті нәтижесінде анықталды.
The human leukocyte antigen (HLA) system or complex of genes on chromosome 6 in humans which encode cell surface proteins responsible for regulation of the immune system. The HLA system is also known as the human version of the major histocompatibility complex (MHC) found in many animals. Mutations in HLA genes may be linked to autoimmune diseases such as type I diabetes, and celiac disease. The HLA gene complex resides on a 3 Mbp stretch within chromosome 6, p arm at 21.3. HLA genes are highly polymorphic, which means that they have many different alleles, allowing them to fine tune the adaptive immune system. The proteins encoded by certain genes are also known as antigens, as a result of their historic discovery as factors in organ transplants. HLAs corresponding to MHC class I (A, B, and C), all of which are the HLA Class1 group, present peptides from inside the cell. For example, if the cell is infected by a virus, the HLA system brings fragments of the virus to the surface of the cell so that the cell can be destroyed by the immune system. These peptides are produced from digested proteins that are broken down in the proteasomes. In general, these particular peptides are small polymers, of about 8 10 amino acids in length. Foreign antigens presented by MHC class I attract T lymphocytes called killer T cells (also referred to as CD8 positive or cytotoxic T cells) that destroy cells. Some new work has proposed that antigens longer than 10 amino acids, 11 14 amino acids, can be presented on MHC I, eliciting a cytotoxic T cell response. MHC class I proteins associate with β2 microglobulin, which, unlike the HLA proteins, is encoded by a gene on chromosome 15. HLAs corresponding to MHC class II (DP, DM, DO, DQ, and DR) present antigens from outside of the cell to T lymphocytes. These particular antigens stimulate multiplication of T helper cells (also called CD4 positive T cells), which in turn stimulate antibody producing B cells to produce antibodies to that specific antigen. Self antigens are suppressed by regulatory T cells. Predicting which (fragments of) antigens will be presented to the immune system by a certain HLA type is difficult, but the technology involved is improving. HLAs corresponding to MHC class III encode components of the complement system. HLAs have other roles. They are important in disease defense. They are the major cause of organ transplant rejection. They may protect against cancers or fail to protect (if down regulated by an infection). HLA may also be related to people's perception of the odor of other people, and may be involved in mate selection, as at least one study found a lower than expected rate of HLA similarity between spouses in an isolated community. Aside from the genes encoding the six major antigen presenting proteins, many other genes, many involved in immune function, are located on the HLA complex. Diversity of HLAs in the human population is one aspect of disease defense, and, as a result, the chance of two unrelated individuals with identical HLA molecules on all loci is extremely low. HLA genes have historically been identified as a result of the ability to successfully transplant organs between HLA similar individuals.
Функциялар
HLA кодтайтын ақуыздар – бұл дене жасушаларының сыртқы қабатындағы, әр адамға тән ерекше ақуыздар. Иммундық жүйе HLA арқылы өз жасушаларын және бөтен жасушаларын ажыратады. Егер жасуша сол адамның HLA типін көрсетсе, ол сол адамға жатады және сондықтан шабуылшы емес.
The proteins encoded by HLAs are those on the outer part of body cells that are (in effect) unique to that person. The immune system uses the HLAs to differentiate self cells and non self cells. Any cell displaying that person's HLA type belongs to that person and is therefore not an invader.
Аутоиммундық ауру
HLA типтері тұқым қуаланады, және олардың кейбіреулері аутоиммундық аурулар мен басқа да аурулармен байланысты. Белгілі бір HLA антигендері бар адамдарда I типті қант диабеті, анкилоздық спондилит, ревматоидты артрит, целиакия, ЖЭС (жүйелік қызыл жегі), миастения, инклюзиялық дене миозиті, Шёгрен синдромы және нарколепсия сияқты аутоиммундық аурулардың даму қаупі жоғары. HLA типтеу целиакия және 1-типті қант диабетінің диагностикасын жақсартуға және үдетуге мүмкіндік берді; бірақ DQ2 типтеудің тиімді болуы үшін жоғары ажыратымды B1* типтеу (*02:01-ді *02:02-ден ажырату), DQA1* типтеу немесе DR серотиптеу қажет. Қазіргі серотиптеу DQ8-ді бір қадамда анықтай алады. Аутоиммундық ауруларда HLA типтеу диагностика құралы ретінде жиі қолданылады. Целиакия ауруында, аллергия және екіншілік аутоиммундық ауру сияқты кейде қайтымсыз симптомдар пайда болғанға дейін қауіптегі бірінші дәрежелі туыстарды қауіпсіздерден ажыратудың жалғыз тиімді тәсілі болып табылады.
