Кіріспе
2005 жылдың басында неміс футболы 2-ші лигадағы матчтарды реттеуге және тікелей ставкалар жасауға мойындаған екінші дивизион төрешісі Роберт Хойзерге байланысты 2 миллион еуролық матчтарды реттеу жанжалының ашылуымен көлеңкеленді. Жанжал Бундеслига, DFB Pokal (Германия кубогы) және сол кездегі үшінші дивизион Regionalliga матчтарына қатысты болды. Бұл жанжал неміс футболында 1970-жылдардың басындағы Бундеслига жанжалынан берігі ең ірі дау ретінде танылды, себебі көптеген ойыншылар, жаттықтырушылар мен шенеуніктер ұйымдасқан қылмыстық топпен байланысты деп айыпталды, бұл Германия 2006 жылғы әлем чемпионатына дайындалып жатқан кезде болды. Бундеслига матчтарына қатысы болмағанмен, аталған матчтардың ішінде 2004 жылғы 21 тамыздағы аймақтық команда SC Paderborn мен Бундеслиганың үздік клубы Hamburger SV арасындағы DFB кубогының бірінші турындағы ойын да бар. Гамбург 2:4 есебімен жеңілді, себебі Падерборнға екі күмәнді пенальти тағайындалды, ал Гамбург футболшысы Эмиль Мпенза клубтың табысты жарыстан шығарылуына наразылық білдіргені үшін алаңнан қуылды.
Шолу
Төрт төреші – Лютц Майкл Фролих, Олаф Блюменштейн, Мануэль Графе және Феликс Цвайер – Германия футбол федерациясының (Deutscher Fußball Bund, DFB) шенеуніктеріне Хойзерге қатысты күдіктерін білдірді. Бастапқыда DFB дереу әрекет етпеді, бірақ айыптаулар туралы хабардар болғаннан кейін Хойзер төрешілік қызметтен бас тартты. Хойзердің Берлинде ұйымдасқан қылмыс тобымен байланысы бар хорваттық құмар ойындары синдикатының бір бөлігі болған үш бауырласпен үнемі кездесетіні анықталды. Хойзердің мойындауынан кейін бірнеше күдікті бақылауға алынды және 2005 жылдың 28 қаңтарында бірнеше адам тұтқындалды. "Кафе Кинг" спорттық тікелей ставкалар агенттігінің операторы Милан Шапина және оның інісі Филип, сондай-ақ "Герта БСК" ойыншылары Александр Мадлунг, Нандо Рафаэль және Йосип Шимунич қамауға алынды. Мадлунг, Рафаэль және Шимунич 2004 жылдың 22 қыркүйегінде Германия кубогының матчында үшінші лигадағы "Айнтрахт Брауншвейгке" 3:2 есебімен жеңілген "Герта" командасының құрамында ойнаған. Мадлунг ойынға қосылғаннан кейін төрт минут өткен соң 80-ші минутта өз қақпасына гол соқты. Бұл үш ойыншының Шапина ағайындыларымен жақсы таныс екені күдік тудырды, бірақ олардың осы немесе басқа матчты манипуляциялауға қатысқандығына дәлел жоқ. Хойзерге қарсы куәгерлер ретінде Берлин төрешілері Лютц Майкл Фролих және Мануэль Графе өз қауіпсіздігі үшін төрешілік қызметтен дереу шеттетілді, олардың орнына Франц Ксавер Вак пен Торстен Кингофер тағайындалды. 2005 жылдың 29 және 30 қаңтарында Бундеслиганың 19-шы турындағы матчтарды басқаруға тағайындалған төрешілердің барлығы ойын күнінен бір күн бұрын ауыстырылды. Хойзер тергеушілермен ынтымақтасып, схеманың егжей-тегжейін анықтауға көмектесті, соның салдарынан басқа шенеуніктер, ойыншылар және хорваттық құмар ойыншылар да іске тартылды. Бұл лига тарапынан тергеуді, сондай-ақ қылмыстық тергеуді бастауға әкелді. 2005 жылдың соңына қарай бұл дау Бундеслигаға тікелей қатысты емес екені және төменгі лигалармен шектелгені анықталды. Тергеулер келесі нәтижелерге әкелді:
