Кіріспе
Монтана штатының әкімшілік ғимараты – АҚШ-тың Монтана штатының әкімшілік орталығы. Бұл ғимаратта Монтана штатының заң шығарушы органы орналасқан, ол штатының астанасы Хелена қаласындағы 1301 Шығыс Алтыншы даңғылында орналасқан. Ғимарат 1896-1902 жылдар аралығында салынды, ал 1909-1912 жылдар аралығында қосымша қанаттары салынды.
The Montana State Capitol is the state capitol of the U. S. state of Montana that houses the Montana State Legislature which is located in the state capital of Helena at 1301 East Sixth Avenue. The building was constructed between 1896 and 1902 with wing annexes added between 1909 and 1912.
Тарих
1896 жылы ғимаратты жобалау бойынша конкурс өткізілді. Комиссия Джордж Р. Маннның жобасын жеңімпаз деп таңдады. 1897 жылы Комиссияның құрылыс жобасынан ақша жымқыруды жоспарлап отырғаны анықталған соң, ол таратылды және екінші Капитолий комиссиясы құрылды. Жаңа комиссия Маннның жоспасын тым қымбат деп санап, екінші жобалау конкурсын жариялады, оны Айова штатының Кансил-Блаффс қаласындағы Bell & Kent фирмасының Чарльз Эмлен Белл мен Джон Хакетт Кент жеңіп алды. Bell & Kent өз жобаларын іске асыру үшін кеңселерін Хеленаға көшірді. Маннның ғимараты Монтанада ешқашан салынбады, бірақ кейін Арканзас штатының Капитолийінің негізгі дизайны ретінде таңдалды. Bell & Kent фирмасының жеңімпаз жобасы құрылыс кезінде өзгертілді, 1901 жылы комиссия күмбездің биіктігін арттыру арқылы құрылысты әсерлі етуді сұрады. Кент бастапқыда төменгі, шар тәрізді күмбездің "таза грек стилінде" болуын қалағандықтан, өзгерістерге қарсы болды, бірақ Белл комиссияның талабын қолдады. 1909 және 1912 жылдар аралығында ғимараттың шығыс және батыс жақтарына екі жаңа қанат қосылып, кеңейтілді. Бұл жұмысты Батте қаласының архитекторлары Link & Haire, ал консалтингтік архитектор ретінде Нью-Йорктегі F. M. Andrews & Company атқарады.
Сәулет
Монтана құмтасы мен граниттен салынған ғимарат грек неоклассикалық сәулет стилінде салынған және Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Күмбездің сырты мыспен жабылған. Күмбездің шаңырағында әйел мүсіні орналасқан, ол Монтана деп лақапталған. Бұрын "Еркіндік ханымы" деп аталған Монтана мүсіні Капитолий күмбезінің үстінде тұр.
Өнер
Капитолий ғимаратының ішіндегі ең көрнекті ерекшелік – оны қоршап тұрған төрт дөңгелек суреті бар үлкен ротонда. Бұл суреттер 1902 жылы Капитолийдің ашылуына арнап Ф. Педретти ұлдары фирмасы салған, Монтананың ерте тарихындағы төрт маңызды архетипті бейнелейді: американдық үнді (бас Чарло бейнесінде), зерттеуші және тері аулаушы (Джим Бриджер), алтын кеншісі (Альдер Гулчте алтынды ашқандардың бірі Генри Финнис Эдгар) және ковбой (аты-жөні белгісіз, бірақ К.М. Расселдің туындыларынан шабыттанған). Пендретти ағайындары Сенат пен Ескі Жоғарғы Сот залдарында қосымша тапсырыспен суреттер салған. Ротонданың оңтүстік аркасында Амеде Жуллин салған «Алтын тікпақшаны қадау» атты жартылай эллипс тәрізді суреті бар. Бұрынғы Мемлекеттік заң кітапханасы, қазір комитеттер отыратын зал, Ральф Э. ДеКамп салған он Монтана пейзажымен безендірілген. Өкілдер палатасының вестибюлінде Монтананың ерте тарихындағы маңызды оқиғаларды бейнелейтін алты көрініс орналасқан. Капитолийдегі ең маңызды өнер туындысы – Монтананың белгілі батыс суретшісі Чарльз М. Расселдің туындысы. 1912 жылы салынған «Льюис пен Кларк Росс ойысында Флатхед үндістерімен кездеседі» атты суреттің ұзындығы 25 фут (8 метр), биіктігі 12 фут. Онда Льюис пен Кларк саяхатшылары Тынық мұхитынан қайтып келгеннен кейін Монтананың Биттеррут Салиш халқымен кездескенін көрсетеді. Қазір бұл сурет Өкілдер палатасы спикерінің креслосының үстінде ілінген.