HLA types are inherited, and some of them are connected with autoimmune disorders and other diseases. People with certain HLA antigens are more likely to develop certain autoimmune diseases, such as type I diabetes, ankylosing spondylitis, rheumatoid arthritis, celiac disease, SLE (systemic lupus erythematosus), myasthenia gravis, inclusion body myositis, Sjögren syndrome, and narcolepsy. HLA typing has led to some improvement and acceleration in the diagnosis of celiac disease and type 1 diabetes; however, for DQ2 typing to be useful, it requires either high resolution B1*typing (resolving *02:01 from *02:02), DQA1*typing, or DR serotyping. Current serotyping can resolve, in one step, DQ8. HLA typing in autoimmunity is being increasingly used as a tool in diagnosis. In celiac disease, it is the only effective means of discriminating between first degree relatives that are at risk from those that are not at risk, prior to the appearance of sometimes irreversible symptoms such as allergies and secondary autoimmune disease.
Қатерлі ісік
Кейбір HLA-мен байланысты аурулар қатерлі ісіктің дамуына тікелей қатысады. Глютенге сезімтал энтеропатия, энтеропатиямен байланысты Т-клеткалы лимфоманың жиілігінің артуымен байланысты, ал DR3 DQ2 гомозиготтары ең жоғары тәуекел тобына жатады, глютенге сезімтал энтеропатиямен байланысты Т-клеткалы лимфома жағдайларының шамамен 80% осы топта кездеседі. Дегенмен, көбінесе HLA молекулалары қорғаушы рөл атқарады, қалыпты жағдайда төмен деңгейде болатын антигендердің артуын анықтайды. Аномальды жасушалар апоптозға түсуі мүмкін, бұл көптеген қатерлі ісіктердің диагноз қойылғанға дейін дамуын қамтамасыз етеді деп есептеледі.
Some HLA mediated diseases are directly involved in the promotion of cancer. Gluten sensitive enteropathy is associated with increased prevalence of enteropathy associated T cell lymphoma, and DR3 DQ2 homozygotes are within the highest risk group, with close to 80% of gluten sensitive enteropathy associated T cell lymphoma cases. More often, however, HLA molecules play a protective role, recognizing increases in antigens that are not tolerated because of low levels in the normal state. Abnormal cells might be targeted for apoptosis, which is thought to mediate many cancers before diagnosis.
Жұп таңдау
Кейбір генетикалық ерекшеліктерге қатысты кездейсоқ емес жұп таңдау туралы дәлелдер бар. Бұл генетикалық үйлесім табу деп аталатын жаңа саланың дамуына әкелді.
There is evidence for non random mate choice with respect to certain genetic characteristics. This has led to a field known as genetic matchmaking.
Жіктеу
MHC I класты ақуыздар денедегі көптеген ядросы бар жасушаларда функционалды рецептор құрайды.
MHC class I proteins form a functional receptor on most nucleated cells of the body.