Хойзер футболдағы кез келген қызметтен өмір бойына шеттетілді және 2 жыл 5 айға бас бостандығынан айырылды. Хойзер мен тағы бес айыпталушының сот үкімі 2006 жылдың желтоқсанында жоғары соттағы апелляциялық шағымдары қабылданбағаннан кейін күшіне енді. Төреші Доминик Маркс өмір бойына шеттетілді және қатысқандығы үшін 1 жыл 6 айға сотталды. Схеманы ұйымдастырған үш хорват бауырласы 2 жыл 11 айдан 1 жылға дейін түрме жазасын алды, соңғысы шартты түрде. Төреші Феликс Цвайер Хойзерден 300 евро пара алғандығы үшін 6 айға шеттетілді. Төреші Торстен Куп Хойзердің ұсынысын уақтылы хабарламағаны үшін үш айға шеттетілді. Оқиғаға қатысы бар шенеуніктер мен ойыншыларға қатысты айыптаулар мен сот үкімдерінен кейін лига оларға қатысты матчтарды қайта қарады. "Hamburger SV" DFB кубогынан ерте шығуға мәжбүр болғаны үшін 2 миллион еуроға дейін өтемақы алды, сондай-ақ зардап шеккен басқа командаларға да өтемақы төленді. Қайта қараудан кейін бірқатар төменгі лига матчтары қайта ойнауға жіберілді, ал басқа нәтижелер өз күшінде қалды. Төрешілер мен ойын төрешілеріне қатысты қадағалауды күшейту үшін бірқатар өзгерістер енгізілді немесе ұсынылды. Қылмыстық мәселелер шешілгеннен кейін, кейбір клубтар мен жеке тұлғалар осы даудан келген зиянды өтеу үшін азаматтық сотқа жүгінуі мүмкін.
Hoyzer was banned for life from any role in football and received a 2 year 5 month prison sentence. Jail sentences for Hoyzer and five other defendants were confirmed in December 2006 after they had lost their final appeals in court. Referee Dominik Marks was banned for life and received a 1 year 6 month sentence for his involvement. The three Croatian brothers orchestrating the scheme received sentences ranging from 2 year 11 month in prison to 1 year – suspended. Referee Felix Zwayer was banned for 6 months for his involvement including accepting a €300 bribe from Hoyzer. Referee Torsten Koop received a three month ban for not promptly reporting an approach from Hoyzer. Matches involving officials and players accused or convicted for their involvement in the scheme were subject to review by the league. Hamburger SV received compensation worth up to €2 million for its forced early exit from the DFB Cup and compensation for certain other teams affected was arranged. After review, replays have been ordered for a number of lower division games, while other results will stand. A number of changes have been put in place or proposed to ensure closer oversight of referees and other game officials. Once the criminal issues involved have been resolved, it is expected that a number of civil suits will arise as some clubs and individuals seek compensation for harm suffered as a result of the scandal.
2006 жылғы әлем чемпионаты туралы даулы оқиға
Әлемдегі ең ірі футбол федерациясын қамтыған дау 2006 жылы Германияда өтетін әлем чемпионатына кері әсер ететін болды деген алаңдаушылық болды. Әлем чемпионатының ұйымдастыру комитетінің төрағасы Франц Беккенбауэр алаңдаушылығын білдірсе, үкімет өкілі Томас Штег DFB-нің мәселені жылдам және адал шешуге жасаған күш-жігерін мойындады. Германияның Ішкі істер министрлігінің өкілі тергеу барысында мәселенің шешімділігі анықталғандықтан, жалпы күдік пен артық сенімсіздікке жол бермеуге ескертті. DFB-нің дауға берген жауабы спортты басқару мекемелерінің тиімділігін көрсеткені айтылды. Ішкі істер министрі Отто Шили барлық төрешілерді DFB-ге және прокуратураға қолдау көрсетуге шақырды. Ол төрешілердің көпшілігінің адал және кәсіби қағидаларды сақтайтыны және негізсіз күдікпен қарау әділетсіз екенін мәлімдеді. Бұл дау халықаралық бұқаралық ақпарат құралдарының назарына іліккенімен, DFB және ФИФА 2006 жылғы әлем чемпионатына дейін даудың тоқтатылуын қамтамасыз ету үшін белсенді жұмыс істеді.