Өзгерімділік
MHC локустары сүтқоректілердегі ең жоғары генетикалық түрленімді кодтау локустарының бірі болып табылады, ал адамның HLA локустары да осы ерекшелікке ие. Адам популяциясы тарихында көптеген локустарды бекіте алатын бірнеше рет тарылуларға ұшырағанына қарамастан, HLA локустары мұндай тарылулардан айтарлықтай түрленуді сақтап қалғандай көрінеді. Жоғарыда аталған 9 локустың көпшілігі әр локус үшін оннан астам аллель тобын сақтап қалды, бұл адам локустарының басым бөлігіне қарағанда әлдеқайда көп сақталған түрлену. Бұл осы локустар үшін гетерозиготалық немесе теңгерімді таңдау коэффициентімен сәйкес келеді. Сонымен қатар, кейбір HLA локустары адам геномындағы ең жылдам эволюциялайтын кодтау аймақтарының бірі болып табылады. Диверсификацияның бір механизмі Оңтүстік Американың Амазонка тайпаларын зерттеуде байқалды, олар әр HLA ген класының ішіндегі өзгермелі аллельдер мен локустар арасында қарқынды гендік конверсияға ұшыраған сияқты. Сирек жағдайларда, HLA гендері арқылы ұзақ аралықтағы өнімді рекомбинациялар химералық гендерді тудырады. Алты локус адам популяциясында 100-ден астам аллельдерді қамтиды. Олардың ішіндегі ең жоғары түрленімділері – HLA B және HLA DRB1. 2012 жылғы мәліметтер бойынша анықталған аллельдер саны төмендегі кестеде келтірілген. Осы кестені түсіндіру үшін аллель – бұл локустағы нуклеотидтік (ДНК) тізбектің нұсқасы, сондықтан әр аллель басқа барлық аллельдерден кем дегенде бір (бір нуклеотидтік полиморфизм, SNP) позицияда ерекшеленеді. Бұл өзгерістердің көпшілігі ақуыздың функционалдық айырмашылықтарына, тіпті айтарлықтай өзгерістерге әкелетін аминқышқылдық тізбектердің өзгеруіне алып келеді. Бұл түрленуді шектейтін мәселелер де бар. Мысалы, DQA1*05:01 және DQA1*05:05 аллельдері бірдей өңделген өнімдерді кодтайтын ақуыздарды шығарады. DQB1*0201 және DQB1*0202 сияқты басқа аллельдер функционалдық жағынан ұқсас ақуыздарды шығарады. II класс үшін (DR, DP және DQ) рецептордың пептидтік байланысу ойысындағы аминқышқылдарының нұсқалары әртүрлі байланысу қабілетіне ие молекулаларды тудырады. Дегенмен, Оңтүстік Америкадан алынған HLA A, B, C және HLA DPA1, DPB1, DQA1, DQB1 және DRB1 аллельдерінің (>5%) гендік жиілігі генетикалық әртүрлілік зерттеулерінде және жағдайлар мен бақылау топтарында жүргізілген типтеу және реттіліктер арқылы анықталды. Сонымен қатар, Еуропалық популяция үшін HLA I және HLA II гендерінің аллельдік жиілігі туралы мәліметтер жинақталды. Екі жағдайда да аллельдік жиіліктің таралуы популяциялар тарихымен байланысты аймақтық айырмашылықтарды көрсетеді.
MHC loci are some of the most genetically variable coding loci in mammals, and the human HLA loci are no exceptions. Despite the fact that the human population went through a constriction several times during its history that was capable of fixing many loci, the HLA loci appear to have survived such a constriction with a great deal of variation. Of the 9 loci mentioned above, most retained a dozen or more allele groups for each locus, far more preserved variation than the vast majority of human loci. This is consistent with a heterozygous or balancing selection coefficient for these loci. In addition, some HLA loci are among the fastest evolving coding regions in the human genome. One mechanism of diversification has been noted in the study of Amazonian tribes of South America that appear to have undergone intense gene conversion between variable alleles and loci within each HLA gene class. Less frequently, longer range productive recombinations through HLA genes have been noted producing chimeric genes. Six loci have over 100 alleles that have been detected in the human population. Of these, the most variable are HLA B and HLA DRB1. As of 2012, the number of alleles that have been determined are listed in the table below. To interpret this table, it is necessary to consider that an allele is a variant of the nucleotide (DNA) sequence at a locus, such that each allele differs from all other alleles in at least one (single nucleotide polymorphism, SNP) position. Most of these changes result in a change in the amino acid sequences that result in slight to major functional differences in the protein. There are issues that limit this variation. Certain alleles like DQA1*05:01 and DQA1*05:05 encode proteins with identically processed products. Other alleles like DQB1*0201 and DQB1*0202 produce proteins that are functionally similar. For class II (DR, DP and DQ), amino acid variants within the receptor's peptide binding cleft tend to produce molecules with different binding capability. However, the gene frequencies of the most common alleles (>5%) of HLA A, B, C and HLA DPA1, DPB1, DQA1, DQB1, and DRB1 from South America have been reported from the typing and sequencing carried out in genetic diversity studies and cases and controls. In addition, information on the allele frequencies of HLA I and HLA II genes for the European population has been compiled. In both cases the distribution of allele frequencies reveals a regional variation related with the history of the populations.
Ортақ, жақсы құжатталған және сирек кездесетін аллельдер
Көптеген жеке HLA аллельдері анықталғанымен, олардың шамамен 40%-ы бірегей болып көрінеді, яғни тек бір адамда ғана кездеседі. Аллельдердің шамамен үштен бірі туысқан емес адамдарда үш реттен астам анықталған. Жеке HLA аллельдерінің анықталу жиілігінің әртүрлілігіне байланысты, әр HLA локусындағы аллельдерді олардың таралуына қарай жіктеуге талпыныс жасалды. Нәтижесінде, жиі кездесетін және жақсы сипатталған (CWD) HLA аллельдерінің каталогы, сондай-ақ сирек және өте сирек HLA аллельдерінің каталогы құрылды. Жасушалық талдау HLA айырмашылықтарын анықтауда серотиптеуден гөрі сезімтал. Себебі, аллоантиденелермен анықтамаған шағын айырмашылықтар да T жасушаларын белсендіруі мүмкін. Бұл типтеу Dw типтері деп аталады. DR1 серотипі жасушалық деңгейде Dw1 немесе Dw20 деп анықталады, және басқа DR серотиптері үшін де осылай. Кесте DR аллельдеріне тән жасушалық ерекшеліктерді көрсетеді. Дегенмен, жасушалық типтеуде адамдар арасындағы реакциялардың тұрақсыздығы байқалады, кейде күтілген нәтижелерден өзгеше болады. Жасушалық талдаудың жасушалық реагенттерді дайындау және сақтаудағы қиындықтарына байланысты, ол ДНК-ға негізделген типтеу әдісімен алмастырылуда. Оңтүстік-Шығыс Иран, Пәкістан және Үндістан сияқты аймақтарда бұрын қоныстанған жерлерді типтеу қиындықтары байқалады. Африка, Оңтүстік Иран және Арабия да осындай қиындықтарды көрсетеді. Аллельдік әртүрлілік кең антигендік типтеуді, содан кейін гендік тізбектемені қажет етеді, өйткені серотиптеу әдістерімен қате сәйкестендіру қаупі жоғары. Соңында, тізбекке негізделген семинарда жаңа аллельдің қай серотопқа жататыны, оның тізбегіне немесе реактивтілігіне сүйене отырып шешіледі. Тізбек расталғаннан кейін, оған нөмір беріледі. Мысалы, B44 аллелінің жаңа түрі серотипті (яғни B44) және аллель ID-сін (яғни B*44:65) алуы мүмкін, себебі ол 65-ші B44 аллелі болып табылады. Marsh et al. (2005). Ұсынылған механизмдердің бірі – жыныстық таңдау, онда әйелдер өздеріне ұқсамайтын HLA-ға ие еркектерді анықтай алады. DQ және DP локустары аз аллельдерге ие болғанымен, A1:B1 комбинациялары теориялық тұрғыдан 7755 DQ және 5270 DP αβ гетеродимерін құруы мүмкін. Адам популяциясында осы изоформалардың санына жетпесе де, әрбір адам 4 түрлі DQ және DP изоформасын тасымалдай алады, бұл осы рецепторлардың иммундық жүйеге ұсына алатын антигендердің әлеуетті санын арттырады. DP, DR және DQ-ның өзгермелі орналасуларын зерттеулер көрсеткендей, II класты молекулалардағы пептид антигендермен байланысатын аминқышқылдар протеиннің біріншілік құрылымындағы өзгерістерге жиі ұшырайды. Сондықтан, интенсивті аллельдік вариация және/немесе суббұрыштардың жұптасуы арқылы II класты пептид рецепторлары 9 немесе одан да ұзын аминқышқылдары бар пептидтердің шексіз вариациясын байланыстыруға қабілетті, бұл араласқан популяцияларды жаңа немесе эпидемиялық аурулардан қорғайды. Популяциядағы адамдар көбінесе әртүрлі гаплотиптерге ие болады, бұл тіпті шағын топтарда да көптеген комбинацияларға әкеледі. Бұл әртүрлілік мұндай топтардың тіршілігін арттырады және патогендердегі эпитоптардың эволюциясын тежейді, олар әйтпесе иммундық жүйеден қорғала алатын еді.
Although the number of individual HLA alleles that have been identified is large, approximately 40% of these alleles appear to be unique, having only been identified in single individuals. Roughly a third of alleles have been reported more than three times in unrelated individuals. Because of this variation in the rate at which of individual HLA alleles are detected, attempts have been made to categorize alleles at each expressed HLA locus in terms of their prevalence. The result is a catalog of common and well documented (CWD) HLA alleles, and a catalogue of rare and very rare HLA alleles. The cellular assay is more sensitive in detecting HLA differences than serotyping. This is because minor differences unrecognized by alloantisera can stimulate T cells. This typing is designated as Dw types. Serotyped DR1 has cellularly defined as either of Dw1 or of Dw20 and so on for other serotyped DRs. Table shows associated cellular specificities for DR alleles. However, cellular typing has inconsistency in the reaction between cellular type individuals, sometimes resulting differently from predicted. Together with difficulty of cellular assay in generating and maintaining cellular typing reagents, cellular assay is being replaced by DNA based typing method. Southeastern Iran and Pakistan, India). Africa, Southern Iran, and Arabia show the difficulty in typing areas that were settled earlier. Allelic diversity makes it necessary to use broad antigen typing followed by gene sequencing because there is an increased risk of misidentifying by serotyping techniques. In the end, a workshop, based on sequence, decides which new allele goes into which serogroup either by sequence or by reactivity. Once the sequence is verified, it is assigned a number. For example, a new allele of B44 may get a serotype (i. e. B44) and allele ID i. e. B*44:65, as it is the 65th B44 allele discovered. Marsh et al. (2005) One proposed mechanism is sexual selection in which females are able to detect males with different HLA relative to their own type. While the DQ and DP encoding loci have fewer alleles, combinations of A1:B1 can produce a theoretical potential of 7,755 DQ and 5,270 DP αβ heterodimers, respectively. While nowhere near this number of isoforms exist in the human population, each individual can carry 4 variable DQ and DP isoforms, increasing the potential number of antigens that these receptors can present to the immune system. Studies of the variable positions of DP, DR, and DQ reveal that peptide antigen contact residues on class II molecules are most frequently the site of variation in the protein primary structure. Therefore, through a combination of intense allelic variation and/or subunit pairing, the class II peptide receptors are capable of binding an almost endless variation of peptides of 9 amino acids or longer in length, protecting interbreeding subpopulations from nascent or epidemic diseases. Individuals in a population frequently have different haplotypes, and this results in many combinations, even in small groups. This diversity enhances the survival of such groups, and thwarts evolution of epitopes in pathogens, which would otherwise be able to be shielded from the immune system.
Антителолар
HLA антиденелері көбінесе табиғи түрде пайда болмайды және сирек жағдайларды қоспағанда, қан құю, жүктілік (әкеден мұра болған антигендер) немесе ағза немесе тіндік трансплантация арқылы өзгенің HLA-ларын қамтитын шетелдік материалға иммундық жауап ретінде пайда болады. Аурумен байланысты HLA гаплотиптеріне қарсы антиденелер қауырсың аутоиммундық ауруларды емдеу үшін ұсынылған. Донорға қатысты HLA антиденелері бүйрек, жүрек, өкпе және бауыр трансплантациясында трансплантат жеткіліксіздігімен байланысты екені анықталды. Бұл донорға қатысты HLA антиденелері трансплантация алдында, бұрынғы трансплантацияларға немесе жүктілікке сезімталдық салдарынан пайда болуы мүмкін, сонымен қатар трансплантациядан кейін de novo пайда болуы да мүмкін. HLA антиденелеріне сезімталдықтың тәуекелі мен донор-реципиенттің HLA (молекулалық) үйлесімсіздігі арасында нақты байланыс бар.
HLA antibodies are typically not naturally occurring, and with few exceptions are formed as a result of an immunologic challenge to a foreign material containing non self HLAs via blood transfusion, pregnancy (paternally inherited antigens), or organ or tissue transplant. Antibodies against disease associated HLA haplotypes have been proposed as a treatment for severe autoimmune diseases. Donor specific HLA antibodies have been found to be associated with graft failure in renal, heart, lung, and liver transplantation. These donor specific HLA antibodies can exist pretransplant as consequence of sensitization to prior transplants or through pregnancies, but also occur de novo post transplantation. There is a clear link between the risk of HLA antibody sensitisation and the donor recipient HLA (molecular) mismatch.
Ауру бауырлар үшін HLA сәйкестігі
Гемопоэтикалық діңгек жасушаларын трансплантациялау қажет болатын кейбір ауруларда, этикалық мәселелерге қарамастан, HLA-сы сәйкес келетін бауырластың дүниеге келуіне мүмкіндік беру үшін имплантацияға дейінгі генетикалық диагностика қолданылуы мүмкін.
In some diseases requiring hematopoietic stem cell transplantation, preimplantation genetic diagnosis may be used to give rise to a sibling with matching HLA, although there are ethical considerations.